مرکز اسناد انقلاب اسلامی

در دوران نهضت اسلامی، یکی از مهم‌ترین برنامه‌های انقلابیون استفاده از ظرفیت حج برای مبارزه با رژیم پهلوی بود. حجاج با برنامه‌هایی متنوع چون تبادل اطلاعات، توزیع اعلامیه‌های امام خمینی، برنامه‌ریزی جهت برپایی تظاهرات، روشنگری مسلمانان دیگر کشورها و ... به مبارزه با رژیم پهلوی در ایام حج می‌پرداختند.
امام خمینی(ره) با پیام‌ها و سخنرانی‌های خود در ایام حج سعی کردند روح بیداری اسلامی را در مبارزه با استعمار و استکبار مطرح و مسلمانان را به کارکردهای سیاسی و اجتماعی مغفول مانده حج متوجه کنند. از نظر امام خمینی، حج فضایی برای آگاهی و روشنگری نسبت به اسلام، مسائل جهان اسلام و ارزش‌های انقلاب اسلامی است و برائت از مشرکــین در راستای هویت بخشــی و انسجــام بخشی جهان اسلام در مقابل کفر و استعمار به عنوان دشمن مشترک مسلمانان است. افزون بر این، حــج با تقویت هویــت تمدنی و رنگ باختن ملیــت‌ها هم بستگی مسلمانان را در سطح جهان اسلام ارتقا می‌دهد. امــام خــمینی از مناسک اخلاقی و عرفانی حج، تفسیری کاملاً سیاسی و انقلابی ارائه می‌کنند و حج را زمینه بسیار مناسبی برای صـــدور بیداری اسلامی و ارزش‌های انقلابی می‌دانند.
جمهوری اسلامی ایران به دلیل بحرانی بودن شرایط افغانستان و تصرف کابل به دست نیروهای طالبان دیپلمات ها و خبرنگاران اعزامی خود را به کنسولگری ایران در مزارشریف منتقل نمود. در روز 17 مرداد 1377 خبر اشغال کنسولگری ایران در مزار شریف توسط نیروهای طالبان در رسانه ها پخش شد. طالبان در پی این عمل غیر انسانی طالبان شهید محمود صارمی و10 دیپلمات جمهوری اسلامی را اسیر و وشهید نمودند. گروه طالبان ابتدا از سرنوشت دیپلماتها و خبرنگار جمهوری اسلامی اظهار بی اطلاعی کرد و بعد از 33 روز خبر شهادت فرزندان ایران اسلامی را اعلام کرد.
سیری در زندگی شهدای مدافع حرم
مقاله حاضر یکی از مدخل‌های فرهنگنامه شهدای مدافع حرم است که توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی و تعدادی از پژوهشگران و نویسندگان در حال تدوین است. این مدخل به مناسبت شانزدهم مرداد، سالروز شهادت شهید مرتضی حسین‌پور در معرض نقد و نظر خوانندگان محترم قرار می‌گیرد.
تداوم رسالت‌های انقلابی با خون شهیدان آمیخته است؛ نیروهایی که در راه آرمان و عقیده از جان و مال خویش گذشتند تا به اعتلای نظام جمهوری اسلامی کمک نمایند. از جمله این شهدا، شهید عباس بابائی است که تواضع و فروتنی، ساده زیستی، تصمیم گیری صحیح و مناسب در شرایط مختلف،مردمداری، روحیه نظم و انضباط وی میتواند سرمشق همگان باشد.
