مرکز اسناد انقلاب اسلامی

روایت انقلاب
در ابتدا قرار بود امام با یکی از هواپیماهای داخلی به ایران بازگردد و حتی هواپیمایی هما پروازی با نام پرواز انقلاب آماده کرده بود که به فرانسه برود و امام را به وطن برگرداند ولی با مخالفت دولت بختیار و بسته شدن فرودگاه عملاً این کار اتفاق نیفتاد. از این رو همراهان‌ امام‌خمینی‌ در فرانسه، برای‌ اجاره‌ هواپیما با شركت‌های‌ هواپیمایی‌ وارد مذاكره‌ شدند. اما هیچ شرکتی «حاضر نمی‌شد كه‌ قبول‌ ریسك‌ نموده‌ و حامل‌ امام‌ و همراهان‌ به‌ سوی‌ ایران‌ شود.» سرانجام‌ شركت‌ ایرفرانس‌ با شرایطی‌ این‌ مسئولیت را قبول‌ كرد. شركت‌ ایرفرانس‌ دومشكل‌ داشت:‌ عدم‌ تأمین‌ از سوی‌ دولت‌ ایران‌ و عدم‌ آمادگی‌ فرودگاه‌ تهران‌ به‌ دلیل ‌تعطیلی‌ چند روز گذشته‌ و ادامه‌ اعتصاب‌.
روایتی از آخرین روز حضور امام در فرانسه
دو دختر فرانسوی‌ جلو اقامتگاه‌ امام‌ خمینی‌ آمدند و با آقای‌ فردوسی‌پور صحبت‌ كردند و وقت‌ ملاقات‌ با امام‌ خواستند. وی‌ عذر آورد كه‌ امام ‌در حال‌ جمع‌ كردن‌ اثاثیه‌ هستند. آن‌ها یك‌ شیشه‌ محتوای‌ خاك‌ كه‌ لاك‌ و مهر شده‌ بودند به‌ وی‌ دادند تا به‌ امام‌ برساند و دو عكس‌ با امضای‌ امام‌ برای‌ آن‌ها بیاورد. آن‌ها توضیح ‌دادند كه‌ رسم‌ مردم‌ فرانسه‌ این‌ است‌ كه‌ كسی‌ را كه‌ خیلی‌ دوست‌ دارند هنگام ‌خداحافظی‌ نفیس‌ترین‌ چیز یعنی‌ خاك‌ فرانسه‌ را هدیه‌ می‌كنند. امام‌ خمینی‌ نیز در پاسخ ‌آن‌ها دو عكس‌ امضا كردند و برای‌ آن‌ها ارسال‌ نمودند.
برگی از خاطرات آیت‌الله رسولی محلاتی
امام سالى سه روز در ايام فاطميه روضه برپا مى‌كردند. منبرى امام در روزهاى مذكور، آقاى كوثرىِ پدر بود. مراسم روضه‌ امام خيلى ساده در منزل خودشان برگزار مى‌شد.حضرت امام در پاى منبر مى‌نشست و با حال تأثرانگيز عجيبى، شروع به گريه مى‌كرد. يكى از منبرى‌ها هم مى‌گفت بهترين مستمع ما امام است، چون با آغاز روضه شروع به گريه مى‌كند. امام به اين دليل روضه‌هايش را در منزل برگزار مى‌كردند كه اصلا اهل تبليغ و تظاهر نبودند.
برشی از خاطرات شیخ محمد سمامی
حجت‌الاسلام سمامی می‌گوید: «ساواك براى خدشه‌دار نمودن چهره‌ سياسى، انقلابى و مذهبى امام، ترفندهاى زيادى به كار گرفت، ولى خوشبختانه هيچ كدام كارساز نبود و همه‌ آن‌ها به شكست انجاميد. از جمله اين ترفندها، صدور اعلاميه‌هاى جعلى بود - كه گويا دو الى سه بار اتفاق افتاد ـ مضمون آن‌ها اين بود كه مردم را با دعوت به آرامش و سكوت، براى ادامه‌ نهضت دل‌سرد مى‌كرد. البته به محض اين‌كه اين اعلاميه‌ها دست به دست مى‌چرخيد و مردم اطلاع مى‌يافتند، خيلى زود از منابع و مراجع معتبر، درستى و نادرستى آن را جويا مى‌شدند».
روایتی از روزهای نوفل‌لوشاتو
به­ محض اینکه این دو نفر منزل امام را ترک کردند، امام فرمودند اعلام کنید خمینی روز جمعه به تهران می­رود و این خبر را ساعت 12 شب رادیو فرانسه در اخبار خود پخش کرد. بعدها که علت این تصمیم سریع و صریح از امام سؤال شد، ایشان در پاسخ فرمودند: دولت آمریکا که دوست ملت ایران یا من نیست که از خطر برای من نگران باشد. من تشخیص دادم این‌ها توطئه دارند که اگر من در ایران باشم، مانع انجام توطئه­ آن‌ها خواهم بود و اگر نباشم توطئه خود را انجام می­‌دهند. لذا پس از دیدار بلافاصله اعلام کردم جمعه به ایران میروم.
