گزارش ساواک از مطالب ضد ایرانی در کتب درسی عراق

پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ روز پنجشنبه ۱۵ اسفند ۵۳ در پایان نشست سران اوپک در الجزیره پایتخت الجزایر اعلامیه‌ای مشترک از سوی ایران و عراق درباره نحوه حل اختلافات دیرینه دو کشور منتشر شد. در این اعلامیه مقرر شد مرزهای زمینی دو کشور براساس پیمان قسطنطنیه ۱۹۱۳ و صورت‌جلسه‌های کمیسیون تعیین مرز ۱۹۱۴ و مرزهای آبی براساس خط‌ تالوگ مشخص شود و دو کشور در مرزهای خود کنترل دقیقی برای جلوگیری از نفوذ خرابکاران به داخل خاک یکدیگر به عمل آورند. این اعلامیه درواقع پیش‌درآمد امضای قرارداد موسوم به الجزایر در چند ماه بعد یعنی ۲۳ خرداد ۵۴ شد.

قرارداد الجزایر یکی از مهم‌ترین توافقات دیپلماتیک میان دو کشور در قرن بیستم بود. این قرارداد که با میانجی‌گری هواری بومدین، رئیس‌جمهور الجزایر، بین محمدرضا شاه پهلوی و صدام حسین، معاون وقت شورای فرماندهی انقلاب عراق، منعقد شد، به مناقشات مرزی و تنش‌های سیاسی بین دو کشور پایان داد. مهم‌ترین دستاورد آن، تعیین مرزهای آبی در اروندرود براساس خط تالوگ و تعهد عراق به عدم حمایت از گروه‌های معارض ایرانی بود؛ اما پس از وقوع انقلاب اسلامی در ایران و تغییرات بنیادین در سیاست‌های دو کشور، عراق به‌تدریج از اجرای مفاد این توافق سرباز زد و درنهایت در سال ۱۹۸۰، صدام حسین به‌ طور یک‌جانبه آن را ملغی اعلام کرد که زمینه‌ساز آغاز جنگ تحمیلی هشت‌ساله شد.

متن پیش رو گزارشی است که در پی مذاکرات سفیر ایران در بغداد با صدام حسین تنظیم شده است. این مذاکرات به موضوعات مورد توافق در قرارداد الجزایر، ازجمله حذف مطالب ضد ایرانی از کتب درسی عراق و همچنین فعالیت‌های امام خمینی، می‌پردازد. لازم به ذکر است که در قراداد الجزایر بندی درخصوص حذف مطالب ضد ایرانی از کتب درسی عراق وجود ندارد و گویا این مسئله به طور ضمنی مورد توافق طرفین قرار گرفته است. در این سند، دستورات مقامات امنیتی ایران در خصوص پیگیری این مسائل به چشم می‌خورد که نشان‌دهنده حساسیت رژیم پهلوی نسبت به اجرای تعهدات عراق و فعالیت‌های مخالفان سیاسی است. در ادامه، سندی در این خصوص ارائه می‌گردد:

متن سند

پیرو شماره [ناخوانا] /۲۰۰/م/ ـ ۸ /۸ /۳۶ [۱۳۵۶] دربار شاهنشاهی با توجه به مذاکرات سفیر شاهنشاه آریامهر در بغداد با صدام حسین معاون شورای انقلاب عراق در زمینه مطالبی که علیه ایران در کتب درسی عراق وجود دارد و قرار بوده به موجب توافق الجزایر حذف شود و نشده و نیز فعالیت‌های خمینی گزارشی تنظیم و به عرض تیمسار ریاست ساواک رسید.
اینک دو برگ فتوکپی گزارش مذکور متضمن اوامر معظم‌له جهت هرگونه اقدام مقتضی به پیوست ارسال می گردد.
اداره کل هشتم ـ ۸۲۱

[پایان گزارش ناخوانا]