روستا یکی از مکان‌های مهم در مبارزات انقلابی و جامعه روستایی از جمله گروه‌های مؤثر در جریان انقلاب‌ها به شمار می‌رود. در جریان نهضت اسلامی مردم ایران علیه رژیم پهلوی نیز هر چند که شهر‌ها و جوامع شهری عمدتاً در کانون توجه قرار داشتند، اما روستا و روستاییان نیز در این مبارزات از سهم قابل ملاحظه‌ای برخوردار بودند.

علی امینی، نخست‌وزیر، در مصاحبه مطبوعاتی ۱۶ مهر ۱۳۴۰، در حالی برگزاری انتخابات را مشروط به آزاد بودن آن دانست و تأکید کرد که «به هیچ وجه زیربار انتخابات غیرآزاد» نخواهد رفت که هم‌زمان از وضعیت نامناسب اجتماعی و اقتصادی کشور انتقاد می‌کرد. او با اشاره به شرایط رقت‌بار بیماران جذامی در تبریز گفت زندگی یکی از آنان «بدتر از حیوان» بوده است، از گسترش «سفته‌بازی و ساختمان‌سازی» در شهرستان‌ها انتقاد کرد و با اشاره به هزینه‌های سنگین و ناکارآمد پروژه دخانیات سقز اظهار داشت که «با سی میلیون تومان می‌شد تمام کردستان را احیاء کرد».

نهاد پلیس در ایران معاصر حاصل یک تحول تدریجی از سازوکار‌های سنتی حفظ نظم به ساختاری گسترده و متمرکز است. از داروغه و محتسب و گزمه در شهر‌های ایران تا نظمیه دوره قاجار، شهربانی و ژاندارمری دوره پهلوی و سرانجام نیروی انتظامی و فراجا در نظام جمهوری اسلامی ایران، نهاد پلیس همواره متأثر از تحولات سیاسی، اجتماعی و ساختاری کشور بوده است.

خبر کشته‌شدن کلنل محمدتقی‌خان پسیان در ۱۱ مهرماه ۱۳۰۰، به سرعت در فضای فرهنگی و ادبی ایران بازتابی گسترده یافت. شاعرانی، چون عارف قزوینی، ایرج میرزا و ملک‌الشعرای بهار، هر یک با زبان و نگاهی متفاوت، تصویری از کلنل پسیان، مبارزات او و پایان زندگانی‌اش، به ثبت رساندند.

در سال‌های نخست شکل‌گیری امارات متحده عربی، رهبران این کشور با چالش بزرگی روبه‌رو بودند: چگونه می‌توان از فدراسیونی نوپا در منطقه‌ای پرآشوب و در متن رقابت‌های جنگ سرد حفاظت کرد؟ اسناد امنیتی دهه ۱۳۵۰ نشان می‌دهد که پاسخ ابوظبی به این پرسش، اتکا به تجربه و حمایت سه متحد منطقه‌ای بود؛ ایران، عربستان سعودی و مصر. در این میان، ساواک نه‌تنها به آموزش نیرو‌های اطلاعاتی امارات پرداخت، بلکه در طراحی ساختار امنیتی و تعیین راهبرد‌های مقابله با تهدیدات داخلی و خارجی این کشور نیز نقشی محوری ایفا کرد.

عبدالحسین تیمورتاش، اولین وزیر دربار رضاشاه و از تأثیرگذارترین کارگزاران پهلوی اول، سرانجامی جز زندان، محاکمه و مرگ مرموز پیدا نکرد. اما یادداشت‌های محرمانه سفارت انگلیس در ایران طی آن سال‌ها روایتی متفاوت از این سقوط ارائه می‌دهد؛ روایتی که در آن، نفت، بانک ملی، بدگمانی شاه و ترس از آینده سلطنت، بیش از اتهامات مالی در سرنوشت تیمورتاش نقش داشته‌اند

مهر ماه ۱۳۸۳، روزنامه واشنگتن‌پست از تخصیص ۴۰ میلیون دلار برای «مقابله با نفوذ ایران» خبر داد و همزمان اعتراف کرد که شکاف میان پنتاگون و وزارت خارجه، دولت آمریکا را در اتخاذ سیاستی بلندمدت در قبال ایران فلج کرده است. فرامتن این خبر بیش از هر چیز دیگری مهم می‌نمود: ایالات متحده علی‌رغم تحریم ایران، حالا باید با نفوذ آن مقابله کند. این خبر، بهانه‌ای برای مرور یک الگوی چهل‌ و چند ساله شد؛ از نخستین تحریم‌ها در آبان ۱۳۵۸ تا بلوکه شدن دارایی‌های بانک مرکزی و تحریم نفتی، آنچه بیش از خود تحریم‌ها اهمیت دارد، ناتوانی ساختاری واشنگتن در تولید یک راهبرد منسجم است. تحریم‌هایی که به گفته منتقدان، نه به تسلیم ایران انجامید و نه به مدیریت آن.

پنجم مهرماه ۱۳۶۰، در فاصله‌ای کوتاه پس از ورود سازمان مجاهدین خلق به فاز مبارزه مسلحانه، یکی از مهم‌ترین اقدامات خیابانی این سازمان در تهران رقم خورد. درواقع این رویداد پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، مهم‌ترین تلاش سازمان برای کشاندن هواداران به خیابان و ایجاد شکاف در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی ایران بود و با درگیری مسلحانه، آتش‌زدن اتوبوس‌ها، شهادت تعدادی از نیرو‌های مردمی و کشته و دستگیر شدن شماری از عوامل سازمان پایان یافت.

در سال ۱۹۶۵، ملک فیصل از تهران بازدید کرد و با همکاری شاه، تلاش زیادی را برای تشکیل یک اتحاد اسلامی برای مقابله با پروژه ملی‌گرایی عربی به رهبری جمال عبدالناصر آغاز کرد. اما با مرگ عبدالناصر در سپتامبر ۱۹۷۰، فصل دیگری با عنوان رقابت عربستان سعودی و ایران برای نزدیکی به آمریکا و نفوذ در خلیج فارس آغاز می‌شود.

همزمان با تشدید فشار‌های سیاسی و نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران و در هفتمین سال جنگ تحمیلی، آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، رئیس‌جمهور وقت ایران، در چهل‌ودومین مجمع عمومی سازمان ملل متحد با طرح صریح مواضع جمهوری اسلامی درباره تجاوز عراق، ضرورت شناسایی و مجازات متجاوز، عملکرد شورای امنیت و حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس، روایت ایران از جنگ را در برابر افکار عمومی جهان مطرح کرد. سخنرانی‌ای که به گزارش روزنامه‌های واشنگتن‌پست و لوموند، با واکنش هیئت آمریکایی و توجه گسترده افکار عمومی و رسانه‌های بین‌المللی همراه شد.