برشی از زندگی سیدالعلماء
يکي از شاگردان آيت‌الله خسروشاهي درباره اين جريان مي‌گويد: « يک روز در محضر ‌آقاي خسروشاهي بوديم. يک کسي خدمت حاج‌آقا آمد گفت: فلاني را مي‌شناسيد؟ حاج آقا گفت: بله چطور؟ گفت: فوت کردند. حاج آقا گفتند حالا که فوت کرده من يک خاطره بگويم: ما با ايشان هم‌بحث خيلي صميمي و جدي بوديم که حتي خانه ايشان هم مي‌رفتيم. ما شنيديم که او از حضرت امام زاويه گرفته و با ايشان مشکل دارد. يک روز من سر بحث گفتم اگر کسي با امام مشکل داشته باشد من همين الآن رابطه‌ام را با او قطع مي‌کنم. آن آقا هم گفت: ياالله قطع کن. اين را گفت و من همان موقع از خانه‌اش آمدم بيرون و تا الآن که شما گفتيد فوت کرده ديگر نديدمش!»
روایتی از دیدار امام خمینی و بازرگان در پاریس
ولی‌الله چه‌پور می‌گوید: «آقای مهندس بازرگان اظهار داشت که شاه از کشور برود و ما ولیعهد را به عنوان نایب السلطنه بپذیریم و شورای سلطنت بر امور کشور نظارت نماید و البته این شورا زیر نظر ما کار کند و در واقع این تشکیلات به صورت موقت به اداره‌ی امور مملکت بپردازد تا اینکه شورای انقلاب تصمیماتی را در رابطه با تغيير قانون اساسی اتخاذ نماید و آن را در صحن مجلس طرح و به رأی مردم بگذارد. حضرت امام فرمودند: سلطنت نباید به هیچ صورتی باقی بماند بلکه باید جمهوری اسلامی را به رأی مردم گذاشت.»
گذری بر حیات و خاطرات آیت‌الله رسولی محلاتی
مرحوم آیت‌الله رسولی محلاتی می‌گوید: «يادم هست شخصى آمد و به امام گفت: «آقايان [مراجع] با شما نيستند؛ آن‌ها يكى يكى عقب مى‌كشند؛ حتى شنيده شده كه آقايان مى‌خواهند عليه شما و تندروى‌هاى شما اعلاميه صادر كنند، بنابراين شما به اين فكر نباشيد كه آن‌ها تا آخر راه با شما هستند؛ شما بايد اين فكر را هم بكنيد كه ممكن است آقايان شما را تنها بگذارند.» امام در پاسخ به طور خيلى جدى فرمودند: «من تا جايى ايستاده‌ام كه آقايان من را تكفير كنند.»
روایتی از مذاکرات ایران و 5+1
ایران با اعمال مجدد تحریم تسلیحاتی در قطعنامه جدید شورای امنیت سازمان ملل متحد به شدت مخالفت کرد. تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران فلج‌کننده یا قوی نبود و علت مخالفت ایران با چنین تحریم ها این بود که این کار فضای سیاسی را برای فشارهای دیگر آماده می‌ساخت. جان کری مسئول تیم مذاکره کننده آمریکایی تأکید داشت که این تحریم‌ها باید باقی بماند و محمد جواد ظریف بر لغو این تحریم‌ها تأکید داشت. روسیه و چین هم از موضع ایران در مورد لغو تحریم ها حمایت می‌کردند. در نهایت یک راه حل میانه حاصل شد؛ هرچند مورد رضایت کامل هر دو طرف نبودن باقی ماندن تحریم پنج ساله تسلیحاتی سلاح‌های متعارف و تحریم هشت ساله فناوری‌های موشکی.
خاطراتی از امام
حجت‌الاسلام جمی از جمله انقلابیونی بود که هم‌زمان با شروع نهضت اسلامی، به حمایت از امام خمینی پرداخت و نبض مبارزات در شهر آبادان را به دست گرفت. با تبعید امام خمینی وی از طریق مکاتبه با امام دستورات مبارزاتی را دریافت می‌کرد. حجت‌الاسلام جمی در برهه‌های حساس نهضت اسلامی حضور داشتند و پیام امام خمینی را به انقلابیون می‌رساندند. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایشان در کسوت امام جمعه آبادان فعالیت‌های انقلابی خود را در این شهر ادامه داد و کارنامه درخشانی را از خود برجای گذاشت.