فرار بنی‌صدر و رجوی در ۷ مرداد ۱۳۶۰ فاز جدیدی از فعالیت‌های اپوزوسیون جمهوری اسلامی را رقم زد. اما روایت کمتر شنیده شده در این رابطه تلاش‌های دیپلماتیک ایران برای بازگرداندن تیم پروازی است. سید محمد صدر که در اولین ماموریت خود از سوی وزارت خارجه برای حل و فصل این مسئله مهم انتخاب شده بود جزئیات قابل تاملی را در این رابطه به یاد می‌آورد.

رضا پهلوی امروز خود را مدافع دموکراسی، حکومت قانون و محدودیت قدرت سیاسی معرفی می‌کند. با این حال، در یکی از مصاحبه‌های تاریخ شفاهی هاروارد، حسین آزموده (دادستان و مقام معروف نظامی دوره پهلوی) تصویری متفاوت ارائه می‌دهد. او ضمن برشمردن خطاهای محمدرضا شاه در عبور از حدود قانونی سلطنت، معتقد است ولیعهد نیز از همان ویژگی‌های رفتاری و سیاسی پدر برخوردار بوده است.

تلاش‌های رژیم پهلوی برای خرید تجهیزات نظامی از آمریکا و دریافت سهم نفتی بیشتر از شرکت‌های انگلیسی با کارت امنیت تنگه هرمز و خلیج فارس از جمله مواردی است که حتی شاه را مجبور به موضع‌گیری‌های سخت می‌کرد. در خاطرات ۸ تیرماه ۱۳۵۴ اسدالله علم، از زبان شاه آمده است: «برای امنیّت تنگه هرمز که یک قضیّه حیاتی و مماتی برای کشور است جنگ لازم باشد، می‌کنم.»

ساعت ۱۰:۳۰ شب بود. زنگ زدم گفتند آقای هاشمی خوابیده. گفتم بیدارش کنید. ایشان گوشی را برداشت گفتم این منافقین نزدیک کرمانشاه هستند شب حمله می‌کنند. گفت خبری نیست اینها بیخود شلوغ می‌کنند گفتم بابا اینها اسلام‌آباد هستند. گفت: بله اسلام‌آباد را گرفتند! ولی اینجا نیرو هست. هر چه ما به ایشان گفتیم که شما از کرمانشاه خارج شوید گفت بر فرض هم که بخواهند کرمانشاه را بگیرند من نباید بیرون بروم حالا فرض آمده باشند پشت کرمانشاه من باید اینجا بمانم.

مادری می‌گفت اگر فقط یک کفش پسرم پیدا شود و من بفهمم که شهید شده، خیالم راحت می‌شود. زنی، بچه‌ی شیرخوارش را در حالی که سرش کنده شده و هنوز دست و پا می‌زد، در آغوش گرفته، می‌گفت: «خدایا این هم علی اصغر ما.» مردی گونی خون‌آلودی آورد فکر کردم برای بچه‌ها گوشت آورده، گفتم: «در آشپزخانه بگذار. گفت: «چرا در آشپزخانه؟ این سر پسر شهیدم است که پیدا کرده‌ام.» خیلی جا خوردم. او رفت و یک بز آورد و پشت سر هم عذرخواهی می‌کرد که نتوانسته بیشتر از آن بیاورد. گفت: «این را برای بچه‌های بسیجی آورده‌ام تا ثوابش را به پسرم هدیه کنم.»

یکی از دوستان قرار بود در مورد اختلافات مجلس و بنى‌صدر صحبت کند، تا خواست بحث را آغاز کند، امام با خنده گفت: «ناراحت نباشید، درست مى‌شود، الآن جنگ است، بروید دنبال ایجاد وحدت و سعى کنید اختلافات حل شود.» حرف‌هاى امام مثل آبى بود که روى آتش عصبانیت ما ریخته شد. وقتى بیرون آمدیم، على آقامحمدى گفت: «خیلى خوب شد، اگر امام چیزى علیه بنى‌صدر مى‌گفت، ما فردا چهل شهر را در نماز جمعه علیه بنى‌صدر به هم مى‌ریختیم.»

در سال ۱۹۶۰، علینقی عالیخانی، اقتصاددان و وزیر اسبق اقتصاد ایران، در سفری به شیخ‌نشین‌های جنوب خلیج فارس با شیخ صقر شارجه آشنا شد؛ مردی بی‌پول، اما بلندپرواز که از همه می‌ترسید و به ایران چشم امید دوخته بود. این دیدار می‌توانست به نخستین حضور نفتی فرامنطقه‌ای ایران بدل شود، اما سهل‌انگاری اجرایی و بی‌تجربگی کارشناسان جوان، این فرصت تاریخی را برای همیشه از دست داد.

پس از آنکه ایران در تیر ماه ۱۳۶۷ قطعنامه ۵۹۸ را پذیرفت، عراق از پذیرش آن امتناع کرد و دوباره به ایران حمله کرد و جنگ به مرداد ماه کشیده شد و در این ماه جنگ به پایان رسید. اما نکتهٔ مهم این است که سرعت رخداد‌های چهار ماه آخر جنگ آن قدر زیاد است که خیلی از مسائل با هم تداخل کرد و، چون تفکیک نشد، مجموعه‌ای از ابهامات را در خصوص نحوهٔ پایان جنگ پدید آورد، به گونه‌ای که حتی کسانی که در پایان جنگ دخیل بودند، گاهی در خاطراتی که نوشتند دچار اشتباه شدند.

خاطره پرویز خسروانی درباره روایت حسین فردوست رفیق دیرین شاه از نقشه آمریکا برای تجزیه ایران از آن جهت حائز اهمیت است که نشان می‌دهد سال‌ها پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، ایالات متحده به فکر تجزیه ایران بود. خسروانی از شبی می‌گوید که فردوست کاغذی درآورد و با مدادش نقشه آمریکایی تجزیه ایران را ترسیم کرد.

در بررسی واقعه انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی در ۷ تیر ۱۳۶۰، توجه به مواضع و داوری‌های رجال سیاسی درباره این حادثه، برای شناخت فضای سیاسی آن دوره اهمیت فراوان دارد. کریم سنجابی از جمله چهره‌هایی است که در خاطرات خود به این واقعه پرداخته و ارزیابی خاصی از عملکرد سازمان مجاهدین خلق ارائه کرده است.