مرکز اسناد انقلاب اسلامی

یکی از مسائل پیچیده و کمتر مطرح‌شده‌ دوره‌ ریاست‌جمهوری بنی‌صدر ارتباط روزن‌افزون وی با سران سازمان منافقین است‌. این همکاری بعد از برکناری بنی‌صدر از فرماندهی کل قوا و بعداً عزل از ریاست‌جمهوری به اوج خود رسید.به طوری که فردای روز عزل بنی‌صدر از فرماندهی کل قو در20 خرداد 1360، سازمان که بر این اعتقاد بود اگر «با بنی‌صدر یکی شود، قطعی ‌است که می‌تواند رژیم را جارو کند‌» طی اطلاعیه‌ای در حمایت از بنی‌صدر، نسبت به جان او اعلام خطر کرد. سازمان علاوه حمایت‌های گسترده از بنی‌صدر در این تاریخ و مخفی‌کردن او، تمام امکانات لازم برای فرار او از ایران را نیز فراهم کرد.
تطهیرناشدنی
انتخاب نمایندگان مطیع در رژیم پهلوی از برنامه‌های رضاخان و محمدرضا پهلوی برای تحکیم پایه‌های دیکتاتوری بود. به باور تقی‌زاده «در حقیقت رضاشاه تصمیم گرفته بود که یک نفر هم از اشخاصی که مطیع او نباشند، انتخاب نشود.» هندرسن نیز معتقد است در دوران پهلوی لیست نامزدهای انتخاباتی براساس منافع دولت جابجا می‌شد. از نظر «مارک جی گازیوروسکی» شاه به موازات تحكیم كنترل خویش بر حكومت، انتخابات مجلس را به صورت مستقیم تحت اختیار خود گرفت تا مطمئن شود كه مجلس به شخص وی وفادار خواهد بود. فردوست نیز در خاطرات خود به دستور شاه برای تشکیل کمیسیون سه نفره جهت انتخاب نمایندگان مطیع اعتراف می‌کند. بنابراین به گواه تاریخ در رژیم پهلوی «قدرت ناشی از اراده‌ شخص شاه» جایگزین «قدرت ناشی از اراده‌ ملی» گردید.
بعد از رحلت امام خمینی(ره) بحران‌های مختلفی احتمال داشت انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی را زمین‌گیر کند و دشمنان نیز به دنبال این بودند تا با سوار شدن بر موج بحران ها عمر انقلاب را به اتمام برسانند. با انتخاب آیت‌الله خامنه‌ای، تمام برنامه‌های دشمن نقش بر آب شد و رهبری در ناکام گذاشتن دشمنان و مأیوس کردن آن ها در آن روزهای آشوب و بحران و دلهره‌انگیز نقش عمده را بر عهده گرفتند و جامعه را با وجود انواع التهابات به ساحل امن رساندند.
چهاردهم خرداد 1368، آیت‌الله خامنه‌ای به عنوان رهبری نظام جمهوری اسلامی ایران توسط مجلس خبرگان انتخاب شد. شرعيتِ انتخاب آیت‌الله خامنه‌ای با رجوع به آرای امام به دست می‌آید. در اثبات اجتهاد آیت‌الله خامنه‌ای ادله‌ متعددی وجود دارد، يکی سوابق تحصيلي ایشان است که بالغ بر بيش از سيزده سال درس خارج فقه و اصول را شامل می‌شود. دليل دوم، تأييد اجتهاد ايشان از سوی تعداد کثيري از علما و فضلای حوزه است. از باب قانونی بودن نیز رهبري آیت‌الله خامنه‌ای با موازين قانوني مطابق با قانون اساسي نخستين هماهنگي دارد. با بازنگری در قانون اساسي، رسماً شرط اجتهاد مطلق به عنوان صلاحيت فقهي لازم براي فقيه حاکم در نظر گرفته شد که درنتيجه از نظر متمم قانون اساسي هم، اشکالي متوجه رهبری آيت‌الله خامنه‌ای نمی‌باشد.
گروه دیگری که واکنشی مثبت به اعلام رهبری آیت‌الله خامنه‌ای ابراز کرد، نیروهای جبهه‌ مقاومت اسلامی بودند. در سوریه، حافظ اسد، رئیس‌جمهور وقت این کشور، یکی از نخستین حمایت‌کنندگان از رهبری جدید جمهوری اسلامی بود.ما پرشورترین مواضع از میان نیروهای جبهه مقاومت از لبنان ساطع شد. اکثر شخصیت‌های مهم لبنانی مانند آقایان سیدحسین فضل‌الله، سعید شعبان، صبحی طفیلی و سیدعباس موسوی، در مراسم تشییع و اربعین امام خمینی حاضر شدند و در پیرامون آن، به گفتگو و اظهارنظر درباره‌ی رهبری جدید انقلاب اسلامی هم پرداختند.
