مرکز اسناد انقلاب اسلامی

سوم آذر ماه سال 1353 پس از سخنرانی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در مسجد جاوید تهران، ساواک به این مسجد یورش برد و به این ترتیب یکی ازمهم‌ترین پایگاه‌های انقلابیون توسط رژیم پهلوی تعطیل شد. این مسجد در دورانی که دکتر محمد مفتح در آن اقامه نمار می‌کرد به شدت توسط ساواک کنترل می‌شد. دكتر مفتح از همان ابتدای ورود به مسجد، علاوه بر امامت جماعت، برنامه‌های مختلفی از جمله تشكیل كلاس‌های عقاید، دعوت از خطبا و وعاظ، طرح مسائل جهان اسلام، راه‌اندازی كتابخانه، برپایی كلاس‌های اسلام‌شناسی، جامعه‌شناسی، تاریخ ادیان، اقتصاد، فلسفه، تفسیر قرآن و نهج‌البلاغه را دنبال می‌كرد. این فعالیت‌ها در نهایت باعث تعطیلی مسجد توسط رژیم شد.
آیت‌الله محسن مجتهد شبستری دار فانی را وداع گفت. ایشان قبل از پیروزی انقلاب اسلامی از پیشگامان مبارزه بود و بعد از استقرار نظام جمهوری اسلامی نیز مسئولیت های مهمی بر عهده داشت که از آن جمله می توان به عضویت در مجلس خبرگان رهبری، عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام، نمایندگی مردم در مجلس شورای اسلامی، نمایندگی ولی فقیه در آذربایجان شرقی و ... اشاره کرد. ایشان در سراسر دوران حضور در تبریز به عنوان امام جمعه و نماینده ولی‌فقیه در استان، رسیدگی به امور مردم و پاسخ به مسائل شرعی را مدنظر داشت. این عالم دین سرانجام در 26 آبان 1400 دعوت حق را لبیک گفت.
25 آبان 1293، ستارخان ملقب به سردار ملی درگذشت. وی که علیه ظلم و جور پرچم قیام برافراشته بود، خود را تابع نظر علما می‌دانست و اظهار می‌کرد ما به حکم حضرات ححج‌الاسلام نجف اشراف می‌گوییم باید دولت ما مشروطه شود. و می‌گفت «ما آزادی می خواهیم و من حکم علمای نجف را در این راه اجرا می‌کنم.» و خطاب به جمیع مؤمنین عمل به فتوای حضرات حجج اسلام را واجب می‌دانست. و در نامه خود به عضدالملک نایب‌السلطنه، می‌نویسد: بیدق استقلال ایران را که عبارت از مشروطیت است بلند کرده‌ام.و در پاسخ به کنسول روس در تبریز اظهار داشت من ابدا تابع ظلم و استبداد نخواهم شد.
رحمن حسنوند
پایداری مردانه مردم تبریز به رهبری ستارخان و باقرخان، اثرات بسیاری داشت؛ یکی از آن اثرات، عقب نشینی شاه قاجار و پیروزی مشروطه خواهان بود. ستارخان علاوه بر آزادی خواهی، به وطن نیز عشق می ورزید و در راه استقلال کشور تمام تلاش خود را مبذول می داشت. نمودی از وطن پرستی او را باید در کنش مندی وی در قبال پیشنهاد پاختیاتف کنسول روس مبنی بر پناهندگی ستارخان به کنسولگری روسیه مشاهده کرد. سردار ملی خطاب به پاختیاتف گفته بود: «جناب کنسول! من می خواهم هفت دولت زیرسایه بیرق ایران باشد، شما می خواهید من زیر بیرق روس بروم؟ هرگز چنین کاری نخواهد شد.»
بامداد یکشنبه 24 آبان‌ماه 1360 آیت‌الله سید محمدحسین طباطبایی، در 78 سالگی چشم از جهان فروبست. متعاقب این ضایعه، در کشور عزای عمومی اعلام شد و اقشار مختلف مردم از بازاری و کارگر گرفته تا دانشجو و طلبه فعالیت­‌های خود را تعطیل کرده و همگی به سوگ نشستند. امام خمینی فقدان علامه را «ضایعه­‌ای برای حوزه­‌های علمیه» خواندند. آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای رئیس‌جمهور وقت نیز با ارسال پیامی به محضر امام خمینی، فقدان آن استاد فرزانه را «ضایعه‌ای جبران‌ناپذیر» برشمردند. آیت­‌الله‌­العظمی سید شهاب­‌الدین نجفی مرعشی هم با صدور پیامی رحلت علامه را «ضایعه جبران­‌ناپذیر جهان علم و دانش و فضیلت» خواندند. آیات محمدرضا گلپایگانی، محمدباقر خوانساری، سید عبدالله شیرازی، سیدعبدالحسین دستغیب، عطاالله اشــرفی اصفهانی و ... نیز با صدور پیام‌­هایی به نوبه خود این مصیبت بزرگ را تسلیت گفتند.
