در یکی از مانور‌های بزرگ ارتش در سال‌های پایانی سلطنت رضاشاه، یکی از فرماندهان در برابر شاه با اشاره به شمال و جنوب کشور گفت: "اول قفقاز، بعد شط‌العرب. " اما تنها مدت کوتاهی بعد، همان ارتش که رؤیای پیشروی به فراسوی مرز‌ها را در سر می‌پروراند، در برابر تهاجم متفقین از هم گسیخت؛ تا آنجا که حتی رساندن نان به سربازان گارد شاهنشاهی با مشکل مواجه شد. هلاکو رامبد در خاطرات خود از شکاف میان بلندپروازی‌های نظامی و واقعیت تلخ شهریور ۱۳۲۰ پرده برمی‌دارد.