تاریخچه اوپك (opec) مخفف نام انگلیسی سازمان كشورهای صادركننده نفت (Organization of petroleum Exporting Counteries) است كه در كنفرانسی كه طی روزهای ۱۰ تا ۱۴ سپتامبر سال ۱۹۶۰ در بغداد با حضور نمایندگان كشورهای ایران، عراق، كویت، عربستان سعودی و ونزوئلا برگزار شد بنیان گذاشته شد. بعداً با پیوستن كشورهای قطر در سال ۱۹۶۱، اندونزی (۱۹۶۲)، لیبی (۱۹۶۲)، امارات متحده عربی( ۱۹۶۷)، الجزایر( ۱۹۶۹)، نیجریه( ۱۹۷۱)، اكوادور( ۱۹۷۳ ) و گابن( ۱۹۷۵)اعضای اوپك به ۱۳ كشور افزایش یافت. اكوادور از آخر سال ۱۹۹۲ عضویت خود در اوپك را به حال تعلیق در آورد ولی از اوایل سال 2007 بار دیگر تمایل خود برای عضویت در این سازمان را اعلام كرده است. گابن نیز از ابتدای سال ۱۹۹۵ از عضویت این سازمان خارج شد. همچنین در پی درخواست كشور آفریقایی آنگولا برای عضویت در سازمان كشورهای صادركننده نفت، یكصدو چهل و سومین نشست وزیران نفت اوپك كه روز 14 دسامبر 2006 در شهر ابوجای نیجریه به صورت فوق العاده برگزار شد با عضویت این كشور در اوپك موافقت كرد. ‌ونزوئلا‍‍ اولین كشوری بود كه با نزدیك شدن به ایران، عراق، كویت، و عربستان سعودی در سال ۱۹۴۹ و ارائه این پیشنهاد كه آنها به تبادل نظر بپردازند و برای برقراری روابط نزدیك تر و همیشگی بین خود راههای جدیدی كشف كنند، در راستای تأسیس سازمان كشورهای صادركننده نفت (اوپك) گام برداشت. در سپتامبر ۱۹۶۰، دولت عراق كشورهای ایران، كویت،‍‍ عربستان سعودی، و ونزوئلا‍‍ را به اجلاسی در بغداد دعوت كرد تا درمورد كاهش قیمت مواد خام تولید شده توسط كشورهای متبوع خود به مذاكره بپردازند. در نتیجه این مذاكرات، اوپك با هدف یكپارچه سازی و هماهنگ كردن سیاست‌های ناظر بر نفت كشورهای عضو تأسیس شد. ایران، عراق، كویت، عربستان سعودی و ونزوئلا اعضای اولیه اوپك بودند. این سازمان بین سالهای ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۵گسترش یافت و ‍‍قطر، (۱۹۶۱)، اندونزی (۱۹۶۲)، لیبی (۱۹۶۲)، امارات متحده عربی (۱۹۶۷)، الجزایر (۱۹۶۹) و نیجریه (۱۹۷۱) به جمع كشورهای اولیه اوپك پیوستند. اكوادور و گابن نیز بعدها به عضویت اوپك در آمدند، كه اولی، یعنی اكوادور، در دسامبر ۱۹۹۲ از عضویت اوپك خارج شد و گابن نیز در ژانویه ۱۹۹۵ با تكرار حركت اكوادور، از جمع كشورهای عضو اوپك خارج شد. اگر چه عراق همچنان یكی از اعضای اوپك محسوب می‌شود، لیكن تولیدات نفتی این كشور از مارس ۱۹۹۸جزء سهام مورد توافق اوپك قرار نداشته‌است. تخمین و برآورد EIA بیانگر آن است كه یازده عضو فعلی اوپك تولید كننده قریب به ۴۰٪ از نفت جهان هستند و حدود دو سوم (65%) ذخایر نفتی شناخته شده جهان در اختیار آنهاست. زبان رسمی اوپك انگلیسی است، هرچند كه زبان رسمی اكثر كشورهای عضو این سازمان عربی است. هفت عضو فعلی اوپك از میان كشورهای عرب هستند و تنها زبان رسمی