مشروح کامل آیین رونمایی و افتتاح نمایشگاه خمینی خراسان
به گزارش روابط عمومی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ مراسم رونمایی از اسناد منتشرنشده رهبر شهید انقلاب اسلامی، سهشنبه ۹ تیرماه با حضور حجتالاسلام والمسلمین مصطفی پورمحمدی رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی، حجتالاسلام سیدحمید روحانی عضو هیات امنای مرکز و مورخ نهضت اسلامی، جواد منصوری نویسنده، پژوهشگر و نخستین فرمانده سپاه پاسداران و حجتالاسلام پیام طبیبی مدیرعامل مؤسسه فرهنگی ـ هنری مرکز اسناد انقلاب اسلامی در سالن اجتماعات این مرکز برگزار شد.
ایران با پرورش شخصیتهای بزرگ، جایگاه تمدنی خود را تثبیت کرده است
حجتالاسلام پورمحمدی در سخنانی با تسلیت ایام سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین(ع) و نیز شهادت رهبر شهید و جمعی از مردم ایران در جنگ اخیر، این رخدادها را جلوهای از ظرفیت فرهنگی و تمدنی ملت ایران دانست و اظهار کرد: ملت ایران در دهههای گذشته، بهویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، توانسته است با پرورش شخصیتهای بزرگ و اثرگذار، جایگاه تاریخی و تمدنی خود را به نمایش بگذارد.
وی افزود: ملتی که شخصیتهایی چون امام خمینی(ره)، رهبر شهید انقلاب اسلامی و دیگر چهرههای برجسته را تربیت میکند، بیتردید از جایگاهی ممتاز در میان ملتها برخوردار است. امروز جامعه ایران بیش از هر زمان دیگری مورد توجه دانشگاهها، مراکز مطالعاتی، اندیشکدهها و پژوهشگران جهان قرار گرفته است؛ زیرا بسیاری در تلاشاند دریابند ملت ایران چگونه میاندیشد، چه نگاهی به جهان دارد و آینده خود را چگونه ترسیم میکند.
پورمحمدی با اشاره به روند شکلگیری نهضت اسلامی گفت: از آغاز دهه ۱۳۴۰ و ظهور نقش اجتماعی و سیاسی امام خمینی(ره) تا امروز، بیش از شش دهه تاریخ مستند و مکتوب در اختیار پژوهشگران قرار گرفته است. بخش مهمی از این تاریخ نه تنها در اسناد نیروهای انقلابی، بلکه در گزارشها و مدارک دستگاههای امنیتی و اداری رژیم پهلوی ثبت شده و از این جهت اهمیت مضاعفی دارد؛ زیرا این اسناد توسط مخالفان و ناظران بیرونی تهیه شده و فارغ از هرگونه خودستایی یا روایت شخصی است.
اسناد تاریخی؛ معتبرترین منبع برای شناخت تحولات انقلاب اسلامی
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی تأکید کرد: اسناد تاریخی از معتبرترین منابع شناخت تحولات سیاسی و اجتماعی به شمار میروند. هرچه از وقوع رویدادها فاصله زمانی بیشتری گرفته شود، امکان تحلیل دقیقتر و علمیتر آنها فراهم میشود. در چنین شرایطی هیجانات فروکش میکند و پژوهشگران میتوانند بر پایه اسناد و شواهد، تصویری واقعیتر از تاریخ ارائه دهند.
وی با اشاره به شرایط عصر حاضر افزود: در دوران پس از انقلاب اسلامی و با گسترش رسانهها و انفجار اطلاعات، امکان پنهانسازی رویدادها بسیار محدود شده است. امروز مسئله اصلی، کشف اطلاعات نیست؛ بلکه تصحیح، تطبیق و مستندسازی آنهاست. حجم انبوه اسناد، خاطرات، مطبوعات و روایتهای موجود، ضرورت بازخوانی علمی و مستند تاریخ را دوچندان کرده است.
اسناد امروز برای جامعه جهانی فوقالعاده ارزشمند است
پورمحمدی، با اشاره به اهمیت پژوهش درباره انقلاب اسلامی گفت: حجم مطالعاتی که در خارج از کشور درباره جمهوری اسلامی ایران انجام میشود، غیرقابل باور است و با پژوهشهایی که در داخل کشور صورت میگیرد، قابل مقایسه نیست.
او با بیان اینکه امروز سرمایه عظیمی از اسناد و اطلاعات در اختیار کشور قرار دارد، افزود: این اطلاعات برای جامعه جهانی از ارزش بالایی برخوردار است و میتواند در شناخت دقیقتر انقلاب اسلامی نقش مهمی ایفا کند. مجموعه اطلاعات و یافتهها و اسناد امروز برای جامعه جهانی فوقالعاده ارزشمند است.
