مرکز اسناد انقلاب اسلامی

کد خبر: ۴۷۲۷
ویژه‌نامه "نقش اول"| برگی از خاطرات فضل‌الله فرخ
فضل‌الله فرخ درباره تظاهرات زنان در عید فطر 57 می‌گوید: «در گذشته راهپیمایی داشتیم مثلا راهپیمایی عاشورای سال 41 یا42آن راهپیمایی عظیم یا 15خرداد همگی برادرها بودند. تجمعاتی که می‌شد اکثرا برادرها بودند اما آن روز حضور خواهرها در راهپیمایی و شعار دادن آن‌ها به قدری مؤثر بود که حتی مأمورانی را هم که در سر راه بودند، تحت تأثیر قرار داد.»
تاریخ انتشار: ۱۱:۴۱ - ۰۶ اسفند ۱۳۹۷ - 2019February 25

پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ حضور زنان در تظاهرات عید فطر سال 1357، از ماندگارترین قاب‌ها در تاریخ انقلاب اسلامی است.فضل‌الله فرخ از مبارزان انقلابی در کتاب خاطرات خود که توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است در این رابطه می‌گوید: ماه رمضان سال 57... در قیطریه... پس از پایان نماز [عید فطر] دیدیم که دسته‌هایی راه افتادند و اعلام می‌کردند که راهپیمایی هست. ناگهان ما دیدیم که چند تا پلاکارد باز شد و عده‌ای جلو افتادند و مردم را به راهپیمایی دعوت کردند؛ البته برنامه‌ریزی از قبل شده بود و حتی شهید بهشتی و بقیه در جریان بودند ولی برای این که ممانعتی پیش نیاید اعلان نشده بود.

مردم هم راه افتادند، در ابتدا جمعیت نسبتا کم بود و عده‌ای مردد بودند که این راهپیمایی چیست. بعد که افراد شناخته شده را در راهپیمایی دیدند به راهپیمایی پیوستند. راهپیمایی هرچه جلوتر رفت شلوغ‌تر شد و آن چه مهم بود و اثر عمیقی گذاشت و باعث می‌شد که در مسیر عده زیادی از مردم به این راهپیمایی بپیوندند، حضور خانم‌ها در راهپیمایی بود که برای اولین بار شرکت می‌کردند.

در گذشته راهپیمایی داشتیم مثلا راهپیمایی عاشورای سال 41 یا42آن راهپیمایی عظیم یا 15خرداد همگی برادرها بودند. تجمعاتی که می‌شد اکثرا برادرها بودند اما آن روز حضور خواهرها در راهپیمایی و شعار دادن آن‌ها به قدری مؤثر بود که حتی مأمورانی را هم که در سر راه بودند، تحت تأثیر قرار داد.

مردم در خیابان شریعتی فعلی سرازیر شدند که در یکی دو نقطه جلوی آن‌ها گرفته شد و برخوردهایی صورت گرفت، ولی جمعیت راهش را ادامه داد. بعد از طرف خیابان میرداماد، جلوی حسینیه ارشاد مأموران زیادی گذاشته بودند و کاملا مانع جمعیت شدند، لذا جمعیت از آن طرف راهش را کج کرد و به طرف خیابان ولیعصر رفت و وارد آن خیابان شد.

البته در مسیر، مأموران بسیار زیادی گمارده بودند. بالاخره این‌ها باخبر شده بودند و نظامیان و کامیون‌های ارتش با امکانات و وسایل سر راه قرار گرفته بودند و آن‌ها هم وقتی که این خواهران را در صف تظاهرات می‌دیدند خیلی‌هایشان تحت تأثیر قرار می‌گرفتند و گاهی اشک‌شان جاری می‌شد.

ظهر جمعیت نزدیک میدان ولیعصر رسیده بودند در آن‌جا نماز خوانده شد و دوباره راهپیمایی تا میدان آزادی که یک مسیر بسیار طولانی بود، ادامه یافت و در مسیر میدان آزادی و خیابان‌های آزادی باز بر تعداد این مأموران افزوده شده بود. کامیون‌های فراوانی پر از نیروی ارتشی، مسلح در اطراف جمعیت، جلوی جمعیت، کنار آن، پشت سر جمعیت بود؛ به طوری که چنان احساس خطر می‌شد که نزدیک میدان آزادی جمعیت زیادی آمده بودند اطراف خواهرها را زنجیر گرفته بودند و خواهرها را در وسط قرار داده بودند و برادرها واقعا برای این خواهران سپری شده بودند.

آن روز در میدان آزادی هم سخنرانی شد و جمعیت به قدری گسترده شده بود که خیلی از افراد به خود میدان نرسیدند. از جمله خود من نتوانستم بر اثر ازدحام جمعیت وارد میدان شوم و همان حوالی میدان بودیم.این راهپیمایی خیلی عجیب بود، راهپیمایی میلیونی که یک مرتبه مثل اینکه سد ترس مردم را شکست؛ یعنی مردم روحیه پیدا کردند و آن قدر مؤثر بود که حتی خانم‌هایی که حجاب نداشتند، تحت تأثیر قرار گرفتند و وارد صفوف خواهران شدند...


ارسال به دوستان
نسخه چاپی
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: