نبوی معتقد است كه در گذشته و حتی دوران حضرت امیر (ع) هیچ فرد یا گروهی نمیتوانست جمعیتی علیه حاكمیت مشروع جهت مانور قدرت، مهیا كند و برای مبارزه با حاكم مشروع محكوم به حمل سلاح بود اما امروز این شرایط برای مبارزان با حاكمیت مشروع مهیا است بر همین اساس است كه به اعتقاد وی محاربه مشروط به حمل سلاح نیست.
محاربه و محارب یك اصطلاح دینی است كه در شرایطی خاص به افرادی گفته میشود كه در مقابل خداوند و رسولش و احكام دینی سلاح به دست میشوند. این اصطلاح بعد از انقلاب اسلامی تا حوادث اخیر كمتر شنیده میشد اما بعد از انتخابات ریاست جمهوری دوره دهم این لفظ در زبانها ساری و جاری شد. برای تبیین جایگاه و ابعاد نظری و تئوری این اصطلاح به سراغ حجتالاسلام والمسلمین سیدعباس نبوی كه در این زمینه مطالعاتی داشته رفتیم.
وی پیش از این نماینده ولی فقیه در دانشگاه تربیت مدرس، عضو شورایعالی انقلاب فرهنگی و از اعضای موسس دفتر تحكیم وحدت بوده است.
نبوی معتقد است كه در گذشته و حتی دوران حضرت امیر (ع) هیچ فرد یا گروهی نمیتوانست جمعیتی علیه حاكمیت مشروع جهت مانور قدرت، مهیا كند و برای مبارزه با حاكم مشروع محكوم به حمل سلاح بود اما امروز این شرایط برای مبارزان با حاكمیت مشروع مهیا است بر همین اساس است كه به اعتقاد وی محاربه مشروط به حمل سلاح نیست.
متن گفتگوی دو ساعته خبرنگار سیاسی خبرگزاری فارس با حجتالاسلام والمسلمین سید عباس نبوی به شرح زیر است:
* نحوه بیان انتقاد و اعتراض در نظام اسلامی با توجه به تحولات جهان باید مورد بررسی قرار گیرد
حجتالاسلام عباس نبوی عضو سابق شورای انقلاب فرهنگی در گفتگوی تفصیلی با خبرنگار سیاسی خبرگزاری فارس با بیان اینكه نحوه بیان انتقاد و اعتراض در نظام مبتنی بر موازین اسلامی در امورات قرآنی و روایی در قالب شش عنوان بیان شده است، گفت: این مفاهیم با توجه به تحولات اجتماعی جهان نیازمند است كه در فقه به عنوان مسئله جدید مورد بررسی قرار گیرد.
نبوی نصیحت را اولین اعتراض و یا انتقاد مورد نظر قرآن دانست و گفت: اولین نقطهای كه در امورات روایی داریم طبق بیان صریح امیرالمومنین نصیحت است؛ روایتی كه در این خصوص از حضرت علی (ع) نقل شده است، حالت مسلم و مبین دارد و روایت مجهول به ضعیفی نیست.
این كارشناس مسائل دینی مرحله امر به معروف را دومین روش اعتراض و انتقاد خواند و تصریح كرد: در بحث فقهی امر به معروف و نهی از منكر دنبال شد منتهی بحث امر به معروف و نهی از منكر نسبت به حاكمیت بحث گستردهای در گذشته در فقه ما نبوده است.
وی صدای اعتراض از سر ظلم روا داشته شده بر یك شخص یا یك گروه را روش سوم اعتراض دانست و خاطرنشان كرد: خداوند سخن سوء را یا كلا سخنی كه هر گونه اساعه،تحقیر و پایین آوردن شأن و ارزش كسی در آن باشد را دوست ندارد و آن را نمیپذیرد. زمانی ظلمی به افراد میشود كه این افراد راهی جز فریاد زدن برای دفاع از خود ندارند كه این راه و روش سوم اعتراض محسوب میشود.
این كارشناس مسائل دینی بحث بقی را چهارمین روش اعتراض خواند و اضافه كرد: در تفسیر امروزی بقی به معنای شورش است؛ در حقیقت تعبیر امورات قرآنی این است كه اگر اتفاقی بین افرادی كه مدعی ایمان هستند، رخ داد باید اصلاح شود اما اگر به قاعده و موازین باز نگشتند، آنوقت شما مقابله و مغالطه كنید و بجنگید با كسانی كه بقی را ادامه میدهند و حاضر به تبعیت از موازین نیستند.