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی عنوان کرد: این اسناد برای همه تحلیلگران یک منبع عظیمی است که بتوانند فهم بهتری از تحولات تاریخ معاصر ایران داشته باشند که میتوان به اسنادی درباره حضرت امام خمینی(ره)، رهبر شهید، شخصیتهای برجسته انقلاب و پیشقراولان انقلاب اشاره کرد. بسیاری از اسناد در موسسات حکومت رژیم گذشته موجود است و در این اسناد بزرگنمایی و خودنمایی وجود ندارد، چون این اسناد توسط رژیم پهلوی جمعآوری شده و خودنوشت و خودگفت نیست.
او افزود: پس از انقلاب با انفجار اطلاعات مواجه هستیم که باید از این اسناد مستندسازی صورت بگیرد و این اطلاعات را نمیتوان پنهان یا سانسور کرد. ما میتوانیم بگوییم حداقل ۱۰۰ سال از زندگی رهبران انقلاب را دقیق و مستند در اختیار داریم. حادثه ملی شدن صنعت نفت، فدائیان اسلام، مهاجرتها، دستگیریها و کودتاها اسنادی هستند که در مرکز اسناد انقلاب اسلامی موجود است.
حجتالاسلام پورمحمدی ادامه داد: اکنون ما هستیم و یک اتفاق بزرگ به نام جمهوری اسلامی که جایگاه خود را تثبیت کرده و امروز به عنوان یک کشور صاحب تئوری، ایدئولوژی و فرهنگ مشخص تبدیل به یک قدرت تاثیرگذار و فرهنگ جدی در عرصه فکر و اندیشه تبدیل شده است. ارائه مدل زندگی رهبر شهید بیشترین مسالهای است که امروزه مطرح شده است.
زندگی رهبران انقلاب از مستندترین دورههای تاریخ معاصر ایران است
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اسناد مربوط به زندگی امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی گفت: زندگی رهبران انقلاب اسلامی از معدود نمونههایی است که بخش عمدهای از آن به صورت دقیق و مستند ثبت شده است. از دوران نوجوانی و تحصیل گرفته تا فعالیتهای علمی، سیاسی و اجتماعی، حجم گستردهای از اطلاعات و اسناد درباره آنان وجود دارد که امکان مطالعه و تحلیل عمیق را فراهم میکند.
پورمحمدی در ادامه با اشاره به جایگاه جمهوری اسلامی در عرصه جهانی گفت: امروز جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک قدرت تأثیرگذار منطقهای و فرامنطقهای شناخته میشود؛ کشوری که دارای منظومه فکری، هویت فرهنگی، ایدئولوژی سیاسی و الگوی مشخصی برای اداره جامعه است. یکی از مهمترین موضوعاتی که در مطالعات جهانی درباره جمهوری اسلامی مورد توجه قرار گرفته، «سبک زندگی» و الگویی است که انقلاب اسلامی برای حیات فردی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ارائه کرده است.
وی اسناد رونماییشده درباره رهبر شهید را دارای اهمیت ویژه دانست و اظهار کرد: بخشی از این اسناد به وصیتنامهای مربوط میشود که ایشان در دوران مبارزه تنظیم کرده بودند و بعدها با صدای خود آن را قرائت و ثبت کردند. این وصیتنامه صرفاً یک سند شخصی نیست، بلکه بازتابدهنده سبک زندگی، مسئولیتپذیری، نظم فکری و نگاه اخلاقی ایشان است. در چنین اسنادی میتوان سادگی زندگی، حساسیت نسبت به حقوق دیگران و تعهد عمیق به ارزشهای دینی و انسانی را مشاهده کرد.
شهادت، مهر تأییدی بر صداقت و استواری مسیر زندگی رهبر شهید است
پورمحمدی افزود: جذابیت این اسناد تنها برای نسل جوان ایران نیست؛ بلکه برای هر انسانی که در جستوجوی الگوهای اصیل زندگی است، اهمیت دارد. هنگامی که زندگی یک شخصیت با مجاهدت، صداقت و در نهایت با شهادت به پایان میرسد، این پایان در حقیقت مهر تأییدی بر تمام مسیر زندگی ایشان است و رهبری با شهادت خود، صداقت زندگیشان را امضا کردند و این گواه صدق باورها و استواری در راهی است که انتخاب کرده بودند.
وی همچنین با اشاره به نقش مردم در شکلگیری سرمایه اجتماعی انقلاب اسلامی گفت: وظیفه ما شناخت، تبیین و انتقال این سرمایه عظیم به نسلهای آینده است. به گفته وی، میراث امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی، همان پیام امید، آرامش و استقامت است که فرهنگ شهادت به جامعه منتقل میکند.
پورمحمدی با استناد به آیات قرآن کریم افزود: شهدا به همراهان خود بشارت میدهند که راه حق، راه ترس و اندوه نیست. ملت ایران نیز این پیام را دریافت کرده و امروز با روحیهای مبتنی بر امید، مقاومت و آرامش در برابر تهدیدها ایستادگی میکند.
پیام فرهنگی انقلاب اسلامی بیش از هرچیز، دشمنان را نگران کرده است
پورمحمدی تأکید کرد: آنچه بیش از هر چیز موجب نگرانی دشمنان شده، قدرت نظامی ایران نیست، بلکه پیام فرهنگی و انسانی انقلاب اسلامی است؛ پیامی که انسان را از ترس رها میکند، کرامت او را احیا میسازد و زمینه ایستادگی در برابر سلطه و تحقیر را فراهم میآورد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: ما باید فراتر از ابزارها، فناوریها، قدرت نظامی و ظرفیتهای اقتصادی به عمق تحولات توجه کنیم. آنچه امروز جهان را متحول کرده و در آینده نیز نقشآفرین خواهد بود، همین نگاه، اندیشه و تصویر امیدبخش و واقعبینانه از زندگی است.
از بازداشت و تبعید تا مراقبتهای ساواک؛ اسناد جدید چه میگویند؟
در بخش دیگری از این مراسم، حجتالاسلام پیام طبیبی مدیرعامل مؤسسه فرهنگی ـ هنری مرکز اسناد انقلاب اسلامی به تشریح برنامههای مرکز برای معرفی ابعاد مختلف زندگی و مبارزات رهبر شهید پرداخت.
وی گفت: از زمان شهادت رهبر شهید، مرکز اسناد انقلاب اسلامی تلاش کرده تا ابعاد مختلف زندگی، مبارزات و اندیشههای ایشان را در اختیار پژوهشگران و علاقهمندان قرار دهد. در همین راستا پرونده ویژهای با عنوان «امام شهید ایران» در پایگاه اطلاعرسانی مرکز تشکیل شده که تاکنون بیش از ۸۰ عنوان مطلب در آن منتشر شده است.
طبیبی افزود: همزمان با ایام وداع و تشییع پیکر رهبر شهید، نمایشگاهی با عنوان «خمینی خراسان» برگزار خواهد شد. در این نمایشگاه، ۴۰ برگ از اسناد منتشرنشده مربوط به دوران مبارزات ایشان در معرض دید عموم قرار میگیرد.
وی درباره علت انتخاب عنوان «خمینی خراسان» گفت: رهبر شهید در برخی سخنرانیهای خود اشاره کرده بودند که در دوران مبارزات، در مشهد از ایشان با عنوان «خمینی مشهد» یاد میشد. همچنین رهبر معظم انقلاب در پیام خود به مناسبت چهلمین روز درگذشت رهبر شهید از تعبیر «خمینی خراسان» استفاده کردند و همین موضوع مبنای انتخاب عنوان نمایشگاه قرار گرفت.
گزارشهای ساواک از اقبال جوانان و روشنفکران به رهبر شهید
مدیرعامل مؤسسه فرهنگی ـ هنری مرکز اسناد انقلاب اسلامی توضیح داد: اسناد ارائهشده در این نمایشگاه، ابعاد مختلف حیات مبارزاتی رهبر شهید را روایت میکند. از نخستین گزارشهای شهربانی مشهد درباره فعالیتهای ایشان در سال ۱۳۴۲ تا اسناد مربوط به بازداشتها، زندانها، تبعیدها، محدودیتها و مراقبتهای امنیتی رژیم پهلوی.
به گفته وی، بخش دیگری از اسناد به احکام و پروندههای قضایی اختصاص دارد که نشان میدهد دستگاههای امنیتی و قضایی رژیم پهلوی چگونه با فعالیتهای انقلابی ایشان برخورد میکردند. همچنین اسنادی درباره شبکه ارتباطی گسترده رهبر شهید با اقشار مختلف جامعه، بهویژه جوانان، دانشجویان و روشنفکران در این نمایشگاه ارائه خواهد شد.
طبیبی افزود: در برخی اسناد ساواک تصریح شده که «سیدعلی خامنهای مورد اقبال جوانان است» یا «از استقبال گسترده روشنفکران برخوردار است». این گزارشها بهخوبی جایگاه اجتماعی و نفوذ فکری ایشان را نشان میدهد.
انتشار بخشهایی از تاریخ شفاهی منتشر نشده رهبر شهید
وی همچنین از انتشار بخشهایی از تاریخ شفاهی منتشرنشده رهبر شهید خبر داد و گفت: این خاطرات در کنار اسناد تاریخی، تصویری روشنتر از زندگی، مبارزات، بازداشتها، تبعیدها و فراز و فرودهای مسیر مبارزه ایشان ارائه میکند.
