در مقاطع حساس تاریخ سیاسی ایران، قدرت‌گرایی نیرو‌های اجتماعی و کنشگران جریان‌ساز، تضعیف نهاد‌های سیاسی جدید را به دنبال داشته و قدرت‌طلبی و فقدان ازخودگذشتگی و ایثار، زمینه‌ساز ناکامی جنبش‌های اجتماعی و استحاله نهاد‌های سیاسی شده است.

قبل از ظهور ایالات متحده امریکا به عنوان یک ابرقدرت در صحنه جهانی، این کشور انگلستان بود که در خاورمیانه و ایران حضور و نفوذی قوی داشت. انگلستان قادر بود بخش مهمی از ساختار‌ها و فرآیند‌های سیاسی و اجتماعی ایرانِ آن زمان را مطابق منافع و خواسته‌های خود شکل دهد. این کشور به روش‌های متعدد از جمله تشکیل لژ‌های فراماسونری، شبکه‌های نفوذ را در جامعه سیاسی ایران شکل داده بود. جنایت‌های استعماری انگلیس در محدوده جنوبی ایران همچون خلیج فارس و خوزستان و همچنین مناطقی نظیر فارس، بلوچستان سوابق طولانی دارد که در این گزارش بدان اشاره شده است.

در سال ۱۹۵۸، خبر سرنگونی نوری سعید، چنان ترسی بر دل محمدرضا پهلوی نشاند که او را چندین روز از بازگشت به تهران بازداشت. کودتای افسران آزاد به رهبری عبدالکریم قاسم، نه تنها نظام سلطنتی همسایه غربی را یک شبه برچید، بلکه زنگ خطری بود برای تمامی رژیم پادشاهی منطقه؛ خطری که شاه ایران آن را مستقیماً متوجه تخت سلطنت خودش احساس کرد.

سال ۱۲۹۴، در پی تجاوز انگلیس به جنوب ایران و تصرف قسمت بزرگی از بنادر و منطقه نفت‌خیز و در اثر ناتوانی دولت مشروطه، قیامی محلی بر ضد نیرو‌های تجاوزگر شکل گرفت. نیرو‌های انگلیس در اوایل شوال، بندر دلوار را به تصرف خود در آوردند. مجاهدین به رهبری رئیس‌علی دلواری طی یک عملیات متهورانه با شش شهید، پانصد نفر از نیرو‌های متجاور را از پا در آوردند و مقادیر زیادی مهمات به غنیمت گرفتند.

مرگ لیندزی گراهام، سناتور جمهوری‌خواه ایالت کارولینای جنوبی، تنها پایان زندگی یکی از بانفوذترین سیاستمداران معاصر آمریکا نبود؛ بلکه می‌تواند نمادی از افول نسلی از جمهوری‌خواهان باشد که حفظ رهبری جهانی ایالات متحده را در گرو استفاده از قدرت نظامی، حمایت از متحدان سنتی و مداخله فعال در بحران‌های بین‌المللی می‌دانستند.

مجلس خبرگان از ۲۳ تیر ۱۳۶۲، با برگزاری نخستین اجلاسیه، آغاز به کار کرد. این مجلس طی دوران فعالیت خود تا سال ۱۳۶۹، یازده اجلاسیه برگزار کرد. اگر اجلاسیه‌های سال ۶۸ را مهم‌ترین اجلاسیه‌ی خبرگان اول بدانیم، اما پیش از آن، باید از اجلاسیه‌های تاریخیِ سال ۶۴ یاد کنیم. در سال ۶۴، خبرگان رهبری نخستین اقدام مشخص خود برای تعیین جانشین امام و رهبر آینده نطام اسلامی را انجام دادند.

کشف اسناد خانه ریچارد سدان در تیرماه ۱۳۳۰ یکی از جنجالی‌ترین رخداد‌های دوران نهضت ملی شدن صنعت نفت بود. این اسناد تصویری از شبکه گسترده نفوذ، تبلیغات و ارتباطات سیاسی شرکت نفت انگلیس و ایران در داخل کشور را آشکار ساخت و بازتاب وسیعی در فضای سیاسی آن زمان داشت.

شهید عبدالحمید دیالمه از جمله چهره‌های برجسته نسل نخست انقلاب اسلامی است که زندگی کوتاه، اما پرفرازونشیب او، از مبارزات دانشجویی علیه رژیم پهلوی تا حضور در نخستین دوره مجلس شورای اسلامی امتداد یافت. او که در فضای فکری و سیاسی دهه ۱۳۵۰ در دانشگاه فردوسی مشهد پرورش یافت، با فعالیت‌های فرهنگی، تشکیلاتی و روشنگرانه خود به یکی از نیرو‌های اثرگذار جریان دانشجویی مسلمان تبدیل شد. دیالمه نه تنها در مبارزه با رژیم پهلوی نقش فعالی ایفا کرد و بار‌ها طعم بازداشت و شکنجه ساواک را چشید، بلکه پس از پیروزی انقلاب نیز با نگاهی نقادانه و تحلیلی در عرصه سیاسی کشور حضور یافت. سرانجام این مبارز جوان در هفتم تیر ۱۳۶۰ و در جریان انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی، همراه با آیت‌الله دکتر بهشتی و جمعی از مسئولان نظام به شهادت رسید.

در ششم تیرماه ۱۳۶۰، مسجد ابوذر تهران صحنۀ انفجاری مهیب شد که آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای - امام‌جمعه تهران، نمایندۀ امام در شورای عالی دفاع و از ارکان حزب جمهوری اسلامی - را هدف گرفت. ترکش‌های بمبی که در یک ضبط صوت جاسازی شده بود، به دست راست و بدن ایشان اصابت کرد؛ اما حرکتی ناگهانی در لحظۀ انفجار، ایشان را از مرگی حتمی نجات داد. هرچند روی بدنۀ ضبط صوت، عبارت «هدیه گروه فرقان» نوشته شده بود، شواهد متعددی نشان می‌دهد که این ترور، بخشی از پروژۀ منسجم سازمان مجاهدین خلق برای حذف رهبران جریان خط امام (ره) بود؛ پروژه‌ای که با انفجار هفتم تیر در دفتر حزب جمهوری اسلامی و شهادت ۷۲ تن از یاران امام ادامه یافت.

شنبه ششم تیر ماه ۱۳۶۰ ترور آیت‌الله خامنه‌ای در مسجد ابوذر سر خط خبر‌ها شد. امام جمعه محبوب تهران و نماینده امام در شورای عالی دفاع یک روز قبل از انفجار حزب جمهوری اسلامی و شهادت آیت‌الله بهشتی و یارانش مورد سوء قصد قرار گرفته بود. ۴۴ سال و چند ماه پس از آن روز‌ها شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ خبر تلخ دیگری مخابره شد. اما این بار آیت‌الله خامنه‌ای خط سرخ زندگی را با شهادت پایان داد.