نبوی فساد فیالارض را مرحله دیگری از اعتراض و یا انتقادات دانست و افزود: اگر بخواهیم فساد فیالارض نسبت به شرایط امروزی توضیح بدهیم، باید بگوییم اگر فردی مبانی و مواضع مستقر جامعه كه مشروع و نافذ است آن را به صورت عمومی بشكند، فساد تلقی میشود. اگر این فساد به صورت خصوصی صورت بگیرد و فرد به صورت خصوصی موازین و مبانی مستقر را بشكند باید درحد خصوصی با وی برخورد شود چرا كه در این صورت فساد صورت گرفته اما فساد فیالارض نبوده است.
* از قدیم فقها بر اساس سنت متداول محاربه را با حمل سلاح مقارن میدانستند
وی با بیان اینكه اگر شكستن مبانی و موازین مستقر مشروع به صورت عمومی صورت بگیرد، فساد فیالارض رخ داده است، خاطرنشان كرد: اگر فردی به صورت عمومی و آشكار موازین شرعی مستقر را بشكند در حقیقت مرتكب فسادفیالارض شده است.
نماینده سابق ولی فقیه در دانشگاه تربیت مدرس، محاربه را آخرین نوع اعتراض ممكن دانست و ابراز داشت: نفی و هدم موازین شرعی مستقر یك نوع محاربه است، منتهی در بحث محاربه از قدیم سنتی بین فقها بوده است كه محاربه را با حمل سلاح مقارن دانستند.
وی با بیان اینكه محاربه به كانون قدرتی كه مسلح و یا غیرمسلح موازین مستقر و مشروع نافذ،جامعه اسلامی را زیر پا بگذارد، برمیگردد گفت: ما نیازمند این هستیم كه در فضای جامعه انتقاد و نصیحت را سامان بدهیم. اگر كسی بخواهد مسیر انتقاد و اصلاح را در پیش بگیرد قاعده اقتضا میكند كه از مفاهیم نصیحت شروع كند.ممكن است فردی از باب نصیحت سخنی را بگوید و در جواب متوجه شود كه سخنش درست نبوده است. پس لازم نیست كه این فرد به مرحله بعدی اعتراض یعنی امر به معروف و نهی از منكر برود.
*بحث و بررسی در خصوص محاربه نیاز امروز جامعه فقاهتی كشور است
نبوی با بیان اینكه اگر در صورت نصیحت افراد كسی جوابگوی آنها نباشد، این فرد بالاجبار مراحل بعدی را طی خواهد كرد، نصیحت را امر به معروف رقیق دانست و گفت: اگر در حكومت اسلامی در شرایط قرار بگیریم كه مظالم فراوانی صورت گیرد و در مقابل این ظلمها،كسی واكنش نشان ندهد این حكومت شایسته نام اسلامی نیست و در این حكومت مراحل بعدی اعتراض میتوان یك بقی یا شورش مشروع باشد.
این كارشناس مسائل دینی معتقد است كه اگر كسی بر این باور باشد كه حكومتی مشروع و اسلامی است مرحله شورش یا بقی علیه این حكومت بیمعنا خواهد بود.در مرحله بقی واجب است كه با شورشگران علیه حكومت مشروع مقابله شود و بقیگران حق ندارند شورش خود را مشروع بنامند.
نبوی با بیان اینكه بحث و بررسی در خصوص محاربه نیاز امروز جامعه فقاهتی كشور است، یادآور شد: در گذشته ابراز وجود قدرت در خیابانها و در منطقه بدون ابزارهای گرم و سرد ممكن نبود و اگر كسی در گذشته ادعا میكرد كه جمعیتی تشكیل داده تا در مقابل حكومت مشروع بیایستد مردم حرف وی را غیرمنطقی قلمداد میكردند.
وی با طرح این سوال كه اگر كسی در دنیای فعلی بدون حمل سلاح و به كمك هسته یا مركزیت قدرت علیه حكومت مشروع شورش و یا بقی كند، محاربه محسوب میشود یا نه، گفت: برخی از اصلاحطلبان در حوادث اخیر گفتند كه اگر معترضان بدون حمل سلاح علیه حكومت اقدام كند، محاربه رخ نداده است. اما به نظر میرسد به لحاظ بحث فقهی دقیق این مسئله درست نیست چرا كه تعابیری در قرآن كریم، روایات و احادیث موجود است كه به این نوع اعتراضی كه میخواهد در مقابل حكومت مشروع مانور قدرت بدهد و بنیانهای حاكمیت مشروع را به چالش بكشد، تعبیر به محاربه شده است.