یكی از كشورهای عضو اوپك (نیجریه) انگلیسی است. حق عضویت در اوپك سالانه ۵ میلیون دلار است و تنها كشورهای صادر كننده نفت می‌توانند عضو این سازمان باشند. اقتصاد نفت كشورهای عضو اوپك قریب به دوسوم ذخایر نفتی جهان را در اختیار دارند. در سال ۲۰۰۵ اوپك ۷/۴۱ ٪ از تولیدات نفت جهان را به خود اختصاص داد، این در حالی است كه كشورهای عضو سازمان همكاری اقتصادی و توسعه تنها ۸/۲۳٪ و اتحاد شوروی سابق ۸/۱۴٪ از تولیدات نفت جهان را به خود اختصاص داده‌اند. از آنجا كه فروش نفت در جهان بر مبنای دلار آمریكا سنجیده می‌شود، تغییر ارزش دلار در برابر دیگر ارزهای رایج جهان بر تصمیمات اوپك در خصوص میزان تولید نفت تأثیر می‌گذارد. برای مثال، وقتی دلار در مقایسه با دیگر ارزهای رایج افت نسبی دارد، عایدات حاصل از نفت كشورهای عضو اوپك در برابر ارزهای دیگر كاهش می‌یابد و در نتیجه توان خرید آنها تا حد متنابعی كاهش می‌یابد؛ چرا كه آنها كماكان نفت خود را به دلار می‌فروشند. پس از عرضه شدن یورو، عراق اعلام كرد كه می‌خواهد در ازای نفتی كه می‌فروشد به جای دلار آمریكا، یورو دریافت كند كه باعث شد اوپك به فكر تجدید نظر در ارز فروش نفت و جایگزینی یورو به جای دلار بیافتد. برخی بر این باورند كه این تصمیم عراق علت اصلی بروز جنگ عراق بوده‌است. اگر اوپك ارز دریافتی در ازای فروش نفت را به یورو تغییر می‌داد، خسارات شدیدی به اقتصاد آمریكا وارد می‌شد. تصمیماتی كه اوپك اتخاذ می‌كند تأثیر بسیار زیادی بر قیمت نفت در جهان دارد. من باب مثال، درزمان بحران انرژی ۱۹۷۳ اوپك از ارسال نفت به آن دسته از كشورهای غربی كه در جنگ یوم كیپور یا جنگ اكتبر، ازاسرائیل حمایت می‌كردند، خودداری كرد. در آن جنگ، كشورهای غربی به حمایت از اسرائیل با مصر وسوریه وارد جنگ شدند. خودداری اوپك از ارسال نفت به كشورهای غربی باعث شد قیمت نفت در بازارهای جهانی ۴ برابر افزایش بیابد. این رشد قیمت كه به مدت ۵ ماه ادامه داشت، در ۱۷ اكتبر ‍‍۱۹۷۳‍‍ شروع شد و در ۱۸ مارس ۱۹۷۴ به پایان رسید. پس از آن كشورهای عضو اوپك در ۷ ژانویه ۱۹۷۵ با هم موافقت كردند و قیمت نفت خام را ۱۰٪ افزایش دادند. در آن زمان، كشورهای عضو اوپك، از جمله آن كشورهایی كه از قبل صنعت نفت خود را ملی كرده بودند، به اتفاق خواستار برقراری نظم نوین اقتصاد جهانی با ائتلاف كشورهای اصلی تولید كننده نفت شدند. آن كشورها كه موفق شدند اولین اجلاس اوپك را در الجزیره ترتیب دهند، خواهان قیمت ثابت و عادلانه برای كالا، یك برنامه بین المللی غذا و كشاورزی، انتقال فناوری از شمال به جنوب و دموكراتیك كردن نظام اقتصادی بودند. سیاست اتخاذی مفید و كارگر واقع شد و قیمت نفت خام را تا حدی بالا برد كه قبل از آن تنها یك بار قیمت محصولات پالایش شده به آن حد بالا رسیده بود. با وجود این، توانایی اوپك برای بالا بردن قیمت نفت محدودیتهایی