آسیب شناسی جبهه ملی؛
روز 21 آبان 1328 «جبهه ملی ایران» رسما موجودیت خود را اعلام کرد. روند تشكيل و انحلال جبهه ملّى در تاريخ ايران، يكى از مهمترين مسائل سياسى عصر حاضر است كه تبعات گوناگونى را در مسير آينده حوادث كشور به دنبال داشت. این جبهه که با اهداف خاصی پدیدار شد، در ادامه مسیر خود متحمل اشتباهاتی شد که در نهایت خسارت های بزرگی را موجب گردید.
اعتصابات گسترده مردمی در پاییز 57 تنها متوجه بخش‌های اقتصادی و سیاسی نبود و برخی نهادها و گروه‌های اجتماعی از جمله مراکز آموزشی، مطبوعات، رادیو و تلویزیون با اعتصابشان، مخالفت خود را به وضع موجود نشان دادند. معلمین، دانشجویان و دانش‌آموزان اولین گروهی بودند که ابتدا با عنوان نمودن درخواست‌های صنفی و سپس با افزودن اعتراض‌های اجتماعی- سیاسی، اعتصاب‌ راه انداختند. علاوه بر آن در اواسط مهرماه نویسندگان روزنامه‌ها با انگیزه کسب آزادی قلم و نشر اخبار بدون سانسور دست به اعتصاب زدند. کم‌کم دایره اعتصابات به بخش راديو وتلويزيون‌ نیز رسید. این اعتصابات اختناقی که سالیان متمادی از سوی رژیم بر روی مراکز فرهنگی حکم‌فرما بود را آشکار ساخت.
مروری بر 7 دهه سانسور مطبوعات در کشور
بامداد روز دوشنبه 15 آبان ماه هیئت تحریریه سه روزنامه «کیهان»، «اطلاعات» و «آیندگان» در عمل به اشغال نظامیان درآمد. تعدادی از خبرنگاران سرشناس بازداشت شده و حتی نسخه‌های منتشر شده روزنامه «آیندگان» نیز جمع‌آوری گردید! و انتشار جراید کثیر الانتشار متوقف شد. معاقب این اقدامات پلیسی طولانی‌ترین اعتصاب تاریخ مطبوعات رقم خورد. این اعتصاب به مدت دوماه به طول انجامید. 15 دی 1357 آخرین روز اعتصاب مطبوعات بود. این اعتصاب بهره‌هایی از همراهی مردمی را به دنبال داشت، و پیام عریان بودن پادشاه و فروپاشی سلطنت را به مردم مخابره کرد.
دشمنی دیرینه؛ تاکتیک­‌های جدید
روابط ایران و آمریکا در طول تاریخ همواره با فرازونشیب‌های زیادی مواجه بوده و خواهد بود؛ اما اصل ثابت در این خصوص که می‌تواند در چهل و دومین سالگرد تسخیر لانه جاسوسی آمریکا مورد بحث قرار گیرد خباثت دیرینه آمریکا است. مهم‌ترین اصل در این خصوص پرداختن به این مسئله است که آمریکا چه پاسخی به حسن‌نیت های ایران در مذاکرات هسته‌ای داد؟ آیا می‌توان با کشوری که چنین سیاست‌هایی دارد امیدوارانه و خوشبینانه وارد بحث و گفتگو در مورد عادی‌سازی روابط شد؟
آبان 1358 مهدی بازرگان رئیس دولت موقت که همراه وزیر خارجه و چند تن از وزرا جهت شرکت در جشن سالگرد استقلال الجزایر به این کشور سفر کرده بود، ساعتی پس از رسیدن به الجزیره و پیش از ملاقات با رئیس‌جمهور الجزایر، یک ملاقات محرمانه، بدون حضور خبرنگاران و عکاسان با زبیگنیو برژینسکی مشاور امنیتی کارتر رئیس‌جمهور آمریکا انجام داد که یک‌ساعت و نیم به طول انجامید. این خبر با سرعت توسط خبرگزاری‌ها به همه‌ جهان مخابره شد. چنین شد که مردم در جریان سازشکاری دولتمردان با آمریکا قرار گرفتند.