مرکز اسناد انقلاب اسلامی

برشی از خاطرات علی جنتی
علی جنتی می‌گوید: مسئولین کشور و فرماندهان نظامی، همه به جنوب کشور می­‌آمدند. نیروهای رزمی نیز به طور مرتب می‌­آمدند. دشمن در غرب کشور هم پیش‌روی کرده بود. در مناطق قصر شیرین، خسروی، دهلران و مهران وضع بسیار عجیبی بود. از طرف ما هیچ آمادگی نبود؛ اما دشمن با چندین لشکر کاملا آماده و مجهز و با برنامه‌ریزی مناسب وارد کشور شده بود. از جمله افرادی که به اهواز آمدند، می­‌توان از مرحوم شهید چمران (وزیر دفاع وقت)، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (نماینده وقت امام در شورای عالی دفاع)، سرلشکر ظهیرنژاد و تعدادی از فرماندهان نام برد که عموما در مقر لشکر 92 مستقر شدند.
تاریخ انتشار: ۱۲:۱۹ - ۳۱ شهريور ۱۳۹۷ - 2018September 22
پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ در واپسین روز تابستان سال 1359، رژیم بعث عراق در حالی که از سوی بسیاری از کشورهای عربی و غربی حمایت می‌شد، به طور رسمی جنگ علیه جمهوری اسلامی ایران را آغاز کرد. این در حالی بود که ایران برای مقابله با این تهاجم همه جانبه آمادگی چندانی نداشت. از این رو در نخستین روزهای تجاوز بعثی‌ها به خاک ایران، راهکارهای اولیه برای مقابله با این حمله در دستور کار قرار گرفت و رفته رفته جمهوری اسلامی توانست ابتکار عمل را در دست بگیرد.

علی جنتی که در نخستین روزهای تجاوز رژیم بعث عراق به ایران در خوزستان حضور داشت و از نزدیک شاهد بسیاری از وقایع آن روزها بود، در صفحاتی از کتاب خاطرات خود که توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی چاپ و منتشر شده است درباره اتفاقات و شرایط کشور در آن روزها می‌گوید: در تابستان 1359 بود که خوزستان دچار نوعی التهاب شد. ما در مناطق مرزی درگیری­‌هایی داشتیم و به طور مرتب از آن طرف مرز، به این طرف شلیک می­‌کردند و عناصر وابسته­‌شان (خلق عرب) هم در داخل برای آن‌­ها جاسوسی و خرابکاری می‌­کردند. 

31 شهریور که در مرکز صدا و سیمای آبادان مشغول کار بودم، ناگهان اطلاع پیدا کردم که بعثی‌ها به چند منطقه در خوزستان از جمله به فرستنده نیرومند هشتصد کیلو واتی اهواز، که می­‌توانست تا شمال آفریقا را پوشش دهد، حمله کرده و آن­جا را بمباران کرده‌­اند به گونه­‌ای که دیگر قابل استفاده نبود. همزمان، فرودگاه مهرآباد و چند منطقه دیگر را نیز بمباران کرده بودند که در واقع آغار رسمی جنگ بود و دشمن شروع به پیشروی در خاک ایران نمود و از مرز شلمچه و بستان و چند منطقه مرزی دیگر گذشت. 

در کشور، وضعیت فوق‌العاده اعلام شد و من بلافاصله به اهواز برگشتم. آن روز شاهد بودم که عده‌­ای از مردم آبادان به سرعت شهر را تخلیه می­‌کردند. پیش‌روی دشمن خیلی سریع بود و ژاندارمری توان مقابله با چنین نیروهای مجهزی را نداشت و طبیعتا بخشی از آن متلاشی شد و بخش دیگر هم عقب‌نشینی کرد.