نیز دارد. افزایش قیمت نفت باعث كاهش مصرف می‌شود و در نتیجه درآمد خالص سازمان كاهش می‌یابد. علاوه بر آن، افزایش بی حد و حصر قیمت نفت می‌تواند زمینه ساز تلاش برای تغییر نظام مند در رفتار كشورها، از قبیل استفاده از انرژی جایگزین یا بقای انرژی بیش از پیش، گردد. صدام حسین رئیس جمهور عراق از افزایش قیمن نفت اوپك حمایت كرد. افزایش قیمت نفت به عراق و دیگر كشورهای عضو اوپك كمك كرد سود بدهی‌های خود را بپردازند. بالا رفتن قیمت نفت منجر به بروز جنگ خلیج فارس در سالهای ۱۹۹۰ و ۱۹۹۱ شد. اما جدایی و دودستگی بین كشورهای عضو اوپك با جنگ ایران و عراق رقم خورد و حمله عراق به كویت باعث شد همبستگی بین آن كشورها به كمترین حد خود برسد. هراس و اضطراب قطع عرضه و تامین نفت كه از این درگیری‌ها ناشی شده بود، برطرف شد و قیمت نفت به شدت رو به كاهش نهاد. پس از آنكه قیمت نفت تا حد ۱۰ دلار برای هر بشكه كاهش یافت، در سال ۱۹۸۸ یك سیاست مشترك و دسته جمعی با هدف رساندن تولیدات نفتی به وضعیت سابق آغاز شد كه عده‌ای شروع این سیاست را به هوگو چاوز، رییس جمهور ونزوئلا، نسبت می‌دهند. كشور هوگو چاوز در سال ۲۰۰۰ میزبان اولین اجلاس سران كشورهای عضو اوپك در ۲۵ سال اخیر بود. در آگوست ۲۰۰۴ اوپك اعلام كرد كه اعضای این سازمان ظرفیت عرضه مازاد را ندارند. هدف اصلی این سازمان، آنچنان كه در اساسنامه بیان شده، به این شرح است: «هماهنگی و یكپارچه سازی سیاستهای نفت كشورهای عضو و تعیین بهترین راه برای تامین منافع جمعی یا فردی آنها، طراحی شیوه‌هایی برای تضمین ثبات قیمت نفت در بازارنفت بین المللی به منظور از بین بردن نوسانات مضر و غیر ضروری؛ عنایت و توجه ویژه به كشورهای تولید كننده نفت و توجه خاص به ضرورت فراهم كردن درآمد ثابت برای كشورهای تولید كننده نفت؛ تامین نفت كشورهای مصرف كننده به صورت كارآمد، مقرون به صرفه و همیشگی؛ و بازده مناسب و منصفانه برای آنهایی كه در صنعت نفت سرمایه گذاری می‌كنند.» با وجود این، تأثیر اوپك بر اقتصاد نفت همیشه ثبات بخش نبوده‌است. در جریان بحران نفت ۱۹۷۳ این سازمان با استفاده از سلاح نفت دنیا را به وحشت انداخت و باعث ایجاد تورم شدید در تمام مصرف كنندگان نفت، اعم از كشورهای پیشرفته و درحال توسعه جهان شد. توسعه بیش از حد میادین نفتی خلیج مكزیك، دریای شمال كه كاهش سهم اوپك در تولید جهانی را منجر شده و بی ثباتی روزافزون بازار موجب شده‌است توان اوپك در ارتباط با كنترل قیمت نفت در مقایسه با دوران طلایی آن كاهش زیادی داشته باشد. با این حال اوپك هنوز هم تأثیر فراوانی بر قیمت نفت دارد. از این سازمان معمولاً به عنوان نمونه‌ای از یك ‍‍ كارتل یاد می‌شود. در حالی كه تاكنون طرفداران حفظ سطح تولید اوپك در درون این سازمان نزدیك به اكثریت بودند اما برخی از اعضای این سازمان از افزایش سطح تولید حمایت كردند. اكثریت