مرکز اسناد انقلاب اسلامی

دکتر مصطفی ملکوتیان
انقلاب اسلامی ایران در مقایسه با سایر انقلاب‌های بزرگ جهان، از نظر تعداد افراد شرکت‌کننده در فرایند انقلاب (نسبت به کل جمعیت کشور)، یک نمونه منحصربفرد و بـی‌نظیـر است. سرنوشت انقلاب پس از پیروزی نیز مستقیماً با «حضور مردمی» مرتبط است. این یک اصل مسلم است: اگر انقلاب بخواهد بر روی اصول خود بایستد، مردم تکیه‌گاه اصلی آن هستند. در این راه، حفظ وحدت عمومی و حرکت در زیر لوای رهبری حائز اهمیت فراوان است. از زمان پیروزی انقلاب اسـلامی تـاکنون یعنی در ۴۲ سال گذشته، همواره این حضور مردمی را - که موجب تداوم انقلاب نیز هست - مشـاهده کرده‌ایم.
دکتر فاطمه محمدی
زن ایرانی در دو زمان و دو تاریخ، تحولی اساسی را درک کرده است: نخستین تغییر با ظهور مکتب اسلام رقم خورد و دیگری تغییری است که با ظهور انقلاب اسلامی در سرنوشت زن ایرانی ایجاد شد. به برکت این دو مقطع، زن ایرانی از بردگی و رنج تا اوج عزت و سربلندی را طی کرد و هم‌اینک در دوران رشد و شکوفایی خود به سر می‌برد. بی‌شک انقلاب اسلامی تحولی اساسی و ژرف در وضعیت زنان جامعه ایران به وجود آورد و جایگاه و منزلت واقعی آنان را اعتلا بخشید و دامنه مشارکت آنان را نیز گسترش داد؛ نقشی که در هیچ دوره‌ای از تاریخ چنین پررنگ و واضح نبوده است. در یک کلام این انقلاب اسلامی بود که باعث شد هویت زن اصیل ایرانی به همه دنیا معرفی گردد.
امام خمینی پس از وعده‌ خود در بهشت زهرا مبنی بر تعیین دولت، بر اساس حق قانونی ناشی از آرای اکثریت قاطع ملت ایران،‌ در جلسه‌ای با اعضای شورای انقلاب، طی حکمی مهدی بازرگان را مأمور تشکیل دولت موقت می‌کنند. یکی از مهمترین دلایلی که شورای انقلاب، بازرگان را شایسته‌ نخست‌وزیری می‌دانست، سابقه‌ وی در امور اجرایی، سیاسی و دینی بود. از مهمترین اقدامات اجرایی بازرگان که از او یک شخصیت با تجربه ساخت، همان مأموریت خلع ید انگلستان از شرکت نفت بود.
دکتر صادق کوشکی
متعاقب تشدید مبارزات مردمی در بهمن ماه 1357، مرکزیت سازمان مجاهدین خلق برای اینکه در آینده انقلاب جایگاهی داشته باشد، دست به مجموعه اقداماتی زد. در اولین گام، اعضای سازمان به سراسر کشور اعزام شدند تا در صورت لزوم، امور را قبضه کنند. سازمان منافقین در بهمن 57 و با مشوش شدن اوضاع، کوشید تا با حمله به مراکز نظامی، خود را مجهز کند. آنها همچنین در این مقطع، جمع‌آوری اسناد و مدارک ساواک و سازمان‌های امنیتی رژیم را در دستور کار قرار دادند. نیروهای وابسته به سازمان با حمله به ساختمان‌های ساواک و مراکز امنیتی رژیم، ضمن تخریب این مراکز، اسناد و مدارک را جمع‌آوری و به خانه‌های تیمی انتقال می‌دادند. هدف اصلی آنان از این اقدام، جلوگیری از افشای خیانت‌های برخی اعضای منافقین در زندان و همکاری آنها با ساواک بود.
گاهشمار مبارزات امام
6 تا 11 بهمن ماه اتفاقات مهمی در تاریخ مبارزات مردم به رهبری امام خمینی رخ داد، در این روز‌ها رهبری انقلاب در پیام‌ها، سخنرانی‌ها، مصاحبه‌ها و دیدارهای خود صدای انقلاب مردم را به سرتاسر جهان صادر کردند در سوی دیگر در این ایام کشور آماده استقبال از حضرت امام بود. سرانجام لحظه تاریخی فرا رسید و امام خمینی بعد از سال‌ها دوری از وطن پاریس را به مقصد تهران ترک کردند.
