شفیعی کدکنی در دهه چهل و پنجاه از سویی به واسطه تدریس در دانشگاه تهران و از سوی دیگر ارتباط با کانون نویسندگان و برخی از روشنفکران، مورد توجه دستگاه امنیتی رژیم پهلوی قرار گرفت. هر چند گزارش‌های اولیه او را فاقد هرگونه سابقه سیاسی می‌داند، اما نام او پای بیانیه‌های کانون نویسندگان و همچنین برخی سخنان و اقداماتش در روز‌های اوج‌گیری مبارزات، موجب حساسیت ساواک روی این استاد دانشگاه می‌شود.