۶ تیر ۱۳۶۰
در ششم تیرماه ۱۳۶۰، مسجد ابوذر تهران صحنۀ انفجاری مهیب شد که آیتالله سیدعلی خامنهای - امامجمعه تهران، نمایندۀ امام در شورای عالی دفاع و از ارکان حزب جمهوری اسلامی - را هدف گرفت. ترکشهای بمبی که در یک ضبط صوت جاسازی شده بود، به دست راست و بدن ایشان اصابت کرد؛ اما حرکتی ناگهانی در لحظۀ انفجار، ایشان را از مرگی حتمی نجات داد. هرچند روی بدنۀ ضبط صوت، عبارت «هدیه گروه فرقان» نوشته شده بود، شواهد متعددی نشان میدهد که این ترور، بخشی از پروژۀ منسجم سازمان مجاهدین خلق برای حذف رهبران جریان خط امام (ره) بود؛ پروژهای که با انفجار هفتم تیر در دفتر حزب جمهوری اسلامی و شهادت ۷۲ تن از یاران امام ادامه یافت.
از ۶ تیر ۱۳۶۰ تا ۹ اسفند ۱۴۰۴؛
شنبه ششم تیر ماه ۱۳۶۰ ترور آیتالله خامنهای در مسجد ابوذر سر خط خبرها شد. امام جمعه محبوب تهران و نماینده امام در شورای عالی دفاع یک روز قبل از انفجار حزب جمهوری اسلامی و شهادت آیتالله بهشتی و یارانش مورد سوء قصد قرار گرفته بود. ۴۴ سال و چند ماه پس از آن روزها شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ خبر تلخ دیگری مخابره شد. اما این بار آیتالله خامنهای خط سرخ زندگی را با شهادت پایان داد.
یک سال رویارویی استبداد با مشروطه
استبداد صغیر به فاصله زمانی میان به توپ بستهشدن مجلس شورای ملی در ۲ تیر ۱۲۸۷ و فتح تهران به دست نیروهای مشروطهخواه در ۲۵ تیر ۱۲۸۸ اطلاق میشود؛ دورهای کوتاه، اما سرنوشتساز که طی آن محمدعلی شاه کوشید با اتکا به قزاقان و حمایت روسیه، نظام مشروطه را براندازد، اما با مقاومت گسترده آزادیخواهان ناکام ماند.
خطبهخوانی به نام امام خمینی در محرم ۱۳۵۷
سخنرانی آقای خامنهای یک ساعت به درازا کشید. همه را ضبط کرده، تحویل مقامات امنیتی دادند. اظهارات او در ارتقاء روحیهی مردم و از دیگر سو، تضعیف موقعیت فرمانده نظامی و دیگر مسئولان تأثیر چشمگیری داشت. آنان خود را آمادهی شرکت در مراسم خطبهخوانی کرده بودند، اما اینک پس از لغو برنامه، در حال شنیدن پیشبینی یک روحانی مبارز بودند که میگفت: سقوط خواهید کرد.
اجباریشدن کلاه پهلوی و مقاومتهای اجتماعی
اجباریشدن کلاه پهلوی در دوره رضاشاه، بخشی از سیاست لباس متحدالشکل بود؛ سیاستی که با شعار تجدد و اتحاد ملی آغاز شد، اما در عمل به ابزاری برای کنترل اجتماعی، تضعیف هویتهای بومی و مذهبی و اعمال اقتدار دولت پهلوی تبدیل گردید.
۲۹ اردیبهشت ۱۳۴۷ و ۲۱ فروردین ۱۳۴۹، دو تاریخ ماندگار در تقویم ورزشی ایران، اما با دلالتهایی فراتر از یک مسابقه فوتبال. در این دو دیدار حساس، نه فقط تیمِ ملی و تاج تهران برابر حریفان اسرائیلی خود به پیروزی رسیدند، بلکه تماشاگران ایرانی فرصتی یافتند تا در پوشش شور ورزشی، خشم انباشته خود از رژیم صهیونیستی و سیاستهای نزدیکسازی حکومت پهلوی را به نمایش بگذارند. اسناد بهجا مانده از ساواک و خاطرات شاهدان عینی، روایتگر شبی است که فوتبال، بهانهای شد برای فریاد جمعی ضدصهیونیستی و نشانهای از شکاف عمیق میان اراده مردم و سیاستهای خارجی قدرت حاکم.
خیابان در سیاست ایران
در مطالعات تاریخ معاصر ایران، «میتینگهای سیاسی» رویدادهایی هستند که کمتر درباره آنها سخن گفته شده است. از میتینگ جلالیه (۲۸ اردیبهشت ۱۳۴۰) تا میتینگ امجدیه (۲۲ خرداد ۱۳۵۹)، گردهماییهای پرشمار و متنوعی توسط گروههای سیاسی مختلف برگزار گردید که لازم است نگاهی هرچند گذرا به آنها افکند.
تشکیل ارتش آزادی بخش در ۳۰ خرداد ۱۳۶۶
اعلام تأسیس ارتش آزادیبخش در سال ۱۳۶۶ از سوی سازمان مجاهدین خلق، نقطه عطفی در تغییر راهبرد نظامی این سازمان به شمار میآید. این تحول، بیانگر گذار از الگوی تروریستی و جنگ چریکی شهری به تلاش برای اجرای نوعی جنگ کلاسیک در قالب یگانهای منظم و در همکاری مستقیم با ارتش بعث عراق بود.
هیاهوی سیاسی در حاشیه فوتبال
جام جهانی فوتبال برای برخی گروهها همواره فراتر از یک رقابت ورزشی صرف بوده است. در این میان، شماری از جریانهای اپوزیسیون خارج از کشور در دورههای مختلف کوشیدهاند از توجه رسانهای گسترده این رویداد جهانی برای طرح پیامها و اهداف سیاسی خود بهره بگیرند.
به مناسبت تظاهرات روز ۲۵ خرداد ۱۳۶۰
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، اختلافات سیاسی و ایدئولوژیک جبهه ملی با نظام جمهوری اسلامی به تدریج افزایش یافت و سرانجام در ماجرای فراخوان راهپیمایی ۲۵ خرداد ۱۳۶۰ این تقابل به اوج خود رسید و سبب محو جبهه ملی از معادلات سیاسی ایران گردید.