به‌روایت اسناد آمریکایی
تصمیم بریتانیا برای خروج از خلیج فارس، از اواخر دهه ۱۹۶۰ ( دهه۱۳۴۰ شمسی) معادلات سیاسی و امنیتی منطقه را وارد مرحله تازه‌ای کرد. شاه نیز آشکارا نگران این بود که با خروج بریتانیا، خلأ قدرتی در خلیج فارس ایجاد شود که رقبای منطقه‌ای یا قدرت‌های خارجی بتوانند آن را پر کنند. اسناد سازمان سیا نشان می‌دهد که اهمیت جزایر برای تهران با امنیت خلیج فارس، کنترل مسیر‌های دریایی، منابع نفتی و شکل‌گیری نظم جدید منطقه پس از خروج بریتانیا ارتباطی مستقیم داشت.
کد خبر: ۱۱۵۳۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۶
ادعاهای دولت امارات درباره جزایر سه‌گانه ایرانی در مقاطع بحرانی همواره تنش‌ها را افزایش داده است. خاطرات مرتضی موسوی، از اعضای برجسته ضدجاسوسی ساواک، نشان می‌دهد که ایران چگونه در دوران پهلوی این جزایر را بازپس گرفت و در آغاز جنگ تحمیلی هشت ساله، با یک ماموریت اطلاعاتی امارات را از ادامه ادعاهای خود بازداشت.
کد خبر: ۱۱۵۳۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۴
به مناسبت ۱۰ اردیبهشت منتشر شد؛
این پرونده با استناد بر منابع تاریخی داخلی و خارجی، نقشه‌های به جای مانده، روایت‌ها و خاطرات منتشر نشده به دفاع از نام تاریخی خلیج فارس و حاکمیت ایران بر جزایر پرداخته است.
کد خبر: ۱۱۱۴۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۱۰
روزنامه‌گردی ۲۶ آبان
روزنامه ی جمهوری اسلامی روز سه شنبه ۲۶ آبان سال ۱۳۷۱ در صفحه ۱۴ خود که به تفسیر مطالب سیاسی روز اختصاص دارد، با چاپ یادداشتی بدون نام با عنوان " شورای همکاری، بیانیه های دیکته شده و تکراری" به بیانیه جدید وزرای دفاع کشورهای شورای همکاری خلیج فارس که ادعاهای واهی خود درباره جزاير سه گانه ایرانی را مطرح کرده اند پاسخ داده است.
کد خبر: ۹۵۹۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۸/۲۶
دیدگاه
بخش دیدگاه که به تازگی به پایگاه اینترنتی مرکز اسناد انقلاب اسلامی افزوده شده، محملی برای انعکاس نظرات اهل قلم، پژوهشگران و دانشگاهیان است تا نظرات و آراء پژوهشی جدید خود را در دسترس علاقه مندان به تاریخ و فرهنگ ایران معاصر و تحولات انقلاب اسلامی قرار دهند. فلذا ضمن سلب مسئولیت نسبت به محتوا و رویکرد علمی پژوهشگران، پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی پذیرای تمام جستارها، یادداشت ها و پژوهش هایی ست که به صورت روش مند و آکادمیک، درباب تاریخ ایران معاصر تدوین و نگاشته شده و آنرا در اختیار دیگر علاقه مندان این حوزه قرار خواهد داد.
کد خبر: ۹۴۸۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۷/۲۹
داوود هرمیداس باوند روایت کرد
دکتر داود هرمیداس باوند، استاد مشهور و برجستهٔ علوم سیاسی و روابط بین‌الملل بود که به‌عنوان یک دیپلمات ایران‌گرا شناخته می‌شد و رئیس هیأت رهبری و سخنگوی جبههٔ ملی ایران بود. فعالیت‌های او در عرصه سیاست در دوران دانشجویی، با حضور در جبههٔ ملی ایران و حزب نیروی سوم به رهبری خلیل ملکی آغاز شد و پس از سفر به آمریکا، به همراهی محمد نخشب، در حمایت از جبههٔ ملی ادامه پیدا کرد و از سال ۱۳۷۹ به عضویت در شورای مرکزی جبههٔ ملی ایران و شورای رهبری انتخاب شد. این دیپلمات کهنه‌کار بیش از هر فعالیتی در عرصهٔ سیاست، به ایران‌گرایی و تخصصش جزایر سه‌گانه شهره بود، آنقدر که حتی در دههٔ شصت، مقامات جمهوری اسلامی وجههٔ سیاسی او را نادیده انگاشتند و از او یاری جستند. مرحوم باوند که در ۲۱ آبان‌ماه ۱۴۰۲ درگذشت، ۳ جلسه تاریخ شفاهی با مرکز اسناد انقلاب اسلامی داشته است که بخشی از این مصاحبه دربارهٔ مسألهٔ جزایر سه‌گانهٔ ایرانی و جدایی بحرین از ایران در فصلنامه گواه منتشر شده است.