در آن زمان نیروهای سپاه فقط می­‌توانستند با سلاح­‌های سبک، مانند کلاشینکف، ژ-3 و درنهایت آرپی‌جی7 کار کنند. ارتش هم اوضاع ویژه‌­ای داشت. تعدادی از فرماندهان فرار کرده بودند. تجهیزات جنگی مدت­‌ها راکد مانده بود و از آن­‌ها استفاده نمی­‌شد. تانک­‌ها خوابیده بودند و آماده‌سازی نشده بودند. بر اثر کودتای نوژه حدود 17 نفر از فرماندهان لشکر 92 زرهی دستگیر شده، در زندان به سر می­‌بردند. در خوزستان با چنین وضعیتی مواجه بودیم و مرتب هم اخبار مختلفی از پیش روی دشمن داده می­‌شد

آقای مهندس غرضی، استاندار خوزستان وقتی احساس کرد که ممکن است دشمن به اهواز بیاید و یا آبادان را اشغال نماید، دستور داد انبارهای مهمات لشکر 92 را باز کردند و سلاح‌ها و مواد منفجره موجود در انبار را بین مردم و نهادها توزیع کردند. بعد هم اقدام به آموزش و به کارگیری نیروهای مردمی نمودند. جلسات متعددی در استانداری تشکیل می‌­شد که بسیاری از مدیران استان و تعدادی از نیروهای سپاه در آن حضور داشتند و بحث می­‌کردند که چگونه می­‌توانیم جلوی پیشروی دشمن را بگیریم. یکی از طرح‌­هایی که روی آن خوب کار شد و عملی هم گردید، طرح کندن خندق بود که قرار شد دورتادور اهواز را خندق وسیعی بکنند و با مواد منفجره آن را پر نمایند تا دشمن به هیچ طریق نتواند از آن عبور کند.

مسئولین کشور و فرماندهان نظامی، همه به جنوب کشور می­‌آمدند. نیروهای رزمی نیز به طور مرتب می‌­آمدند. دشمن در غرب کشور هم پیش‌روی کرده بود. در مناطق قصر شیرین، خسروی، دهلران و مهران وضع بسیار عجیبی بود. از طرف ما هیچ آمادگی نبود؛ اما دشمن با چندین لشکر کاملا آماده و مجهز و با برنامه‌ریزی مناسب وارد کشور شده بود. از جمله افرادی که به اهواز آمدند، می­‌توان از مرحوم شهید چمران (وزیر دفاع وقت)، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (نماینده وقت امام در شورای عالی دفاع)، سرلشکر ظهیرنژاد و تعدادی از فرماندهان نام برد که عموما در مقر لشکر 92 مستقر شدند. 

ستاد مرحوم چمران نیز در ساختمان استانداری بود. در اتاق جنگ لشکر هم آیت‌الله خامنه­‌ای، آقای چمران، آقای ظهیرنژاد، آقای غرضی حضور داشتند که همه لباس رزم پوشیده بودند. مرتب اخبار جنگ گزارش می­‌شد. وضع بسیار ناراحت‌کننده­‌ای بود. هر لحظه فردی می‌­آمد و خبر ناگواری می­‌داد. مثلا می­‌گفت که دشمن از کرخه عبور کرده یا فلان پاسگاه را گرفته­‌اند. به یاد دارم که یکی از افسران آمده بود و گزارش تلخی می­‌داد. آیت‌الله خامنه­‌ای به او فرمودند: «برای من درد دل نکنید. بنشینید برنامه­‌ریزی بکنید. طرح بدهید و عمل کنید.»

برای یافتن راهکارهایی که بتوان راه دشمن را سد کرد، خیلی بحث می­‌شد و طرح‌­هایی هم داده می­‌شد که یکی از آن­‌ها کندن خندق بود و طرح دیگری که درباره آن تصمیم‌گیری نمودند، این بود که آب رودخانه کارون و آب پشت سد کرخه را به سمت دشمن هدایت کنند تا آن­‌ها نتوانند پیش‌روی کند. اتفاقا این طرح بسیار کارآمد شد و سد دز و سد شهید عباسپور را، که در مسجد سلیمان است و نیز آب رودخانه کارون از آن­جا می‌­آید، باز کردند. پس از ­این­که کارون پرشد، آن را به دشت آزادگان و منطقه­‌ای که دشمن در حال پیش‌روی بود، هدایت کردند و به این ترتیب جلوی پیش­روی دشمن در آن­جا گرفته شد. همچنین آب سد کرخه را باز کردند و در آن منطقه نیز از پیش‌روی دشمن جلوگیری کردند.

ارسال به دوستان
نسخه چاپی
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: