معرفی کتاب:
روشن ساختن زوایای گوناگون فعالیت مؤسسهی حسینیهی ارشاد ازآن رو حایز اهمیت است كه به عنوان یكی از پایگاههای فكری انقلاب اسلامی ایران به شمار میآید و نقش مهمی در شكلگیری ذهنیت جوانان مسلمان ایرانی در فعالیتهای انقلابی داشته است. حضور مستمر و فعالانهی دو متفكر بزرگ معاصر ایرانی، استاد مرتضی مطهری و دكتر علی شریعتی، در حسینیهی ارشاد علاوه بر آنكه نقش تعیینكنندهای در هدایت نسل جوان به سمت مبادی تفكر اسلامی داشته، سهم عمده و اثرگذاری در حیات علمی و اجتماعی آن دو نیز به شمار میآید. از این رو واكاوی تاریخچه فعالیتهای صورت گرفته در حسینیهی ارشاد میتواند تا حد زیادی نیز روشنگر جنبههایی از حیات این دو تن باشد.
پژوهش حاضر به منظور بررسی عملكرد این مؤسسه طی سالهای دهه 1340 و اوایل دههی 1350 ش صورت گرفته است. این مهم با تدوین و آماده سازی اسنادی میسر میگردد كه ساواك از آغاز تأسیس حسینیهی ارشاد از فعالیت آن تهیه كرده است. اسناد مذكور حاوی اطلاعات متنوعی از فعالیتهای مختلف این مؤسسه است و در تبیین مسائلی چون امورجاری حسینیهی ارشاد، فعالان و نحوهی عملكرد آنان در این مؤسسه، محتوای مباحث مطرح شده در خلال سخنرانیها، انعكاس عملكرد مؤسسه در میان قشرهای مختلف مردم و رابطهی نهادهای مذهبی كشور و حسینیهی ارشاد بسیار راهگشا است.
بخش گزیدهی اسناد حسینیهی ارشاد در برگیرندهی گزارشهای مأموران ساواك است كه در زمان وقوع رویدادها تهیه و در پروندهای با نام حسینیهی ارشاد ضبط شده است. نسخهای از این اسناد پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در اختیار مركز اسناد انقلاب اسلامی قرار گرفته است و به دلیل تهیه شدن آن از سوی مهمترین سازمان امنیتی كشور (ساواك) حایز اهمیت فراوان است.
اسناد انتخاب شده برای درج در مجموعهی حاضر از میان پروندهی مربوط به حسینیهی ارشاد انتخاب گردیده است كه مراحل آماده سازی آن بدین شرح است:
1. مطالعه و بررسی تمام اسناد مربوط به حسینیه ارشاد؛
2. گزینش اسناد مهم این مجموعه بر اساس معیارهایی چون محتوای سند و جامعیت؛
3. مرتب شدن اسناد انتخابی با توجه به اساس معیارهایی چون محتوای سند و جامعیت؛
4. بازنویسی علمی اسنادی كه به صورت زیر انجام شده است:
الف) انتخاب عنوان برای هر سند؛
ب) تصحیح نواقص مربوط به فرمهای چاپی برگهای اسناد كه شامل مواردی چون تاریخ گزارش، تاریخ واقعه، منبع، گیرنده و غیره میباشد؛
پ) توضیح برخی ابهامات در پاورقی هر سند؛
ت) بازنویسی تمام مطالب ذیل هر سند شامل امضا، مهر، بایگانی و تاریخ در قسمت پایین سند.
در تنظیم بخش علمی و پژوهشی نوشتار حاضر علاوه بر اطلاعات برگرفته از اسناد، اطلاعات تكمیلی دیگری نیز از خلال كتابهای خاطرات، مصاحبهها و مقالههای مندرج در مجلات و روزنامهها نیز استخراج گردید و در تدوین این بخش مورد استفاده قرارگرفت. در فصول پنجگانه مدخل پژوهشی تلاش گردیده است تا ضمن ارائهی نمایی كلی از تاریخچهی حسینیهی ارشاد مهمترین جریانها و فعالیتهای آن نشان داده شود.
در فصل اول زمینههای شكلگیری مؤسسه، بانیان آن، نحوهی ساخت و بخشهای فعال آن معرفی شده است.
فصل دوم به بررسی حضور استاد مطهری در حسینیهی ارشاد اختصاص دارد و به سؤالاتی چون جایگاه شهید مطهری در حسینیهی ارشاد و علل و نتایج خروج ایشان از مؤسسه پاسخ داده شده است.
فصل سوم به بررسی چگونگی حضور دكتر شریعتی در حسینیهی ارشاد میپردازد.
فصل چهارم با عنوان «مخالفان حسینیهی ارشاد» با دستهبندی این مخالفتها به بررسی علل این مخالفتها پرداخته و در فصل آخر سرانجام كار حسینیهی ارشاد و نحوهی تعطیلی این مركز بررسی میشود.