مرکز اسناد انقلاب اسلامی

نام کتاب: نقش گروههای معارض در روابط ایران و عراق (1378-1357)
موضوع : کتاب
زیرگروه موضوع: سیاست و روابط خارجی
تاریخ انتشار: ۱۳۸۴
قیمت: ۲۳۰۰۰ ریال
شمارگان: ۱۵۰۰
تعداد صفحات: ۳۸۰
قطع: رقعی
تعداد
وضعیت: موجود
نسخه کتاب الکترونیک:
معرفی اجمالی:

پس از استقلال عراق و همسایگى رسمى این کشور با کشور پهناور ایران در مرزهاى غربى، همواره مناقشاتى بین دو کشور وجود داشته که بسته به موضوع مناقشه، شدت و ضعف داشته است. در عین حال ماهیت منازعه تحت تأثیر اختلافات ایدئولوژیک دو کشور بوده است؛ هرگاه تعارضات ایدئولوژیک کاهش یافته و همسانى ایدئولوژیک بخصوص براى تأمین اهداف و برنامه‏هاى دولت‏هاى مداخله‏گر، بر مناسبات دو کشور سایه افکنده، شاهد مرزهاى آرام و بدون تنش بوده‏ایم. به بیان روشن‏تر، حسن هم‏جوارى ایران و عراق تا حد زیادى تحت تأثیر روابط و مناسبات این دو کشور با جهان غرب، بویژه ایالات متحده‏ى آمریکا بوده است، اما نزدیکى هر کدام از این کشورها به دیگر قدرت‏هاى رقیب، موجب زنده شدن اختلافات مرزى، تنازعات قومى، درگیرى‏هاى سیاسى و تنش‏هاى مذهبى شده است. پیروزى انقلاب اسلامى در بهمن 1357 که با تکیه بر ایدئولوژى اسلام و بدون دخالت قدرت‏هاى جهانى اتفاق افتاد، سبب پایان یافتن هژمونى ایالات متحده‏ى آمریکا در کشور اسلامى ایران شد. این موضع جدید جهانى و خصوصاً منطقه‏اى و استقبال شدید ملت‏هاى مسلمان منطقه از پیروزى انقلاب، بیش از هر چیز، رژیم بعث عراق را به واکنش واداشت. رژیم بعثى عراق که متکى بر ایدئولوژى ناسیونالیسم عربى بود و از نظر قطب‏بندى در زمره‏ى دوستان سوسیالیسم شرق به شمار مى‏آمد، با چرخشى 180 درجه‏اى، آشکارا در راستاى تأمین اهداف امپریالیستى غرب به‏خصوص ایالات متحده امریکا قرار گرفت. رژیم بعث عراق علاوه بر تحمیل کردن جنگى 8 ساله و تمام عیار، صدمات جبران‏ناپذیرى در حوزه‏هاى مختلف اقتصادى، نیروى انسانى، فرهنگى و سیاسى بر هردو کشور وارد نمود. در عین حال با بهره‏گیرى از فضاى باز سیاسى - اجتماعى پس از پیروزى انقلاب اسلامى که قومیت‏هاى مختلف خواستار دست یافتن به حقوق پایمال شده‏ى خود در دوران حکومت رژیم وابسته‏ى پهلوى بودند، با موضع حمایت از گروه‏هاى معارض، حادترین و جدى‏ترین چالش‏ها را براى انقلاب نوپاى اسلامى به وجود آورد. کتاب حاضر ضمن بررسى و تحلیل تاریخ روابط دو کشور ایران و عراق، به تشریح چالش‏هاى نیروهاى معارض دو کشور پرداخته است. نکته‏ى قابل توجه در تحلیل تعارض‏هاى نیروهاى تحت حمایت دو کشور این است که هرچه از زمان پیروزى انقلاب اسلامى مى‏گذرد، برترى جمهورى اسلامى را در برخورد با نیروهاى معارض ایرانى مشاهده مى‏کنیم که عمق استراتژیک ایران یکى از عوامل مؤثر در این موقعیت تلقى مى‏شود؛ برعکس در رژیم بعثى عراق به‏دلیل نداشتن پایگاه مردمى، بیش‏تر شاهد برترى نیروهاى معارض هستیم تا آن‏جا که مناطق شمالى عراق که عمدتاً مناطق کردنشین مى‏باشند، از حاکمیت رژیم خارج شده، در اختیار نیروهاى معارض قرار گرفته است. مرکز اسناد انقلاب اسلامى که تمام سعى و تلاش خود را بر گسترش ادبیات انقلاب اسلامى در حوزه‏هاى مختلف متمرکز نموده است، امیدوار است با انتشار این کتاب گام مهمى در روشن نمودن زوایاى تاریک مناسبات دو کشور ایران و عراق، بخصوص چالش‏هاى نیروهاى معارض این دو کشور بردارد.