*جنگ با خدا، جنگ با موازین مستقر اجتماعی الهی است
عضو سابق شورایعالی انقلاب فرهنگی در ادامه با بیان اینكه قرآن كریم تاكید كرده كه اگر رباخواران دست از ربا برندارند، با خداوند محاربه كردهاند، افزود: در قرآن یك جریان اقتصادی كه عملا احكام اسلام به بازی میگیرند، محاربه گفته شده است. حالا اگر كسی به صورت مخفیانه و غیرعلنی اقدام به نزول خواری میكند، یك خطای فردی را مرتكب شده است اما قرآن كریم به صورت جمع میفرماید كه اگر جمع مسلمانان و مومنان از ربا دست برندارند، با خداوند محاربه میكنند.
نبوی در ادامه به آیه 23 سوره مائده كه در خصوص محاربه نازل شده است، اشاره وخاطرنشان كرد: در این آیه تاكید شده است كه هر كس با خدا بجنگد، محارب است. با توجه به اینكه اگر گروهی حتی لشكركشی كنند با خود خدا نمیتوانند بجنگند من میخواهم بگویم كه مفهوم این آیه این است كه جنگ با خدا جنگ با موازین مستقر اجتماعی الهی است.
*در مفهوم محاربه ما نمیتوانیم صرفا در حمل سلاح توقف كنیم
وی با بیان اینكه جنگ با رسول خدا میتواند از سوی برخیها علیه جانشینان پیامبر به صورت مسلحانه و یا غیرمسلحانه صورت گیرد، گفت: در مفهوم محاربه ما نمیتوانیم صرفا در حمل سلاح توقف كنیم.
نبوی با اشاره به این جمله زیارت عاشورا كه "انی سلمن لمن سالمكم و حرب لمن حاربكم " یادآور شد: مفهوم این جمله زیارت عاشورا این است كه ما با همراهان حسین (ع) همراه و با دشمنان آن حضرت دشمن هستیم. اگر كسی در موضعی در مقابل امام حسین قرار گرفت طبق دستور زیارت عاشورا باید این افراد دشمن مسلمانان شناخته شوند.
وی همچنین به خطبههای حضرت زینب (س) در بدو ورود به شهر كوفه خطاب به جمعیت این شهر كه اكثر آن را تماشاكننده بودند، فرموده بود كه شما حیا نكردید و با پیامبر خدا محاربه كردید. در حالی كه اهالی شهر كوفه سلاحی در دست نداشته و در جنگ كربلا نقش نداشتند، اضافه كرد: حضرت زینب (س) در شام خطاب به شامیان نیز فرموده بود كه شما با پیامبر خدا محاربه كردید؛ مفهوم این عبارت دختر حضرت علی (ع) این است كه این افراد با تماشای خود به دستگاه یزید برای شهادت امام حسین (ع) و 72 یار باوفایش كمك و یزید را همراهی كردند.
*كسی كه در مانور قدرت علیه حكومت مشروع شركت كند، محارب است
این استاد دانشگاه با استناد به آیات قرآن كریم در خصوص جزای محاربان متذكر شد: طبق آیه قرآن محاربان باید به قتل برسند، به دار آویخته شوند، دست و پاهایشان به صورت مخالف (دست چپ، پای راست و بالعكس) قطع شود و یا اینكه مكان زندگی وی را تغییر و محارب را تبعید كنند.
این استاد حوزه در پاسخ به این سوال كه كدام یك از این جزاها باید برای افراد محارب مشخص شود و تعیینكننده چه كسی خواهد بود، گفت: از معصوم نقل شده است كه اگر محارب علیه حكومت مشروع اقدام كرده و موفق شود باید به قتل برسد اما اگر در مانور قدرت علیه حكومت شركت داشته و محاربه وی به سرانجام نرسیده است، میتوان این فرد را به جای دیگری برای زندگی تبعید كرد.
نبوی با بیان اینكه قانون مجازات اسلامی تعیین مجازات محارب را به عهده و اختیار قاضی گذاشته است، تاكید كرد: كسی كه در مانور قدرت علیه حكومت مشروع شركت میكند، محارب است و نمیتوان در محارب بودنش تردید داشت اما اگر این محارب، محاربی باشد كه جرمش در حد شركت در مانور قدرت علیه حاكمیت اسلامی باشد، باید در همین حد مورد تعقیب و محاكمه قرار بگیرد.