کد خبر: ۹۴۷۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۷/۲۶
۲۴ مرداد | سالروز جدایی بحرین
بحرین، جزیره‌ای در خلیج فارس با موقعیت جغرافیایی استراتژیک و تاریخی، از جمله مناطقی است که طی قرن‌های گذشته تحولات سیاسی و فرهنگی زیادی را تجربه کرده است. در قرن بیستم، به ویژه در دهه‌های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰، مسئله‌ی استقلال بحرین از ایران به یکی از موضوعات برجسته‌ی سیاست بین‌المللی و منطقه‌ای تبدیل شد. این موضوع به ویژه در پی جنگ جهانی دوم و تغییرات ژئوپلیتیکی گسترده در خاورمیانه، اهمیت بیشتری پیدا کرد. در این دوران، بحرین تحت حاکمیت ایران بود، اما فشارهای سیاسی و دیپلماتیک از سوی بریتانیا و سایر قدرت‌های جهانی برای استقلال از ایران دامن زد. روند مذاکرات و توافقات بین‌المللی، به ویژه توافقات میان بریتانیا، ایران، و رهبران بحرینی، در نهایت منجر به اعلام استقلال بحرین در سال ۱۹۷۱/ ۱۳۵۰ شد. در واقع استقلال بحرین به معنای تغییر در نقشه‌ی سیاسی خلیج فارس بود. با خروج بحرین از حاکمیت ایران و تبدیل آن به یک کشور مستقل، مرزهای جغرافیایی و سیاسی منطقه دچار تغییر شد و وضعیت جدیدی در روابط بین‌المللی ایجاد کرد. این مقدمه نگاهی به پیشینه‌ی تاریخی و زمینه‌های سیاسی مرتبط با استقلال بحرین از ایران را فراهم می‌آورد و به تحلیل عوامل و روندهایی می‌پردازد که به این تحولات منجر شدند.
کد خبر: ۹۲۰۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۵/۲۴
نقشه‌ای که نقشه‌ها را نقش بر آب کرد؛
ایران در شورای امنیت سال 1971، برای اثبات حق حاکمیت خویش بر جزایر، نقشه‌ای از خلیج فارس را که در سال 1967 به مناسبت پنجاهمین سال انقلاب اکتبر در شوروی چاپ شده است، انتشار داد. در این نقشه که به عنوان سند حقانیت ایران در سازمان ملل توزیع گردید، نقشه‌های جزایر تنگه هرمز به نام جزایر ایرانی ذکر گردیده و ذیل هر یک از جزایر نام ایران قید شده است. در اطلس یادبود پنجاهمین سالگرد انقلاب اکتبر که در سال 1967 از طرف شوروی انتشار یافته، جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک، به رنگ قلمرو ایران در نقشه خلیج فارس مشخص شده‌اند و زیر نام هر جزیره، تعلق آن به ایران در پرانتز ذکر شده است. این نقشه در روزنامه اطلاعات روز دوشنبه 22 آذر ماه 1350 منتشر شده است.
کد خبر: ۸۶۳۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۰/۰۹
یادبودی برای شهدای جزایر سه‌گانه
روز نهم آذر 1350، پس از سه سال مذاکرات فشرده و نفس‌گیر جهت اعاده حق حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه خلیج فارس، ایران توانست این جزایر را از اشغالگران انگلیسی پس بگیرد و نیروی دریایی ارتش ایران وارد این جزایر شد و پرچم ایران را به اهتزاز درآورد. وقتی فرمانده نیرو‌ها به جزیره تنب بزرگ وارد شد، با بلندگو به شرطه‌ها و ساکنان جزیره، ابلاغ شد که آن‌ها در امنیت کامل هستند. تعدادی از شرطه‌ها با بلند کردن هر دو دست از پاسگاه خارج شدند و فرمانده رضا سوزنچی، به همراه سه نفر دیگر جلوتر حرکت کردند. اما با صدای رگبار مسلسل، فرمانده سوزنچی، مهناوی یکم حبیب کهریزی و ناوی آیت خانی همان‌جا به شهادت رسیدند. بعد از زدوخوردی که در ادامه بین نیرو‌های ایرانی و اشغالگران پیش آمد، پرچم ایران زمین بر بلندترین نقطه جزیره به اهتزاز درآمد.
کد خبر: ۸۶۳۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۰/۰۷
دیدگاه | دکتر علی خرم
علی خرم دیپلمات اسبق وازرت امور خارجه در خاطرات خود که در گنجینه تاریخ شفاهی مرکز اسناد انقلاب اسلامی ثبت و ضبط شده است با تشریح ماهیت منافع ملی هر کشور به این سوال پاسخ می‌دهد که آیا به روسیه می‌توان اعتماد کرد؟
کد خبر: ۸۶۳۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۰/۰۷
به روایت اسناد سری منتشر نشده
جزایر تنب و ابوموسی در حدود 75 تا 80 سال پیش در دست ما بود. در تمام طول تاریخ این جزایر به ما تعلق داشته است. اسناد و مدارکی داریم که حکام این جزایر به پادشاه ایران و یا وزیر خارجه نامه نوشته و تعلق این جزایر را به سرزمین ایران متذکر شده‌اند. حکام این جزایر ایرانی بودند و از طرف حکومت ایران تعیین می‌شدند. حکام محلی به دولت ایران، مالیات و خراج می‌پرداختند.
کد خبر: ۸۶۲۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۰/۰۴