اعضای اوپك با رد فشارهای فزاینده كشورهای غربی هرگونه افزایش تولید اوپك درحال حاضر را به صلاح ندانسته و خواهان حفظ تولید اوپك در سطح كنونی شده اند. ونزوئلا، الجزایر و لیبی با هرگونه افزایش تولید مخالفت كردند، اما عربستان سعودی خواهان افزایش تولید اوپك به میزان ۵۰۰ هزار بشكه در روز شد. سازمان اوپك اعلام كرده كه اوپك از روز 1.11.2007 تولید خود را به میزان ‪ ۵۰۰‬هزار بشكه در روز افزایش خواهد داد. افزایش تولید نفت به دلیل مقابله با اثرات منفی قیمت ۷۷ دلاری نفت بر اقتصاد جهانی و كاهش ذخایر جهانی نفت اتخاذ شده است و این ۵۰۰ هزار بشكه بر تولید واقعی كشورهای عضو اضافه می شود به این ترتیب تولید واقعی ده كشور غیر از عراق و آنگولا از روز 1.11.2007 به ۲/۲۷ میلیون بشكه در روز می رسد. ولی علیرغم اعلام افزایش تولید اوپك بهای یك بشكه نفت خام برای اولین بار از مرز 81 دلار عبور كرد. هم‌زمان با نشست شورای امنیت (گروه 5+1) برای بررسی وضعیت ایران، قیمت نفت در بازارهای آمریكا با افزایش دو و نیم درصدی به حدود 84 دلار در هر بشكه رسید. در آستانه فصل سرما، بهای نفت در بازارهای جهانی به ركورد كم سابقه ۹۳ دلار برای هر بشكه رسید ور این در حالی است كه قیمت این ماده خام در بازارهای خاور دور به بالای ۹۳ دلار رسید. بازارهای جهانی خود را برای افزایش بهای نفت به میزان صد دلار در هر بشكه آماده می كنند. در آخرین روز سال 2007 میلادی قیمت هر بشكه نفت به بالای 96 دلار آمریكا رسید، در حالیكه در آغاز سال 2007 میلادی قیمت هر بشكه نفت در حدود 60 دلار آمریكا بود. به این ترتیب قیمت نفت در سال 2007 با افزایشی 58 درصدی، بیشترین افزایش قیمت را در یك دهه گذشته داشته است. تنشهای موجود در خاورمیانه، كاهش قدرت دلار آمریكا و كمبود گنجایش ظرفیت كاری پالایشگاهها از عوامل موثر در این افزایش قیمت بوده است. افزایش قیمت نفت بر قدرت خرید مصرف كنندگان در بسیاری از كشورها تاثیر محسوسی داشته و قیمت محصولات نفتی با افزایش نسبتاً چشمگیری در سال 2008 میلادی مواجه شد. آشنایی با اصطلاحات اوپك متن زیر، راهنمایی است برای درك بهتر اصطلاحات علمی و فنی و مفاهیم معمول در فعالیت های اوپك. در این فرهنگ واژه هایی از جمله سبد نفتی، سقف تولید، كنفرانس، هیئت نمایندگی، اعضا، اجلاس های اوپك و سازكار آن، به ترتیب الفبا، تعریف و تشریح می شود. اجلاسها در كنفرانس اوپك، وزیران نفت این سازمان ممكن است بیش از یك نشست رسمی داشته باشند كه به طور معمول در دبیرخانه این سازمان واقع در كرانه شرقی كانال دانوب در وین تشكیل می شود. براساس قوانین اوپك، یك اجلاس كامل باید متضمن تمام كنفرانس های این سازمان باشد. وزیران نفت تلاش دارند تا در طول برگزاری این نشست ها و در طول اجلاس های دوسویه و چندسویه پیش از آغاز نشست رسمی سازمان كه می تواند تنها نشست رسمی آن باشد، به توافق هایی دست یابند. اجلاس های غیر رسمی سازمان، در سه یا چهار هتل بزرگ وین، جایی كه وزیران نفت و هیئت های نمایندگی آنان اقامت دارند، برگزار می شود. اخباراوپك نشست های اوپك معمولاً كانون اصلی توجه رسانه های خبری است و می تواند در آن واحد به واسطه بهای كم یا زیاد نفت، توجه صدها گزارشگر را به خود جلب كند. سرویس های خبری كه لحظه به لحظه گزارش می دهند، مانند: «پلاتس»، «رویترز»، «داوجونز» و «بلومبرگ» معمولاً گزارش های زیادی در این زمینه برای پوشش دادن به كل كنفرانس ها می فرستند. (در بعضی موارد تا 10 گزارش). رقابت میان این سرویس های خبری با خبرهای فوری و مهمی كه هرسرویس در میان اخبار خود پخش می كند، صورت می گیرد. ارسال لحظه ای این اخبار به دلیل تصمیم های مهم اوپك و تاثیرهای آن بر بهای نفت است. به این ترتیب، برای تیتر خبرهایی كه هر لحظه پخش می شوند و اخبار زنده اوپك را بیان می كنند، چندان هم نامعمول نیست كه تنها در چند دقیقه بهای شاخص نفت خام را 1 تا 2 دلار تغییر دهند. از آنجاكه اجلاس های اوپك پشت درهای بسته برگزار می شود، بیشتر اخبار ارزشمند این اجلاس ها از سخنان كوتاه و مختصر هیئت نمایندگان یا وزیران به دست می آید كه در حال ترك هتل محل اقامت خود هستند. معمولاً در پایان اجلاس اوپك، این سازمان یك كنفرانس مطبوعاتی برگزار می كند؛ هرچند كشورهای عضو، خود نیز یك كنفرانس مطبوعاتی رسمی برگزار می كنند. وزیران نفت بیشتر پس از آن كه كنفرانس های رسمی پایان می یابد، یك خلاصه گزارش را كه گاه به صورت مصاحبه انجام می شود، در اختیار روزنامه نگاران می گذارند. اوپك، خود یك سرویس خبری رسمی به نام «اوپكنا» دارد كه وظیفه آن انتشار مقاله های خبری درباره كشورهای عضو و اخبار رسمی مربوط به اوپك است. اعضا در آغاز كار، اوپك 13 عضو داشت، اما پس از آن كه اكوادور و گابن، دو تولید كننده كوچك اوپك، به ترتیب در سال های 1992 و 1995 خروج خود را از این سازمان اعلام كردند، این تعداد به 11 عضو كاهش یافته است. اعضای كنونی اوپك عبارتند از: الجزیرا، اندونزی، ایران، عراق، لیبی، كویت، نیجریه، قطر، عربستان سعودی، امارات متحد عربی و ونزوئلا. از این تعداد، عراق از هنگامی كه تولید نفتش پس از پایان جنگ خلیج فارس در سال 1991، زیر نظارت سازمان ملل متحد درآمد، دیگر از اعضای فعال اوپك محسوب نمی شود. بركناری دولت صدام حسین، از سوی نیروهای آمریكا و انگلیس كه در جنگی ناخواسته در مارس 2003 آغاز شد، هنوز نتوانسته است عراق را با معرفی یك دولت جدید عراقی به وضعیت پیشین بازگرداند. آمریكا با اعزام «پل برمر»، رئیس اجرایی اداره امور دولتی كشور، قصد انجام چنین كاری را داشت. در حال حاضر، پرسش هایی درباره این مسئله كه آیا عراق همچنان به عنوان یك عضو اوپك خواهد ماند؟ در اذهان شكل گرفته است. تولید متخصصان دبیرخانه اوپك به پیروی از سهمیه بندی و سقف تولید اوپك، میزان «عرضه به بازار» را مشخص می كنند. این میزان تولید به منزله منبع و سرچشمه تولید نفت برای ذخیره سازی یا استخراج از ذخایر است. به بیان دیگر، تولید به مفهوم صادرات نفت خام به علاوه مصرف داخلی است. دبیرخانه اوپك مقر اصلی اوپك در وین است؛ محلی كه دبیرخانه دایم اوپك قرار دارد. وظیفه این دبیرخانه، مطالعه و تحقیق درباره بازارهای نفتی، تنظیم و سازمان دهی اجلاس های اوپك و مشخص ساختن میزان تولید اعضا است. دبیرخانه و هیئت دبیران زیر نظر دبیر كل اوپك فعالیت می كنند. دبیر كل دبیر كل اوپك عهده دار سازمان دهی و مدیریت دبیرخانه دایمی سازمان در وین و مسئول سازمان دهی اجلاس های اوپك است. با آن كه این شغل، اجرایی است، دبیر كل، نقشی كلیدی در مذاكرات و ارایه راه حل ها دارد و انتخاب یك دبیر كل بیشتر جنبه سیاسی دارد. پیش از این، اعضا به صورت دوره ای متصدی این سمت می شدند، اما هنگامی كه این روش به دلیل سیاست و سیاسی كاری از حالت اصلی خود خارج شد، تصمیم برآن شد كه این مقام براساس شایستگی افراد به آنها تعلق گیرد. هنگامی كه از اصل شایسته سالاری استفاده شد، همگی به آن رای مثبت دادند. ساز كار تنظیم بهای نفت اوپك سازكار تنظیم بهای نفت خود رادر مارس 2000 اعلام كرد. وزیران نفت اوپك با این سازكار كه بهای قابل قبول 22 تا 28 دلار را برای سبد نفتی اوپك در نظر گرفته است، موفق به كاهش یا افزایش عرضه نفت به منظور تثبیت بهای نفت در این سازكار شده اند. سبد نفتی اوپك روزانه باید برای 20 روز تجاری بیشتر از 28 دلار در هر بشكه و یا كمتر از 22 دلار در هر بشكه برای 10 روز تجاری باشد تا در موقع لزوم، تولید نفت را افزایش یا به میزان 500 هزار بشكه در روز كاهش دهد. این سازوكار تنها یك بار در اكتبر (مهر) 2000 ، هنگامی كه كارتل های بزرگ نفتی، سپس علی رودریگز، رئیس كنفرانس اوپك از كشورهای عضو خواست تا از 31 اكتبر (9 آبان) در مجموع 500 هزار بشكه تولید این سازمان را افزایش دهند، استفاده شد. این نخستین بار بود كه با این سازكار، خارج از اجلاس رسمی وزیران نفت اوپك، افزایشی در تولید صورت می گرفت. اوپك در اجلاس اضطراری خود در 12 ژانویه 2003 ، یعنی دو روز پیش از زمان اعمال سازكارشده، با افزایش سقف تولید موافقت كرد. این افزایش، سه برابر میزان تصریح شده پیشین یعنی 500 هزار بشكه در روز بود. پس از انجام مذاكراتی «مشورتی» در 24 آوریل (4 اردیبهشت) در وین، گفته شد: با پایان جنگ در عراق و برای رویارویی با افزایش میزان تقاضای نفت در زمستان، سقف تولید آزاد می تواند به یك شكست و افت ناگهانی در بهای نفت منجر شود. پس از آن وزیران نفت اوپك اعلام كردند، سقف تولید كنونی را كاهش می دهند، اما سهمیه رسمی اوپك را تا 900 هزار بشكه در روز افزایش می دهند و به 4/25 میلیون بشكه در روز می رسانند. سبد نفتی اوپك هنوز هم با قیمت