کد خبر: ۱۰۱۱۸
نوروز انقلاب اسلامی
کمک به خانواده زندانیان سیاسی در شب عید
اسداله بنکدار که در حال حاضر دلال پارچه در بازار می‌باشد، ضمن ملاقات خصوصی اظهار داشته قرار است شب عید پولی جهت کمک به‌خانواده زندانیان جمع‌آوری شود و این کار به‌وسیله رحمانی آهن فروش، حاج توکلی و هاشمی رفسنجانی انجام می‌گردد.
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ این گزارش محرمانه ساواک، نشان‌دهنده حساسیت شدید حکومت پهلوی نسبت به هرگونه فعالیت حمایتی از مخالفان سیاسی، حتی در قالب کمک‌های بشردوستانه، است. سند مذکور به تلاش گروهی از فعالان بازار، از جمله اسدالله بنکدار، رحمانی آهن‌فروش، حاج توکلی و آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی، برای جمع‌آوری کمک‌های مالی به خانواده زندانیان سیاسی اشاره دارد. چنین اقداماتی، که در ظاهر تنها یک حرکت خیریه محسوب می‌شود، از دید ساواک تهدیدی امنیتی تلقی شده و مورد نظارت و پیگیری دقیق قرار گرفته است.
در دهه ۱۳۵۰، به‌ویژه پس از سرکوب شدید گروه‌های سیاسی مخالف و افزایش تعداد زندانیان سیاسی، حمایت‌های مردمی از خانواده‌های آن‌ها به یکی از شیوه‌های مقاومت در برابر استبداد تبدیل شده بود. بازار تهران، به عنوان یکی از پایگاه‌های مهم جریان‌های مذهبی و انقلابی، نقشی کلیدی در این حمایت‌ها ایفا می‌کرد. حضور چهره‌ای مانند هاشمی رفسنجانی در این شبکه حمایتی، نشان‌دهنده ارتباط تنگاتنگ میان روحانیت مبارز و نیروهای مردمی در راستای تقویت نهضت اسلامی بود.
این سند همچنین بیانگر روش‌های امنیتی ساواک برای سرکوب فعالیت‌های مخالفان است. ساواک نه‌تنها به شناسایی افراد درگیر در این اقدامات پرداخت، بلکه تلاش کرد با انجام تحقیقات و کنترل منابع خبری، از گسترش این‌گونه فعالیت‌ها جلوگیری کند. اشاره به ضرورت "تحقیقات بیشتر" و "شناسایی افراد" نشان‌دهنده تلاش سازمان امنیتی رژیم برای کنترل کامل بر فعالیت‌های انقلابی در سطوح مختلف جامعه، از جمله بازار و حوزه‌های علمیه، است.
در مجموع، این سند تاریخی اهمیت شبکه‌های مردمی در حمایت از زندانیان سیاسی و مقاومت در برابر حکومت پهلوی را نشان می‌دهد. اقداماتی که رژیم از آن‌ها به‌عنوان تهدید یاد می‌کرد، در نهایت به افزایش انسجام نیروهای انقلابی و تضعیف مشروعیت حکومت انجامید، روندی که در سال‌های بعد به پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ منجر شد.
متن سند:
تاریخ گزارش ۸/۱۲/ ۵۲
پیرامون مفاد خبر بنحو مقتضی
و شناسائی افردا ذکر شده و گزارش نتیجه
موضوع: اظهارات اسداله بنکدار در مورد کمک به خانواده زندانیان
اسداله بنکدار که در حال حاضر دلال پارچه در بازار می‌باشد، ضمن ملاقات خصوصی اظهار داشته قرار است شب عید پولی جهت کمک به‌خانواده زندانیان جمع‌آوری شود و این کار به‌وسیله رحمانی آهن فروش، حاج توکلی و هاشمی رفسنجانی انجام می‌گردد و چنانچه کسی میل داشت بگوئید به یکی از این سه نفر مراجعه نمایند.
نظریه شنبه: اسداله بنکدر از افراد سابقه‌دار می‌باشد.
نظریه چهار شنبه:
۱- به‌صحت گزارش شنبه اعتماد حاصل است.
۲- تحقیقات بیشتری در این زمینه و شناسایی افراد صورت خواهد گرفت و نتیجه متعاقبا به‌استحضار می‌رسد.ضمنا فرد سوم ذکر شده در متن خبر، فصیح علی اکبر هاشمی رفسنجانی از روحانیون مخالف می‌باشد که در آن اداره کل دارای سابقه است.
۳- تحقیق مستقیم پیرامون مفاد خبر موجب شناخته‌شدن شنبه خواهد شد.
