ختم چالش‌آفرینی متحصنین مجلس در سال 82

پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ با آغاز بررسی صلاحیت کاندیداهای هفتمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی توسط هیئت‌های اجرایی در سال 1382، زمزمه‌هایی از رد صلاحیت عده‌ای از اصلاح طلبان مقیم مجلس در رسانه‌ها پیچید. قبل از بررسی صلاحیت‌ها، روزنامه‌های زنجیره‌ای که مترصد ایجاد بحران در کشور بودند، با استفاده از فرصت پیش آمده شروع به تشویش اذهان در راستای فشار به افکار عمومی و اعضای شورای نگهبان کردند. آنان در ادامه به تحصن دست زدند که خود باعث ایجاد یک بحران شد.


شانتاژ خبری

همزمان با بررسی صلاحیت کاندیداهای هفتین دوره مجلس شورای اسلامی، تاج‌زاده در مصاحبه‌ای، با ادعای این‌که «جنبش اصلاحی آخرین انتخاب ملت ما در چارچوب جمهوری اسلامی است و شکست اصلاحات به معنای شکست جمهوری اسلامی است» گفت: «فضا به‌گونه‌ای نیست که شورای نگهبان جرأت کند که پانصد نفر را رد صلاحیت کند، نه اینکه دلشان نمی‌خواهد یا اگر شرایط عادی بود، این کار را نمی‌کردند، چون می‌دانند اصلاح‌طلبان در این زمینه برنامه‌هایی جدی را اجرا می‌کنند».

در همین زمان، بهزاد نبوی نیز برای ادامه موج فشار بر دستگاه‌های ناظر بر انتخابات، دو روز قبل از انتشار اطلاعیه هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات مجلس هفتم تهدید کرد: «عواقب رد صلاحیت‌ها متوجه نهادهای مسئول است.»


پایان رسیدگی به صلاحیت‌ها و آغاز تحصن

با پایان رسیدگی به صلاحیت نامزدها، سرانجام روز 20 دی 82 هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات مجلس هفتم اطلاعیه‌ای صادر نمود و ضمن اعلام پایان رسیدگی به صلاحیت کاندیداها در هیئت‌های نظارت استان‌ها، روند بررسی صلاحیت‌ها و نیز نحوه‌ اعتراض کاندیداهایی را که صلاحیت آن‌ها رد شده یا احراز نشده بود، تشریح کرد.

گروهی که از قبل با شانتاژهای خبری، سعی در ایجاد بحران داشت، بلافاصله در تدارک تحصن برآمد. درحالی که مجلس به فراخور وظایف مهمی که دارد بایستی در جهت حفظ آرامش حرکت کند، اما در جلسه علنی مجلس، سازگارنژاد (نماینده مجلس و مسئول اداره نشست متحصنین) از رئیس مجلس خواست تا اجازه دهد به مدت یک ساعت نمایندگان جلسه را ترک کنند. این اتفاق رخ داد و دیگر نمایندگان معترض بدون توجه به نظر رئیس مجلس، صحن را ترک نمودند.

ساعت چهار بعد از ظهر 21 دی ماه 1382 خبر تحصن نمایندگان مجلس ششم بر روی خروجی خبرگزاری‌ها قرار گرفت. بهزاد نبوی نایب رئیس مجلس به خبرنگاران اعلام کرد تمام تدارکات لازم برای تداوم تحصن، پیش‌بینی شده‌ و لوازم خواب و خوراک مهیا گردیده است. سناریو کلید خورده و وارد فاز جدیدی شده بود.

متعاقب تحصن نمایندگان، محمد رضا خاتمی و بهزاد نبوی سخنرانی‌هایی در راستای متشنج‌کردن اوضاع انجام دادند. محسن میردامادی هم رد صلاحیت کاندیداها را «کودتای غیر‌نظامی» اعلام کرد. این سخنان اندکی بعد با پوشش گسترده رسانه‌های بیگانه نظیر بی‌بی‌سی مواجه شد. بی‌بی‌سی با اشاره به تحصن نمایندگان اعلام کرد: «متحصنین... با تمام توان در مقابل رد صلاحیت‌ها خواهند ایستاد. سران جبهه اصلاحات با تأکید بر اینکه وظیفه شورای نگهبان نه احراز صلاحیت، بلکه احراز عدم صلاحیت است، نسبت به اقدام شورای نگهبان اعتراض کردند.»

در ادامه تحصن، «آدام ارلی» سخنگوی وزارت خارجه‌ آمریکا هم در اظهاراتی مداخله‌جویانه از دولت وقت خواست در مقابل شورای نگهبان بایستد، وی گفت: «ما از دولت ایران می‌خواهیم برای پیشروی نتیجه‌ انتخابات مجلس در تاریخ 20 فوریه‌ سال جاری، اقدامات شورای نگهبان را نپذیرد»

چند روز بعد، 13 عضو کابینه و حدود 50 معاون وزیر در نامه‌ای تهدید‌آمیز اعلام استعفا کردند. استانداران هم اعلام نموده بودند که امکان برگزاری انتخابات در اول اسفند وجود ندارد. چند روز پس از آغاز تحصن هم وزیران خارجه اروپا اعلام کردند: «شورای وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا در نظر دارد اوضاع جمهوری اسلامی را بررسی کند».

رسانه‌های غربی هم به حمایت خود از قانون‌شکنان ادامه دادند. از همین رو سی.ان.ان مدعی شد اکثریت مردم ایران از روند سیاسی در کشور دلسرد شده‌اند.

متحصنین در راستای افزایش فشارهایشان، در بیانیه‌ شماره‌ شش خود، طرح روزه‌ سیاسی و استعفا را به سناریوی تحصن افزودند. اما انتشار عکسی درخصوص شروع روزه‌ سیاسی متحصنین در صفحه ‌نخست روزنامه شرق، خشم مردم را نسبت به آنان برانگیخت.


پایان ماجرا

رهبر معظم انقلاب در تاریخ 15 بهمن 82، در دیدار جمع کثیری از مردم فرمودند: انتخابات بدون حتی یک روز تأخیر در موعد مقرر یعنی اول اسفند باید برگزار شود.

متعاقب قاطعیت رهبر انقلاب در برگزاری انتخابات در وقت مقرر، دوم اسفند 82، انتخابات هفتمین دوره‌ مجلس شورای اسلامی با حضور و مشارکت گسترده‌ مردم در سرتاسر حوزههای انتخابیه‌ کشور بر گزار شد. در حالی که رادیکالها و حامیان خارجیشان حضوری کمتر از 25 در صد را در انتخابات تبلیغ و پیش بینی میکردند، در بسیاری از حوزه‌های انتخابیه، حضور مردم 70 و 80 درصد بود. این میزان مشارکت به مراتب بالاتر و گسترده تر از میزان مشارکت مردم در انتخابات دومین دوره‌ شوراها در 9 اسفند 1381 بود. علاوه بر این در طول تحصن نیز تحلیل‌گران از بی‌توجهی مردم به تحصن نمایندگان مجلس خبر دادند. و بدین ترتیب، بحرانی دیگر، با عمل به موقع مردم پایان یافت.