معقول 22 تا 28 دلار در هر بشكه بود. سبد نفتی اوپك شامل شش نوع نفت خام اوپك و یك نوع نفت خام غیر اوپك است. بهای روزانه این سبد نفتی را دبیرخانه اوپك مستقر در وین، یك روز پس از تاریخ به كار بردن آن، منتشر می كند. سبد نفتی «سبد نفتی اوپك» میزان تولید نفت روزانه و هفتگی است كه دبیرخانه اوپك آن را تعیین می كند. اوپك اطلاعات مربوط به بهای متوسط نفت را در سبدی شامل هفت نوع نفت خام كه عبارتند از: نفت مخلوط صحرا بلند، میناس اندونزی، بانی لایت نیجریه، فاتح عربستان سعودی، فاتح دوبی یا نفت دوبی، تیا جوانا ونزوئلا و ایستموس مكزیك (نفت غیر اوپك) جمع آوری كرده است. به نظر می رسید سبد نفتی اوپك كه در اواخر دهه 1980 به وجود آمد، تنها برای به دست آوردن بهای متوسط نفت باشد كه در آغاز 18 دلار در هر بشكه بود، سپس به 21 دلار در هر بشكه رسید. هرچند در مارس (اسفند) 2000، اوپك مورد استفاده جدیدی را برای سبد نفتی یافت كه استفاده از آن، همانند اهرمی بود برای كاهش یا افزایش خودكار تولید نفت. در واقع، تصمیم گرفته شد كه اگر بهای نفت به خارج از محدوده 22 تا 28 دلار در هر بشكه، كه بهای تثبیت شده اوپك است، برسد، این اهرم به خودی خود فعال شود. سقف تولید میزان سهمیه تولید اعضای اوپك را «سقف تولید» آن كشور می نامند. این سقف تولید، میزان فرضی است كه همه اعضای اوپك بر آن وحدت نظر دارند و موافقت می كنند كه بیش از آن سقف، تولید نكنند. هرچند اوپك از آغاز تاسیس تاكنون، همواره بیش از سقف تولید اعلام شده، نفت تولید كرده است. سهمیه اوپك نزدیك به نیمی از عمر 45 ساله خود را برای تعیین سهمیه شخصی هر یك از كشورهای عضو با یك سقف مشخص سپری كرده است. دلیل شخصی اوپك برای این سهمیه بندی ها در پی می آید: بر اساس قوانین اوپك، این سازمان باید به منظور تامین نظر مصرف كنندگان و تولید كنندگان، در پی به وجود آوردن ثبات و هماهنگی در بازار نفت باشد. از این دیدگاه، كشورهای عضو اوپك به مسائل اساسی بازار پاسخ داده و خود را با سیاست های نفتی سازمان هماهنگ كرده اند. محدودیت در تولید، یكی از روش های ساده پاسخ گویی است. اگر با رشد تقاضا روبه رو شویم یا برخی از تولید كنندگان، نفت كمتری تولید كنند، اوپك می تواند به منظور جلوگیری از افزایش ناگهانی بهای نفت، تولید خود را افزایش دهد. اوپك همچنین می تواند در پاسخ به شرایط بازار به منظور مقابله با كاهش بهای نفت، تولید آن را كاهش دهد. كنفرانس كنفرانس اوپك، نشستی رسمی متشكل از 11 عضو این سازمان است. بر اساس قوانین موجود، اوپك باید سالی دو بار نشست داشته باشد؛ البته میان این دو نشست چند نشست فوق العاده نیز برگزار می كند. در مواقع اضطراری، اوپك اجلاس های فوق العاده پیش بینی نشده ای نیز دارد. معمولاً هیئت نمایندگان اوپك برای مسائل مربوط به این سازمان و تصمیم گیری های آن، هم به كنفرانس های اوپك