به دنبال سخنرانی تاریخی امام خمینی در مدرسه فیضیه راه هرگونه مذاکره و يا گفتگوي مسالمت‌آميز با دربار بسته شد و اسدالله علم دستور داد مراسم مذهبي ‌و سوگواري را در شهرهاي قم و تهران مورد تهاجم قرار دهند. شاه نیز به­شدت از سخنرانی امام عصباني و وحشت­زده شده و بلافاصله دستور دستگيري امام را صادر کرد. خبردستگیری امام به سرعت در بین توده‌های مردم پخش شد، بلافاصله در مردم در اعتراض به این اقدام رژیم تظاهرات خونین برپاکردند.
به زعم برخی، ارتباط برخی کارگزاران حاکمیت پهلوی دوم و دیدارهای آنان با سید حکیم باعث شده بود که ایشان از فعالیت‌های سیاسی بر ضد رژیم شاه حمایت به عمل نیاورد. اما اظهار نظر در خصوص مراجع بلندمرتبه که بر مسند ریاست عامه و سیادت شیعه تکیه زدند کار سهل و ممتنعی است. می‌بایست جوانب مختلفی را لحاظ کرد و نمی‌توان از یک زاویه چشم به رفتار و سیره‌ آنان دوخت. به هر روی، در مواقعی دستگاه تبلیغاتی نظام پهلویستی با جوسازی، جهت‌گیری برخی خبرها را به مسیر مطلوب و دلخواه خود در میان افکار عمومی سوق می‌داد.
دکتر رشید جعفرپور
به دنبال پیروزی انقلاب اسلامی، تمام نیروهای سیاسی که تا پیش از این مجالی برای عرضه اندیشه‌های خود نداشتند، یکباره فرصتی برای طرح اندیشه‌های خود یافتند. ایدئولوژی‌های مختلف در تقابل با هم، درگیری‌ها سیاسی را به وجود آوردند. با این حال تا اواسط سال ۱۳۶۰ کشمکش‌های سیاسی بر رقابت‌ها غلبه داشت. از سال‌های ۶۰ تا ۶۷ خصوصیت کلی رفتار نیروهای سیاسی را می‌توان همکاری غیر رقابتی دانست. این نوع از همکاری با برخی تفاوت‌ها و تغییرها تا مقاطعی از دهه دوم ادامه یافت. در سال‌های پایانی این دهه، همکاری رقابتی با اولویت همکاری نسبت به رقابت بود، درحالی که در دهه سوم، سطح رقابت‌ها از همکاری‌ها بیشتر بود، تا جایی که به کشمکش میان گروه‌های مختلف منتهی شد.
اهمیت جایگاه شورای نگهبان در نظام جمهوری اسلامی ایران باعث شده است تا امام خمینی همواره به مناسبت‌های مختلف به تشریح اهمیت وظایف این نهاد بپردازند. ایشان بارها با تأکید بر جایگاه و شان قانونی شورای نگهبان، التزام به قوانین اسلام، آینده‌نگری، عدم توجه به منافع گروهی و فردی و... به تبیین وظایف شورای نگهبان پرداخته‌اند.
دکتر مظفر شاهدی
اگر قرار باشد سازوکار انتخابات و فرایند نماینده‌گزینیِ برای مجالس شورای ملی دوره پهلوی را فقط با یک واژه توصیف کرد، باید گفت به‌معنای دقیقه کلمه: «افتضاح» بود. هم‌چنان‌که نتایج مترتب بر چنین انتخاباتی هم، که در مجالس آن روزگار نمود پیدا می‌کرد، بی‌هیچ اما و اگر و کمترین اغراقی: «مضحک» بود. و هم‌چنان که خواسته شاه بود فقط کسانی به‌عنوان کاندیداهای احزاب وارد عرصه مضحکه انتخابات می‌شدند که پیشاپیش مراتب سرسپردگیِ بی‌حرف و حدیثِ آنان به‌رژیمِ استبدادگرا و مردم‌ستیزِ پهلوی، از سوی ساواک و دیگر دستگاه‌های امنیتی و سیاسی، مورد تأیید و تأکید قرار گرفته بود.