صمد بهرنگی از چهره‌های شناخته‌شده ادبیات کودک و نوجوان ایران در دهه ۱۳۴۰ بود؛ نویسنده‌ای که تجربه معلمی در روستا‌های آذربایجان، توجه به زندگی کودکان محروم، علاقه به فرهنگ عامه و دغدغه‌های آموزشی، در شکل‌گیری آثار و اندیشه‌های او نقش مهمی داشت.

روز مبارزه با تروریسم، فرصتی برای بازخوانی نام قربانیانی است که از روز‌های پرالتهاب دهه ۶۰ تا حوادث سال‌های اخیر، قربانی ترور و خشونت شدند؛ از روحانی و نوجوان تا کاسب و مدافع امنیت.

قرارداد ۱۹۰۷ سن پترزبورگ نقطه عطف گذار بریتانیا و روسیه از رقابت سنتی به موازنه قوا و ائتلاف استراتژیک در برابر برآمدن امپراتوری آلمان بود. این توافق استعماری درصدد بود که با تقسیم ایران به دو حوزه نفوذ و یک ناحیه حائل، ضمن خنثی‌سازی نفوذ قدرت جدید آلمان در آسیا، روند تثبیت دستاورد‌های نوپای انقلاب مشروطه در ایران را مستقیماً مهار و سرکوب کند.  

مى‌بینید که چقدر ماهرانه دشمن به وحدت و همبستگى مردم لطمه مى‌زند و حمله مى‌کند. چقدر حساب شده... اصلا ترک و کرد و عرب و فارس معنا ندارد، همه مسلمانید و همه انسان، ولى دشمن اینها را بزرگ مى‌کند، اصلا اسم انقلاب ما آمد که مسأله شیعه و سنى مطرح نباشد و همه برادر باشند، ولى ضد انقلاب مى‌خواند که مى‌دانى این انقلاب براى چیست؟ براى این که توى سنى را چنین و چنان بکنند و شیعه‌ها حکومت کنند. مسأله‌ى شیعه و سنى را که اصلا مطرح نبود بزرگ مى‌کنند.

جعفر شریف‌امامی در شرایطی نخست‌وزیر شد که اعتراض‌های مردمی علیه رژیم پهلوی به مرحله‌ای فراگیر و انقلابی رسیده بود. دولت موسوم به «آشتی ملی» با مجموعه‌ای از عقب‌نشینی‌های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی کوشید نارضایتی‌ها را مهار کند، اما پیوند این اقدامات با بقای سلطنت، ماهیت نمایشی و فریبکارانه آن‌ها را آشکار ساخت.

ارتش رضاشاه حاصل دو دهه تمرکز قدرت بود، اما در شهریور ۱۳۲۰ هنگام حمله متفقین، معضلات گوناگون آن از جمله ضعف فرماندهی، فقدان پوشش هوایی، آموزش ناکافی، مشکلات تدارکاتی و روحیه شکننده آن آشکار شد و ارتشی بزرگ، بدون مقاومت مؤثر، فروپاشید.

رژیم حقوقی دریای خزر، بازتابی از دگرگونی‌های ژئوپلیتیکی پیرامون این پهنه آبی است؛ از برتری تحمیلی روسیه تزاری و توافق‌های دوجانبه ایران و شوروی تا ظهور دولت‌های ساحلی جدید پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی. در این میان، پس از سال‌ها بحث و گمانه‌زنی درباره یک رژیم حقوقی جدید برای خزر، کنوانسیون آکتائو کوششی برای سامان‌دهی این وضعیت پیچیده و تعیین قواعد همکاری پنج‌جانبه بوده است.

چهار مقاله‌ای که در ادامه از نظر می‌گذرد، توسط مرحوم دکتر کریم سلیمانی، دانشیار فقید دانشگاه شهید بهشتی، نگارش یافته است. ایشان برای اولین بار ریشه‌های کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ را نه در روز‌ها و هفته‌های وقوع این حادثه، بلکه با نگاهی نوآورانه به یک سال پیش از آن بازمی‌گرداند.

شاید بتوان نبرد پاوه در مردادماه ۱۳۵۸ را نخستین آزمون سخت امنیت داخلی نظام نوپای جمهوری اسلامی دانست؛ نبردی که حزب دموکرات کردستان و احزاب چپ بر ضد شهری وفادار به انقلاب برپا کردند و تا آستانه سقوط آن پیش رفتند. فرمان قاطع امام خمینی مبنی بر حرکت قوای نظامی و انقلابی ظرف ۲۴ ساعت، معادله میدان را تغییر داد و امنیت را به شهر و منطقه بازگرداند.

«خزر» و «کاسپین» هر دو نام‌هایی تاریخی برای پهنه آبی شمال ایران‌اند؛ اما در سال‌های اخیر، گاه تلاش‌هایی برای جایگزینی «کاسپین» و یا «مازندران» به جای «خزر» با استناد به پیشینه قومی و مذهبی خزر‌ها مطرح شده است. آیا نقد یک قوم تاریخی می‌تواند به تنهایی مبنای حذف نامی جغرافیایی و دیرینه باشد؟