با عنوان «اجلاس های اوپك» و هم به كنفرانس های فوق العاده و پیش بینی نشده این سازمان با عنوان «نشست های اضطراری» رجوع می كنند. این نكته می تواند تا حدی گیج كننده باشد، زیرا وزیران نفت اوپك به طور معمول نشست های چند جانبه ای را در این كنفرانس ها برگزار می كنند. كنفرانس رسمی اوپك، اجلاسی است كه از هر 11 كشور عضو، یك هیئت نمایندگی در آن وجود داشته باشد. كنفرانس فوق العاده بر اساس قانون، اجلاسی كه میان دو كنفرانس سالیانه و خارج از موارد معمول برگزار شود، كنفرانس فوق العاده نامیده می شود. نشست اضطراری كنفرانس های پیش بینی نشده اوپك را نشست اضطراری می نامند. وزیران اوپك و دبیر كل این سازمان، از این واژه متنفرند، زیرا این نوع نشست، معمولا" ترس را در اذهان زنده می كند. هدف ها در 45 سال گذشته، هدف اصلی اوپك افزایش درآمدهای اعضای خود از طریق صادرات نفت بوده است. تداوم این هدف از یكی از این دو راه صورت می گیرد: افزایش تولید به امید فروش بیشتر بشكه های نفت و یا كاهش تولید به امید دستیابی به سود بیشتر از افزایش بهای نفت. اوپك تاكنون این راهبردها را با موفقیت های محدود تغییر داده است، هرچند سهم این سازمان از تولید نفت جهان از سال 1970 به بعد كاهش یافته و بهای واقعی نفت در 30 سال گذشته چندان تغییری نكرده است. در سال های اخیر، هدف اساسی افزایش درآمدهای نفتی تحت الشعاع هدف های راهبردی دیگری كه گاه در تعارض با هدف اصلی سازمان هستند، قرار گرفته است. برای مثال، عربستان سعودی پیوسته به خواسته خود مبنی بر تثبیت بهای نفت در دراز مدت تاكید داشته است. از نظر عربستان این بها باید در حدی باشد كه كشورهای صنعتی را به جست و جو و تحقیق درباره جانشین ساختن راهبردهای انرژی نیندازد. از دیگر سو، هدف های اجلاس های اوپك، بیشتر به دلیل بحث های معمولی درباره این كه چه كشوری بیش از سهمیه خود تولید می كند و چه كشوری این كار را نمی كند؛ همچنین به دلیل بحث درباره سازكارهای منظم ساختن سقف تولید، در هاله ای از ابهام باقی می ماند. وزیران نفت اوپك معمولاً پیش از اعلام نتایج كنفرانس های خود در انتظار می مانند تا بازارهای معاملات نیویورك كه قیمت را فی المجلس و بر اساس عرضه و تقاضا تعیین می كنند، بسته شده باشند تا غرب و ملل صنعتی آسیا را از خواست اوپك مبنی بر همكاری سازنده با آنها مطمئن سازند. هیئت نمایندگی كشورهای عضو اوپك با رئیس هیئت نمایندگی خود در سازمان كه معمولاً وزیر نفت كشور یاد شده است، معرفی می شود. این هیئت متشكل از یك، دو یا حتی 20 نماینده است. هیئت نمایندگان به طور معمول شامل تحلیل گران و اقتصاد دانانی از وزارت نفت یا شركت ملی نفت كشور مربوط هستند. منابع: 1- ویكی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد 2- همشهری آنلاین-دكتر علی صباغیان 3- فرهنگ اصطلاحات كاربردی اوپك نویسنده : س.خ - شانا