وی با اشاره به حوادث بعد از انتخابات خطاب به سران فتنه گفت: این افراد باید تكلیف خود را روشن كنند و به صراحت بگویند كه این حكومت را مشروع میدانند یا نه، اگر حكومت مشروع میدانند پس باید اعتراض خود را در حد نصیحت و امر به معروف دنبال كرده و از رسیدن به مرحله بقی صرفنظر كنند.
این استاد حوزه با بیان اینكه بقی زمانی مشروع میشود كه حاكمیت مشروع بخواهد جای خود را با حاكمیت نامشروع عوض كند، به مبارزه ملت ایران با رژیم پهلوی اشاره كرد و گفت: در زمان پهلوی مردم برای پیروزی یك حكومت مشروع علیه حاكمیت نامشروع، بقی مشروع انجام دادند و این در احكام اسلام پذیرفتنی است.
*آیتالله منتظری نمیتوانست مراحل اعتراض در حكومت مشروع را از یكدیگر تفكیك كند
نبوی بقی مشروع را علیه حاكمیت مشروع بیمعنی و غیرممكن به لحاظ احكام اسلامی دانست و به اظهارات آیتالله منتظری و عدم مشروع دانستن حكومت از جانب وی اشاره كرد و گفت: امام زمانی كه دیدند آیتالله منتظری در مقام قائم مقام رهبری نمیتواند مراحل اعتراضات در حكومت مشروع از یكدیگر تفكیك كند و همه اعتراضات را اعم از نصیحت، امر به معروف،بقی و محاربه را از یك جنس قرار میدهد، در مقابل وی موضعگیری كردند.
این كارشناس مسائل سیاسی در ادامه سخنان خود و در پاسخ به این سوال كه حوادث بعد از انتخابات را مصداق محاربه میداند یا نه، گفت: به نظر من رهبران این جریان كه نامزدهای شكست خورده در انتخابات بودند، پرچم شورش را در دست داشتند اما هیچ اطلاع و دركی از مسائل دینی مربوط به محاربه نداشتند. كسانی كه علم شورش را در حوادث بعد از انتخابات بلند كرده بودند متوجه نشدند كه رفتارهایی كه میكنند به چه معنا است. آنها نمیدانستند كه چه میكنند.
نبوی با بیان اینكه اگر رهبران فتنه اخیر به آنچه كه میكردند اشراف داشتند، پس باید پاسخگوی تناقضات موجود باشند و اعلام كنند كه حكومت را مشروع میدانند یا نه و اگر میدانند چگونه به خود اجازه میدهند علیه حكومت مشروع بقی كنند، تصریح كرد: امروزه با توجه به وجود احزاب، جریانها، جبهههای سیاسی، رسانهها و سازمانهای مختلف میتوان گفت كه این جریانها كانونهای قدرت را تشكیل دادند و حتی از سلاح عامتر شدند.
وی افزود: ممكن است فردی یا گروهی غیرمسلح به سلاح سرد و گرم بخواهند جریانها و گروههای سیاسی را جایگزین سلاح بكنند و از این طریق علیه حاكمیت مشروع بقی و شورش كنند كه این یك محاربه تلقی میشود.
*برخی میگویند مقابله با حكومت اسلامی بدون حمل اسلحه مشمول حكم محاربه نمیشود
این كارشناس مسائل سیاسی در ادامه گفت: افرادی چون سروش كه خود را روشنفكر دینی میدانند در گذشته نگاهشان این بود كه تمامی احكام اسلامی و قرآنی برای تطبیق با شرایط روز به استثنای احكام عبادی فردی، دچار مشكل میشود اما امروز احكام اسلامی را از اساس نافذ نمیداند. چه برسد به اینكه بخواهند از احكام اسلام قانون را استخراج كنند.
وی افزود: كسانی كه به فتاوایی كه از آیتالله منتظری در طول چند سال اخیر جمعآوری شده بود استناد میكنند، میگویند چون محاربه مستلزم حمل سلاح است، پس مقابله با حكومت اسلامی بدون حمل اسلحه مشمول حكم محاربه نمیشود.
نبوی با بیان اینكه محدود كردن محاربه به حمل سلاح با شرایط كنونی در تضاد است، اظهار داشت: برخیها كه میگویند فقه را باید با مقتضیات زمان بررسی كنیم، آنجا كه فقه اقتضا كند شرایط را به آخرین نقطه زمان میبرند كه باید گفت در زمان امیرالمومنین علی (ع) كه اگر كسی علیه امام علی سلاح نمیكشید و فریاد میزد، فریاد وی چه تاثیری میتوانست داشته باشد.
*فضلای حوزه و دانشگاه با هر گرایشی مفاهیم مربوط به محاربه را مورد بحث قرار دهند
این استاد دانشگاه در ادامه با بیان اینكه آیتالله منتظری طی استفتائی تاكید كرده بود كه محاربه تنها با سلاح ممكن است، گفت: زمانی كه فقهای ما میگویند فقه را میخواهیم با شرایط زمان تطبیق بدهیم آقایان به 1400 سال پیش میروند و میگویند محاربه تنها با حمل سلاح ممكن است.
وی با بیان اینكه اگر محاربه علیه حاكمیت نامشروع موفق باشد، یك رفتار مشروع صورت گرفته است ولی اگر بر علیه حاكمیت مشروع ناموفق شد در این صورت كسانی كه این محاربه را به هر قصد و نیتی سردمداری میكردند فاقد جمیع صلاحیتها از وجوه اجتماعی خواهد شد، اضافه كرد: اگر جریانی علیه حاكمیت مشروع محاربه كند و محاربهاش موفق نباشد باید گفت كه ابتدا مقلدین تكلیفی نداشتند اما كسانی كه این جریان را راهاندازی كرده و شبكه جریان بودهاند صلاحیت خود را از دست خواهد داد و دیگر حق نظر دادن در امور مسائل اجتماعی حكومت مشروع را نخواهد داشت.
این استاد دانشگاه با بیان اینكه مقام معظم رهبری در حوادث بعد از انتخابات اعتراضات را علیه حكومت رصد میكردند و به این نكته كه چه كسی و چگونه میخواهد اعتراض كند توجه داشتند، خاطرنشان كرد: هیئت منصفهای میتوانست در دادگاههای اخیر در خصوص نوع اعتراض افراد به حاكمیت و نوع محاربهای كه انجام شد، قضاوت كنند چراكه اگر این هیئت منصفه وجود داشت بسیاری از مسائل در حوادث بعد از انتخابات بیشتر روشن میشد و نتایج مناسبی عاید ملت ایران میشد.
نبوی در ادامه پیشنهاد داد كه خبرگزاری فارس در خصوص پیگیری مسائل فقاهتی از جمله محاربه گروهی از اهالی فضل حوزوی و دانشگاهی از میان اصلاحطلبان و اصولگرایان دعوت كند تا مفاهیم مربوط به محاربه مورد بحث قرار بگیرد تا خروجی این بحث به جامعه منتقل شود.
*مطالبه رهبری از مراجع و علما رصد شرایط و هشدار درباره انحرافها و اشتباهات مسئولان است
وی با تاكید بر اینكه در صورت بررسی مفاهیم فقاهتی محاربه نتیجهای جز اینكه حوادث بعد از انتخابات مصداق بین و واضح محاربه بوده است، به دست نخواهد آمد، گفت: اعتراضاتی را كه تا قبل از 25 بهمن امسال به بهانه اعتراض به نتیجه انتخابات صورت گرفته بود، را نمیتوان محاربه دانست اما هر گونه تجمع و اعتراض گروهی كه بعد از بیانات ولی فقیه صورت گرفت مصداق بارز محاربه بود.
این استاد حوزه علمیه در ادامه به نصایح برخی از مراجع تقلید به دولت و مسئولین اشاره كرد و خطاب به سران فتنه گفت: سران فتنه كه جریان اعتراضات بعد از انتخابات رهبری میكرد،چشم امیدی به نصایح مراجع تقلید نداشته باشد.
وی با بیان اینكه آیات عظام جوادی آملی و صافی گلپایگانی اخیرا نسبت به برخی رفتارهای دولت اعتراضاتی را داشتهاند، تاكید كرد: مطالبه مقام معظم رهبری از مراجع تقلید و علما غیر از این نیست كه آنها با چشمی بیدار مسائل مختلف و عملكرد مسئولان را زیر نظر داشته باشند و در خصوص هر گونه انحراف و یا اشتباه اقدام به تذكر بكنند.
