به روایت آخرین وزیر اطلاعات و جهانگردی شاه
در حالی که بسیاری از تحلیل‌ها درباره سقوط رژیم پهلوی بر بحران‌های اقتصادی، شکاف‌های اجتماعی یا گسترش اعتراضات سیاسی تمرکز دارند، داریوش همایون، وزیر اطلاعات و جهانگردی در سال‌های پایانی سلطنت محمدرضا پهلوی، طی مصاحبه‌ای در مهرماه ۱۳۶۲ با پروژه تاریخ شفاهی دانشگا هاروارد، روایت متفاوتی ارائه می‌کند. او ریشه اصلی مشکلات نظام پهلوی را نه در ساختار‌های اقتصادی و اجتماعی، بلکه در نفوذ باندی از افراد نزدیک به شاه می‌داند. افرادی که به گفته او به دلیل روابط شخصی، خانوادگی یا مالی با شاه، به «دست‌نزدنی‌ها» تبدیل شده بودند و مسیر تصمیم‌گیری در کشور را تحت تأثیر قرار می‌دادند.
کد خبر: ۱۱۵۴۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
به روایت حسن طوفانیان،
حسن طوفانیان، از خلبانان و افسران نیروی هوایی در دوران پهلوی اول که بعدها به درجات بالای نظامی رسید، در خاطرات خود تصویری بی‌پرده از روز‌های آغازین اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰ ترسیم می‌کند. او که در فرودگاه دوشان‌تپه مستقر بوده، از غیرمسلح بودن هواپیما‌های نظامی(به‌دلیل نیامدن مسلسل‌های سفارش‌داده‌شده از انگلستان)، و فروپاشی کامل انضباط در پادگان‌ها روایت می‌کند. طوفانیان همچنین به نقش مهندسان انگلیسی مستقر در ایران و کارشکنی آنها در تجهیز نیروی هوایی اشاره دارد.
کد خبر: ۱۱۴۴۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۶
به‌روایت هلاکو رامبد
شهریور ماه ۱۳۲۰ در مجلس شورای ملی علی دشتی پیشنهاد می‌کند که شاه مخلوع، همسر و دخترانش پیش از خروج از کشور بازرسی شوند تا مبادا جواهرات و اموال ارزشمند ایران را با خود ببرند. این سخنان برای بسیاری از حاضران شگفت‌آور بود. زیرا گویندگان آن همان نمایندگانی بودند که تا چندی پیش در سایه اقتدار رضاشاه فعالیت می‌کردند. هلاکو رامبد در خاطره‌ای از آن روزها، از فضای ملتهب تهران، شایعات گسترده درباره فرار شاه و تغییر ناگهانی مناسبات سیاسی پس از شهریور ۱۳۲۰ روایت می‌کند.
کد خبر: ۱۱۴۳۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۰
به روایت منوچهر هاشمی؛
در قلب دوران حاکمیت پهلوی دوم، جزیره استراتژیک خارک نه زیر سلطه دولت مرکزی، که در تصرف یکی از اقمار محلی نفوذ انگلیس بود؛ مردی که گمرکات را در اختیار داشت و مانع از احداث خط لوله نفت توسط شرکت ملی نفت ایران میشد. به وزیران و مقامات رده بالای نظامی دستور می‌داد و حتی رئیس اداره ضد جاسوسی ساواک هم در برخورد با او دچار تردید بود.
کد خبر: ۱۱۳۸۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۱۱
روایت پرویز خسروانی فرمانده ژاندارمری رژیم پهلوی از قیام ۱۵ خرداد
روایت پرویز خسروانی (فرمانده وقت ژاندارمری استان مرکز) در پروژه تاریخ شفاهی دانشگاه هاروارد، از آن جهت اهمیت دارد که از موضع یکی از مسئولان مستقیم حفظ امنیت تهران، قم و مناطق پیرامونی ارائه شده و تصویری از نگاه دستگاه امنیتی و انتظامی رژیم پهلوی به قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲، به دست می‌دهد.
کد خبر: ۱۱۲۴۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۱۵
به‌روایت استاندار وقت خوزستان
احمد مدنی، استاندار اسبق خوزستان، در مصاحبه با پروژه تاریخ شفاهی دانشگاه هاروارد فاش کرده که پیش از شروع جنگ تحمیلی، گروه‌های جدایی‌طلب عرب با حمایت اطلاعاتی و لجستیکی عراق نقشه «سقوط یک‌باره خوزستان» و تشکیل جمهوری عربستان را طراحی کرده بودند.
کد خبر: ۱۱۲۰۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۰۳
به روایت امیرخسرو افشار قاسملو در تاریخ شفاهی دانشگاه هاروارد
واگذاری بحرین در سال ۱۳۴۹، نه‌تنها یک اشتباه راهبردی بود که لطمات جبران‌ناپذیری به منافع ملی ایران در خلیج فارس وارد کرد، بلکه الگویی خطرناک از تفکر شاه را به نمایش گذاشت. او بحرین را صرفاً با معیار‌های هزینه-فایده و فشار‌های خارجی سنجید و آن را «سربار» و «غیراستراتژیک» قلمداد کرد. حال آنکه همین منطق، اگر در شرایط مشابهی به کار گرفته میشد، می‌توانست به واگذاری نقاط حیاتی‌تر و استراتژیک‌تر نظیر تنگه هرمز و سایر جزایر نیز بینجامد. به عبارت روشنتر، در نگرش محمدرضا پهلوی، مرز میان «نگهداشت» و «واگذاری» سرزمین‌ها بسیار شکننده بود؛ همانطور که بحرین رفت، این خطر وجود داشت که نوبت به هرمز هم برسد.
کد خبر: ۱۱۱۲۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۰۲