نگاه کارگران به انقلاب سفید پس از گذشت ۱۵ سال از اجرا + سند

پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ سند پیش‌رو اعلامیه‌ای است که در آستانه پانزدهمین سالگرد قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ توسط نهضت کارگران مسلمان کاشان صادر شده. این اعلامیه که از یکی از مساجد کاشان (مسجد باباولی در منطقه مهردان) به دست آمده، حاوی نکات مهمی درباره وضعیت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران در ماه‌های منتهی به انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ است.

 این اعلامیه از چند جنبه قابل بررسی است:

۱.    زمینه تاریخی و نقش قیام ۱۵ خرداد
قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ یکی از نقاط عطف مهم در تاریخ معاصر ایران است که با دستگیری امام خمینی و اعتراضات گسترده مردمی آغاز، و به‌شدت توسط حکومت پهلوی سرکوب شد. این اعلامیه نشان می‌دهد که پانزده سال پس از آن واقعه، همچنان یاد و خاطره آن در میان مردم زنده مانده و به عنوان نمادی از مقاومت در برابر حکومت پهلوی تلقی می‌شود.

۲.    اعتراض به سیاست‌های اقتصادی حکومت پهلوی
در بخش‌هایی از اعلامیه، به وابستگی شدید اقتصاد ایران به امپریالیسم بین‌المللی و از بین رفتن کشاورزی ایران اشاره شده است. نویسندگان اعلامیه ادعا می‌کنند که اصلاحات اقتصادی و اجتماعی حکومت، مانند انقلاب سفید، در عمل به نفع طبقات فرودست جامعه نبوده، بلکه آن‌ها را بیشتر درگیر مشکلات اقتصادی کرده است. ازجمله نشانه‌های این بحران، اشاره به گرانی شدید کالاهای اساسی مانند خیار (۵۰ ریال در آن زمان) است که گویای تورم و مشکلات معیشتی مردم است.

۳.    نقد اصلاحات حکومت و مسئله کارگران
این اعلامیه سیاست‌های اقتصادی حکومت را که با شعارهایی مانند حمایت از کارگران و سهیم کردن آن‌ها در سود کارخانه‌ها معرفی شده بود، به‌شدت نقد می‌کند. براساس متن، این اصلاحات تنها در سطح تبلیغات باقی مانده و در عمل چیزی جز فریبکاری نبوده است. کارگران به جای بهره‌مندی از مزایای اقتصادی، با مشکلاتی مانند اخذ مالیات‌های سنگین و بیمه‌های بی‌اثر روبه‌رو شده‌اند.

۴.    سرکوب مخالفان و اعتراض به کشتار مردم در شهرهای مختلف
در اعلامیه به سرکوب اعتراضات مردمی در شهرهایی مانند قم، تبریز، یزد، جهرم و اهواز اشاره شده است. این موضوع نشان‌دهنده گستردگی اعتراضات در سراسر ایران در ماه‌های منتهی به انقلاب ۱۳۵۷ و خشونت حکومت در برخورد با معترضان است. حمله به منازل مراجع تقلید و سرکوب طلاب علوم دینی نیز در این متن مورد انتقاد قرار گرفته، که نشان‌دهنده تقابل شدید میان حکومت و نیروهای مذهبی است.

۵.    تحلیل نهادهای امنیتی از اعلامیه
در بخش انتهایی سند، تحلیل نهادهای امنیتی درباره این اعلامیه آمده است. مأموران رژیم احتمال می‌دهند که این اعلامیه توسط اعضای جبهه ملی تهیه و تکثیر شده باشد. این تحلیل می‌تواند نشان‌دهنده آن باشد که حکومت در آن زمان، علاوه بر نیروهای مذهبی، همچنان فعالیت گروه‌های ملی‌گرا را نیز تحت نظر داشته و آن‌ها را به عنوان یکی از عوامل انتشار مطالب اعتراضی تلقی می‌کرده است.

متن سند

به: ۳۴۳ 

از : ۲۱ ه شماره : ۲۴۵۵ /۲۱

تاریخ گزارش: ۳۷/۳/۱۳ [۱۳۵۷]

موضوع: اعلامیه نهضت کارگران مسلمان کاشان

شب روز ۱۳ /۳ /۳۷  اعلامیه ای به متن زیر در مُهردان مسجد باباولی کاشان مشاهده گردیده

به نام خدا : ۱۵ خرداد ۴۲ روز تشدید بدبختی ملت ایران است. ۱۵ سال پیش در چنین روزی بزرگ مرجع عالیقدر تقلید حضرت آیت‌الله العظمی آقای خمینی را به جرم حق‌طلبی و دفاع از استقلال مملکت دستگیر نموده و پاسخ معترضین را با گلوله و رگبار مسلسل دادند. اکنون بیش از ۱۵ سال از آغاز فریب‌کاری هیأت حاکمه ایران زیر نقاب انقلاب به اصطلاح سفید می‌گذرد. تنها ثمره این انقلاب خون‌هایی است که جلادان رژیم از بهترین فرزندان ایران ریخته‌اند و رژیم دست‌نشانده تحت عنوان دلسوزی برای طبقه کارگر و کشاورز، مملکت را به صورت وابسته به امپریالیسم بین‌المللی درآورده است. اکنون با از بین رفتن کشاورزی به طفیل وجود انقلاب شاهانه ایران، بازار مصرف محصولات کشاورزی آمریکا، مسئله سود سهام کارگران، عنوان مسئله مسخره‌ای بیش نیست که آن را هم به عناوین مختلف از چنگ‌شان به در می‌آورند. دریافت حق بیمه و مالیات بزرگ‌ترین تحمیل بر کارگر بیچاره است که در مقابل آن چیزی جز اتلاف وقت و سرگردانی عایدش نمی‌گردد و با بالا رفتن سطح زندگی وضع سرسام‌آور گرانی (که خیار کیلویی ۵۰ ریال در این فصل از سال نمونه‌ای از آن است) چهره کثیف این دایه‌های دلسوزتر از مادر را نمایان ساخت.
کشتار بی‌رحمانه قم و تبریز و یزد و جهرم و اهواز و سایر بلاد ایران، حمله و یورش به منزل مراجع عالیقدر تشیّع در روز اربعین شهیدان یزد و کُشتن طلاب علوم دینی، ماهیت ضد دینی و ضد ملی هیأت حاکمه را به‌خوبی اثبات کرد. کارگران مسلمان کاشان همدرد با کلیه برادران کارگر ایران و همگام با همه طبقات ملت به منظور تجلیل از شهدای ۱۵ خرداد و به منظور همدردی با بازماندگان شهدای قم، تبریز، یزد و...
به منظور اظهار تنفر از عملیات ضد اسلامی و ضد انسانی هیأت حاکمه و به منظور پشتیبانی از مراجع عالیقدر تقلید (مخصوصا حضرت آیت‌الله العظمی امام خمینی) مدظله روز دوشنبه ۱۵ خرداد ۲۵۳۷ [۱۳۵۷] کلیه کارگاه‌های کارخانجات کاشان را تعطیل نموده و یاد شهیدان را گرامی می‌دارند.
نظریه شنبه : نظری ندارد.
نظریه یکشنبه : خبر صحت دارد با توجه به نحوه انشاء و مفاد اعلامیه به نظر می‌رسد اعلامیه نهضت کارگران مسلمان کاشان از طرف اعضای جبهه به اصطلاح ملی تهیه و تکثیر می‌گردد.