این استاد دانشگاه با تاكید بر اینكه نظرات، انتقادات و نصایح مراجع تقلید از مرز اولین و دومین مرحله اعتراض كه همان امر به معروف و نهی از منكر است، عبور نخواهد كرد، گفت: سران فتنه مطمئن باشند كه نصایح مراجع تقلید حتی به "جهر به سوء " هم نخواهد كشید چرا كه "جهر به سوء " برای افرادی است كه تربیت كافی در فرهنگ اسلامی نداشته باشد.
نبوی با بیان اینكه معصومین حتی جهر به سوء علیه حاكمیت نامشروع نكردهاند، اظهار داشت: بالاترین "جهر به سوء " معصومین لعن حاكمان نامشروع مثل لعنالله مروان و لعنالله بنیامیه بود در حالی كه لعن حتی فحش محسوب نمیشود.
وی با بیان اینكه فتاوای اخیر آیتالله منتظری كه از سوی كدیور پر و بال داده میشود، میگوید ما "ولایت جور " در كشور داریم و "ولایت جور " باطل است در حالی كه همه ما معتقدیم كه "ولایت جور " باطل است ولی اگر كسی ادعا كرد كه ولایت مقام معظم رهبری "ولایت جور "است، بحث فقاهتی نمیكند و نظر شخصی خود را میدهد و اگر در گفته خود صادق است، باید مسائل مورد نظرش را اعلام كند تا بررسی شود.
این استاد حوزه علمیه با بیان اینكه هیچ مناقشهای در گوشههایی از چتر گسترده ولایت عادلانه و از گاهی مظالمی اتفاق میافتد كه حتی در دوران حضرت علی و پیامبر اسلام نیز اتفاق افتاده بود، خاطرنشان كرد: برخی از افراد خارج نشین ضد انقلاب از جمله اكبر گنجی مدعی هستند كه مقام معظم رهبری به صورت خاص در خصوص پروندههای آنها نظر داده است كه باید گفت این یك نمایشی است كه آنها انجام میدهند در حالی كه پرونده این افراد در دادگاه بررسی و به دادگاه تجدید نظر ارائه میشود.
نبوی ضمن تاكید بر اینكه سران فتنه باید تكلیف خود را برای مردم روشن كنند گفت: سران فتنه باید بگویند كه ولایت فقیه را مشروع میدانند و یا نه. به ولایت فقیه قائل هستند یا نه، چگونه میشود فردی خود را معتقد به ولایت فقیه بداند اما بخواهد علیه نظام اسلامی اقدام كرده و حقوق مردم را تضییع كند.
*برخیها میگویند امر به معروف رفتار خودسرانه است
وی با بیان اینكه مقام معظم رهبری برای كنترل اوضاع خطاب به برخی نیروهایی كه به صورت خودسرانه علیه فتنهگران اقدام میكردند، تذكراتی دادند، افزود: برخیها میخواهند بگویند كه امر به معروف به عنوان یك واجب دینی رفتار خودسرانه است اما خودشان علیه حكومت مشروع اقدام میكنند و شورش میكنند و نام حركت خود را امر به معروف میدانند.
وی با اشاره به سخنرانی محمد خاتمی رئیس بنیاد باران در حسینیه جماران كه با واكنش جوانان روبرو شده بود، گفت: آقای خاتمی میگوید كه این جوانها نیروهای خودسری بودند كه به صورت سازماندهی شده برای مقابله با وی وارد حسینیه جماران شدهاند، من میخواهم بگویم كه اصلا این افراد به قول آقای خاتمی به صورت سازماندهی شده میخواستند بدانند كه آقای خاتمی بازی با كلمات را همچنان میخواهد ادامه بدهد و قرآن را تفسیر به رای كند یا نه. و این حركت جوانان امر به معروف و نهی از منكر بوده است.
نبوی با بیان اینكه خاتمی در حسینیه جماران آیه مشهور "لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الكتاب و المیزان لیقوم الناس بالقسط و انزلنا الحدید فیه باس شدید و منافع للناس " به گونهای میخواند كه انزلنا الحدید در این آیه اصلا وجود ندارد و بعد میگوید ما تا زمانی كه شرایط مهیا شود جشن پیروزی كلمه بر شمشیر را به تاخیر میاندازیم. در حالی كه در این آیه كلمه انزلنا الحدید وجود دارد. به طور طبیعی زمانی كه جوانی مذهبی میبیند كه آقای خاتمی آیه قرآن را تفسیر به رای میكند از خود واكنش نشان میدهد چرا كه همه مثل برخی روحانیون نیستند كه بخواهند تعلقات سیاسی را مد نظر داشته باشند.