در آستانه ورورد امام خمینی به کشور، واشنگتن به نمایندگی‌های دیپلماتیک خود با اشاره به اینکه «ایران در انتظار [امام] خمینی است» می‌نویسد: «انقلابی ریشه‌دار بعد از پانزده سال تبعید، فردا در ساعت نه به وقت محلی پا بر خاک ایران خواهد گذارد.» در گزارش‌های دیگر استقبال بی‌نظیر مردم از امام خمینی توجه مقامامات امریکایی را به خود جلب کرده به طوری که وزیر خارجه وقت امریکا می‌نویسد: «آیت‌الله هر کجا می‌رود انبوه کثیری از مردم را جلب می‌نماید.» مکاتبات سفارت امریکا نیز تأکید می‌کند در استقبال از امام خمینی؛ «جمعیت عظیمی در دو سوی مسیر عبور [امام] خمینی از فرودگاه» تا بهشت زهرا به طور منظم صف کشیده‌اند. «خیابان‌های تهران مملو از بوق ماشین‌ها و هلهله مردم است»، «صدای ولوله و غوغا در منطقه اطراف سفارت» بلند است و مردم غرق در شادی هستند.
حجت‌الاسلام عبدالمجید معادی‌خواه
شاید یکى از عوامل تاریخ‌گریزى و تاریخ‌ستیزى را بتوان در این نکته نیز جست‌وجوگر بود: آن گاه که تاریخ، خسته‌کننده و یکنواخت مى‌شود، تاریخ‌پژوهى را ثمره‌اى جز تکرارِ رخدادهایى روزمره نیست! بگذریم که چون سلطه‌گران و زورمداران بر تاریخ‌پژوهى و تاریخ‌نگارى سایه مى‌اندازند، چه خسارت‌هایی که به بار نمی‌آید. به تجربه دریافته‌ام، آن روز که دانشِ دروغ‌شناسی‌ـ با معیارهاى علمى و خردپذیرـ در خدمتِ تاریخ‌پژوهى قرار گیرد، با شناختِ هر یک از کانون‌هاى دروغ‌پردازى در تاریخ تمدن اسلامى، دریچه‌اى به روى ما گشوده مى‌شود؛ دریچه‌اى که روشنگرِ بسیارى از واقعیت‌هاى ناشناخته است. چنین است داستانِ تاریخ معاصر این سرزمین و هر سرزمینِ دیگر.
گاهشمار مبارزات امام
رهبری نهضت اول بهمن 1357 در سخنرانی در جمع ایرانیان مقیم خارج وحدت کلمه را منشأ قدرت و پیروزی ملت در برابر رژیم دانستند، در همین روز جلال‌الدین تهرانی رئیس شورای سلطنت را به شر استعفا از مقام خود به حضور پذیرفتند، در روزهای بعدی ضمن مصاحبه با روزنامه، خبرگزاری‌ها شخصیت‌های سیاسی و... مسائل جاری انقلاب را تشریح کردند.
كتاب ولایت فقیه نزد بسیاری از محققان، مشهورترین نوشتار سیاسی امام در باب ولایت‌فقیه و حكومت اسلامی است و درعین‌حال، بسیاری به اشتباه، آغاز طرح حكومت اسلامی و نظریه ولایت فقیه ایشان را به این كتاب نسبت می‌دهند. اما آنچه مسلم است این است که كشف‌اسرار اولین اثر مكتوبی است كه امام خمینی در آن، ولایت مطلقه فقیه را بررسی كرده‌اند. همچنین بخش «الاجتهاد و التقلید» كتاب الرسائل، یكی از آثار ناشناخته‌ امام در زمینه‌ معرفی افكار سیاسی ایشان است که به شكل بارز و بسیار صریح، حاوی نظریه‌ ولایت مطلقه‌ فقیه است. علاوه بر این می‌توان گفت كه بحث ولایت مطلقه فقیه و مسائل آن به نحو جامع‌تری در كتاب البیع بررسی شده است و حتی صراحتاً لفظ «ولایت فقیه» درباره‌ اختیارات فقها به‌كار رفته است.
با مطالعه زندگی آیت‌الله سید محمد حجت کوه‌کمره‌ای به آسانی می‌توان به این نكته پی ‌برد كه ایشان به‌شدت نسبت به رجال حكومتی بی‌اعتنا بود. به عنوان نمونه هر وقت یكی از افراد مهم حكومتی و سیاسی وارد قم می‌شد، مرحوم حجت به بهانه‌های مختلفی از دیدار آن‌ها اجتناب می‌نمود، این رفتار وی را می‌توان در برخورد با محمدرضا پهلوی مشاهده کرد که آیت‌الله حجت برای اجتناب از دیدار با او به یكی از روستاهای اطراف قم مسافرت نمود.