سندی که در پی آمده است، پیش‌نویس گزارش سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا که حدوداً سپتامبر ۱۹۷۸ (شهریور ۱۳۵۷) تهیه شده، تصویری مسئله‌مند از وضعیت ایران در یکی از حساس‌ترین برهه‌های در بردارنده حوادث منتج به انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ ارائه می‌دهد. آنچه از این سند قابل استنباط است، درک تحلیلگران سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا از ماهیت چندلایه بحرانی است که ایران آن روز را در برگرفته بود، بحرانی که ریشه‌های آن نه در یک رویداد منفرد، بلکه در تلاقی پیچیده‌ای از تحولات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی نهفته بود. یک هفته پیش از حادثه ۱۷ شهریور و اعلام حکومت نظامی، تحلیلگران سیا با نگاهی فراتر از ناآرامی‌های سطحی، به آسیب‌شناسی ساختاری نظام سیاسی و اجتماعی ایران پرداخته بودند.

زبیگنیف برژینسکی، استراتژیست برجسته آمریکایی و تئوریسین امنیت ملی آمریکا، یکی از معدود نظریه‌پردازان غربی بود که دهه‌ها قبل هشدار داد: «آمریکا هرگز نباید اجازه دهد میان تشیع و ملی‌گرایی ایرانی وحدت ایجاد شود».