در بخش دیگری از این مراسم، حجتالاسلام سیدحمید روحانی به بیان خاطراتی از دوران جوانی رهبر شهید پرداخت و بخشی از ناگفتههای مبارزات پیش از انقلاب را تشریح کرد.
رهبر شهید در برابر همه توطئههای دشمنان انقلاب ایستادگی کرد
سپس حجتالاسلام والمسلمین سید حمید روحانی، موسس مرکز اسناد انقلاب اسلامی در سخنانی گفت: من در زندگی شخصی خودم دو عالم بزرگ را دیدم یکی حضرت امام خمینی(ره) بود که شاگردان بسیاری تربیت کرد و دیگری آیتالله خامنهای بود که من و رهبر شهید هر دو در مسجد حجتیه درس خواندیم.
او با بیان اینکه از زمانی که رهبر شهید انقلاب مسئولیت رهبری را بر عهده گرفتند سختیها و خوندلهای فراوانی تحمل کردند، بیان کرد: ایشان هیچگاه حاضر نشدند از مسیر انقلاب خارج شوند. در جبهه داخلی برابر ضدانقلاب ایستادگی کردند و در عرصه اداره کشور نیز سربلند بودند. سازشطلبان، جریان دیگری بودند که در برابر مقام معظم رهبری ایستادند و با ایشان دشمنی کردند. این جریان تلاش داشت رهبری شهید را به مسیری که مدنظرشان بود منحرف کند اما این مرد الهی تا روز شهادت حاضر نشد حتی یک گام از راه امام و انقلاب منحرف شود.
وی ادامه داد: رهبر شهید در برابر همه توطئههای دشمنان نظام و انقلاب ایستادگی کرد و اجازه نداد انقلاب از مسیر خود خارج شود. ایشان در زندگی شخصی خود نیز هیچگونه تغییر و دگرگونی نداشتند و همان زندگی سادهای را ادامه دادند که در ابتدای انقلاب داشتند. این سبک زندگی ساده از دوران نهضت، ریاستجمهوری، دوران رهبری و تا لحظه شهادت ادامه داشت. ایشان راه خدا و انقلاب را شناخته بود و با تمام توان در این مسیر گام برداشت.
سخنان رهبر شهید درباره دشمنشناسی مسیر آشنایی ما را رقم زد
جواد منصوری نیز در سخنانی با اشاره به نخستین آشنایی خود با رهبر شهید گفت: آشنایی من با ایشان به سال ۱۳۴۸ بازمیگردد. نخستین بار در یکی از مجالس عزاداری، سخنرانی ایشان درباره دشمنشناسی، نقش استعمار و برنامههای آمریکا و اسرائیل در منطقه را شنیدم که برایم بسیار تأثیرگذار بود و همین موضوع زمینه آشنایی و ارتباط بیشتر ما را فراهم کرد.
وی افزود: پس از دستگیری و زندانی شدنم در سال ۱۳۵۱، این ارتباط برای مدتی قطع شد، اما در جریان حوادث سال ۱۳۵۷ و پس از حادثه بیمارستان امام رضای مشهد، بار دیگر ایشان را ملاقات کردم و از نزدیک شاهد نقشآفرینی مؤثرشان در هدایت فعالیتهای انقلابی بودم.
اخلاص، تقوا و ارتباط با جوانان؛ ویژگیهای برجسته رهبر شهید
منصوری با اشاره به ویژگیهای شخصیتی رهبر شهید اظهار کرد: اخلاص، تقوا، اصالت در عمل و پرهیز از خودنمایی از برجستهترین ویژگیهای ایشان بود. همچنین توجه ویژه به نسل جوان و ارتباط مستمر با آنان از خصوصیات بارز شخصیت ایشان به شمار میرفت.
وی تأکید کرد: پس از انتخاب ایشان به رهبری انقلاب اسلامی نیز پایبندی به اصول، ثبات در مواضع، اخلاقمداری و استمرار در مسیر ترسیمشده از سوی امام خمینی(ره) همواره در رفتار و عملکرد ایشان مشهود بود؛ ویژگیهایی که موجب شد ایشان در طول سالیان متمادی نقش بیبدیلی در هدایت انقلاب اسلامی ایفا کنند.
در پایان این مراسم، علاوه بر رونمایی از مجموعهای از اسناد منتشرنشده مربوط به دوران مبارزات رهبر شهید، از شماره ششم مجله «به گواهی اسناد» نیز رونمایی شد؛ شمارهای که دربردارنده بخشهایی از تاریخ شفاهی منتشرنشده رهبر شهید است.
