دولت امینی با شعار مبارزه با فساد بر سر کار آمد. برای تثبیت این شعار، نیاز به پرونده‌هایی بود که نشان دهد دولت در برخورد با «بزرگان» نیز تعارف ندارد. ابتهاج، رئیس پیشین سازمان برنامه و یکی از شاخص‌ترین تکنوکرات‌های عصر پهلوی، گزینه‌ای نمادین بود. او سال‌ها مدافع استقلال سازمان برنامه از مداخلات سیاسی و درباری بود و همین استقلال‌طلبی، پیش‌تر نیز برایش هزینه‌ساز شده بود؛ بنابراین بازداشت او را نمی‌توان صرفاً نتیجه یک اختلاف اداری یا تخلف مالی دانست؛ این اقدام در بستر تنش دیرینه میان مدیریت فنی و اراده سیاسی معنا پیدا می‌کند.