مرکز اسناد انقلاب اسلامی

وحدت فرق و مذاهب اسلامی به ویژه تشیع و تسنن در قرن اخیر همواره مورد تأکید علما و بزرگان دینی بوده است. این رویکرد که به ابتکار آیت‌الله العظمی بروجردی پایگذاری و گسترش یافت بر حیات مسلمانان جهان تأثیر بسزایی داشت.در همین زمینه منابر وعظ و سخنرانی یکی از بهترین موقعیت‌ها برای گسترش این فرهنگ وحدت اسلامی بود. در این‌باره در گزارشی از شهربانی زاهدان در سال 1328 از سخنرانی حجت‌الاسلام فلسفی آمده است:ساعت 4 روز 12 ماه جاری[آبان] آقای فلسفی واعظ معروف با هواپیما وارد استقبال شایانی از طرف کلیه اصناف و طبقات از [ناخوانا] پس از چند ساعت استراحت بر حسب دعوت فرماندار کل و اهالی، در حسینیه ، بالای منبر رفته سخنرانی جالب و مؤثری مبنی بر اختلافات بین طبقات مسلمین خصوصاً شیعه و سنّی و مودت و برادری کلیه مسلمانان جهان ایراد[کرد].
به روایت اسناد
در گزارشی به ساواک در سال 1357، درباره تاکید امام خمینی به وحدت شیعه و سنی در دیدار با نماینده جلال طالبانی آمده است: [امام] خمینی به وی اظهار داشته که شیعه و سنی همه مسلمان و برادر هستند و اختلافات موجود بایستی از میان برداشته شود و اتحادی مابین آنان به وجود آید.
اداره کل سوم ساواک از فعالیت‌های مبارزاتی شهید تندگویان در سال 1353 گزارش داد: «نامبرده بالا یکی از افراد متعصب مذهبی و دارای افکار انحرافی بوده که پس از ورود به دانشکده نفت و دوستی با برخی از عناصر ناراحت دیگر و با داشتن زیربنای فکری مذهبی و شرکت در محافل مختلف و جلسات سخنرانی دکتر شریعتی معتقد به مبارزه علیه رژیم پهلوی از طریق تبلیغ و پیام گردیده و برای خودسازی مبادرت به مطالعه نوشته‌های دکتر شریعتی می‌نماید. مشارالیه پس از پیدا نمودن آمادگی‌های لازم دلیل فقر و عقب‌ماندگی مردم را رژیم کنونی تصور نموده و با تبعیت از خواسته‌های [امام] خمینی خواهان ایجاد حکومت اسلامی در کشور گردیده و برای بالا بردن آگاهی مردم شروع به مبادله کتب و اعلامیه‌های مضره می‌نماید که به همین دلیل یادشده در مورخ 15/8/2532 دستگیر و به یکسال حبس محکوم می‌گردد.»
«استاندار استان نهم» به تاریخ 28 دیماه 1326 به «ریاست اداره شهربانی» نوشت: «بطوری که اطلاع حاصل شده، روزهای 28 و 29 ماه صفر که مصادف با شهادت حضرت امام رضا بوده است، ضمن دستجاتی که در معابر حرکت نموده‌اند، تعداد زیادی زنجیرزن که مدت‌ها متروک بوده، دیده شده. چون در سنوات گذشته و حتی ایام عاشورا به هیچوجه چنین نظایری مرسوم و معمول نبود و سابقه نداشت، قدغن نمائید اعلام دارند که این اقدام با اجازه چه مقامی بوده است و چرا جلوگیری نشده؟»
طرح لازم برای انتظامات روزهای 28 و 29 صفر و روز اربعین از هم اکنون در شهربانی تنظیم شده و با وجودی که مراقبت‌های لازم را به عمل می‌آوریم و به وظایف خود عمل خواهیم نمود معذالک از اوضاع دهه آخر در مشهد تا حدودی نگران می‌باشیم. لطفا هرگونه اطلاعی در زمینه مشهد تحصیل می‌فرمایند به ما منعکس نمایند شاید کمک موثری به ما محسوب گردد.
ساواک در گزارشی نوشت: «شیخ مهدوی کنی از روحانیون تهران که مدتی در زندان بود، پس از آزادی از زندان به مشهد مسافرت و با سیدعلی خامنه‌ای تماس گرفته است.»
گزارش ساواک از خلاصه سوابق مبارزاتی آیت‌الله مهدوی کنی
آیت‌الله محمدرضا مهدوی کنی از مبارزان بی‌باکی بود که تهدیدهای ساواک و عمال رژیم پهلوی هیچ خللی در ثبات قدم وی وارد نمی‌ساخت و این موضوعی بود که گزارشگران ساواک نیز به آن اذعان داشتند. در گزارشی از ساواک امده است: مشارالیه یکی از روحانیون ناراحت وافراطی است که از هر فرصتی که بدست می‌آورد برای تحریک مردم به اخلال در نظم عمومی و انجام اقدامات علیه مصالح مملکت استفاده می‌کند.
شهید آیت‌الله اشرفی اصفهانی در آخرین دست‌نوشته‌های خود که برای ایراد خطبه‌های نماز جمعه به همراه داشت، رئوس مطالب و یادداشت‌هایی را درباره قیام امام حسین نگاشته بود.آنطور که از متن این سند برمی‌آید با توجه به نزدیکی ایام محرم سال 1361 ، شهید محراب مطالبی پیرامون قیام امام حسین و فضیلت زیارت آن حضرت نوشته‌اند: « راجع به امام حسین و آنچه و ...1. ثارالله شد2. تربت او سبب شفاء و آمن [ایمنی] از کل خوف از سلطان جائر و غیر او 3. استجابت‌الدعا تحت قبته و هو الدواء الاکبر زیارت او کَمَن زارَ الله في عرشه ....»
ارتباط و پیوستگی بهائیان با رژیم پهلوی مسئله مهمی است که سابقه‌ای دیرینه در تاریخ دارد. چنانکه اسناد شهادت می‌دهند، این ارتباط در حین برگزاری جشن‌های 2500 ساله شاهنشاهی نیز برقرار بود.
روایت اسناد از مبارزات آیت‌الله سیدصادق لواسانی در سال 1346،
در گزارشی از ساواک در سال 1346 درباره واکنش آیت‌الله لواسانی به مراسم تاجگذاری محمدرضا پهلوی آمده است:سیدمحمدصادق لواسانی تصمیم گرفته ]به[ وسیله‌ شیخ فضل‌الله محلاتی به اطلاع کلیه امام‌جما‌عت‌هایی که طرفدار ]امام[ خمینی هستند برساند که در روز تاج‌گذاری مساجد را تعطیل نمایند. چون‌ این کار به‌ وسیله‌ پیغام و تلفن انجام‌پذیر نبوده و امکان دارد دستگاه از آن اطلاع یابد، از‌ این جهت محلاتی را مأمور‌ این‌ کار کرده‌اند که با یك به یك‌ این‌‌گونه اشخاص تماس حاصل و از آن‌ها در‌ این مورد قول بگیرد.
تازه های کتاب