سازمان مجاهدین خلق که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به دلیل پی گرفتن مشی منافقانه به «منافقین» معروف شد، پیشینه‌ای طولانی در کاربست این رویکرد داشت و به شهادت تاریخ، قبل از پیروزی انقلاب اسلامی نیز در مسیر «نفاق» گام برمی‌داشت به طوری که نمونه‌های متعددی از نفاق سازمان در تاریخ به ثبت رسیده است. یکی از شگردهای اعضای سازمان در زندان‌های رژیم پهلوی تظاهر به آداب دینی به خصوص نماز بود که در خاطرات مبارزان انقلابی به «نماز تاکتیکی» مشهور شد. خودِ مسعود رجوی هم مصداق عینی نفاق بود؛ او در زندان جلوی اعضای مارکسیست شده سازمان را می‌گرفت و تاکید می‌کرد که «برای حفظ آبروی سازمان تظاهر به انجام واجبات دینی کنند.» ارتباط سازمان مجاهدین خلق با ساواک هم نشانه دیگری از شیوه منافقانه سازمان مجاهدین خلق در آن دوران بود. این نمونه‌های تاریخی نشان می‌دهد که «نفاق» ریشه در پیشینه سازمان مجاهدین خلق داشت، موضوعی که امام خمینی به خوبی به آن پی برده بودند.
سید عارف حسین الحسینی، رهبر شیعیان پاکستان، از جمله شخصیت‌های تاثیرگذار و در عین حال کمتر شناخته شده در تاریخ معاصر است؛ وی که در دهه 40 شمسی در نجف اشرف متاثر از امام خمینی بود، در دهه 50 در قم با انقلابیون مبارز ارتباط داشت و در دهه 60 در پاکستان با الهام از نهضت اسلامی در مبارزه با استبداد گام برمی‌داشت، بدون تردید نقاط وصل فراوانی با انقلاب اسلامی ایران دارد. حجت‌الاسلام عارف حسینی در جایگاه رهبری شیعیان پاکستان، دارای دیدگاه‌ها، آراء و اندیشه‌های برخاسته از اسلام و تشیع بود که بخش اعظم این دیدگاه‌ها را بدون شک از امام خمینی وام گرفته بود. تاکید بر وحدت شیعه و سنی، دفاع از ولایت فقیه، تاکید بر پیوند دین و سیاست، مبارزه با آمریکا و صهیونیست جهانی و مقابله با تفرقه، ناسیونالیسم و ملی‌گرایی شالوده دیدگاه‌های فکری او را تشکیل می‌داد.
در مرداد 1288 مشروطه‌خواهان منزل‌ شيخ‌ فضل‌الله نوری را محاصره‌ و پس‌ از دستگيري‌، او را در نظيمه‌، واقع‌ در ميدان‌ امام‌خميني‌ فعلي‌زنداني‌ كردند. پس‌ از چند روز در عمارت‌ گلستان‌ يك‌ محاكمه‌‌ نمايشي‌ به‌ دادستاني‌ روحاني‌نماي‌ فراموسونر، شيخ‌ ابراهيم‌ زنجاني‌ بر پا و اول‌ مجتهد ايران‌ را به‌ اعدام‌ محكوم‌ كردند.
شهید شیخ فضل‌الله نوری از علمای مطرح دوران مشروطه بود که دیدگاه‌های وی در امور سیاسی در آن برهه تاریخی در نوع خود بی‌نظیر بود. از منظر شیخ فضل‌الله، نظام سیاسی مطلوب یک نظام قانونی است. او همچنین بر اسلامی بودن مجلس تاکید دارد و معتقد به آزادی در چارچوب موازین اسلامی است. شیخ همچنین به نیابت فقها از جانب امام معصوم(ع) تصریح دارد و استقلال را از جمله ملزومات حکومت‌داری می‌داند.
مقامات آمریکایی به حمایت از اقدامات عربستان سعودی در ماجرای کشته شدن حجاج پرداختند. در این رابطه چالرز ردمن سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت: «اقدام عربستان سعودی برای اعاده نظم مسئولانه بوده است.» سخنگوی وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد: «مقام‌های سعودی با برقراری نظم از روی احساس مسئولیت رفتار کرده‌اند و ما حمایت خود را از این اقدام اعلام می‌داریم.»