خانواده جان‌باختگان سینما رکس: «ما حکومت اسلامی می‌خواهیم»
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ آتش‌سوزی سینما رکس آبادان، در ۲۸ مرداد ۱۳۵۷ رخ داد و به نمادی از ناآرامی‌های پیش از انقلاب تبدیل شد. در آن روز، سینما رکس، که در حال نمایش فیلم «گوزن‌ها» ساخته مسعود کیمیایی بود، مملو از تماشاگران شد. حدود ساعت ۸:۴۵ شب، آتش‌سوزی عمدی با استفاده از مواد اشتعال‌زا آغاز شد. قفل بودن درهای خروجی و سرعت گسترش آتش و دود غلیظ، راه فرار را بر صدها نفر بست. این فاجعه به مرگ بیش از ۴۰۰ نفر، و به روایتی تا ۶۷۰ نفر، منجر شد.
در آن زمان، ایران درگیر اعتراضات گسترده علیه رژیم پهلوی بود. رژیم، گروه‌های انقلابی، به‌ویژه نیروهای مذهبی تندرو را مسئول این جنایت دانست، در حالی که انقلابیون، رژیم و ساواک را متهم کردند و آن را توطئه‌ای برای بدنام کردن مخالفان خواندند.
این فاجعه خشم عمومی را علیه رژیم پهلوی شعله‌ور کرد و به تبلیغات انقلابیون دامن زد. قفل بودن درها و کندی امدادرسانی، شبهه دست داشتن رژیم را تقویت کرد، در حالی که فضای ملتهب آن دوره، احتمال دخالت گروه‌های انقلابی را نیز مطرح نگه داشت. آتش‌سوزی سینما رکس نه‌تنها خانواده‌های بسیاری را داغدار کرد، بلکه به سینماها به‌عنوان نمادی از فساد رژیم حمله شد و موجی از آتش‌سوزی‌های مشابه در دیگر شهرها را به دنبال داشت.
سندی که در ادامه از نظر می‌گذرد، به اجتماع حدود ۳۰۰۰ نفر از خانواده‌های قربانیان فاجعه سینما رکس و دیگر افراد در گورستان آبادان در تاریخ ۹ شهریور ۱۳۵۷ (۲۵۳۷ شاهنشاهی)، سندی تأمل برانگیز است که به‌روشنی ادعای بی‌اساس رژیم پهلوی مبنی بر دست داشتن نیروهای انقلابی و مسلمان در آتش‌سوزی سینما رکس را به‌چالش می‌کشد. فاجعه سینما رکس، که در ۲۸ مرداد ۱۳۵۷ رخ داد و طی آن بیش از ۴۰۰ نفر از افراد در آتش‌سوزی عمدی این سینما جان باختند. رژیم پهلوی و حامیان خارجی‌اش، با پروپاگاندای گسترده، کوشیدند این جنایت را به نیروهای اسلامی و انقلابی به رهبری حضرت امام خمینی (ره) نسبت دهند تا نهضت اسلامی را در نزد افکار عمومی بدنام کرده و موج مردمی علیه خود را تضعیف کنند.
بااین‌حال، اجتماع عظیم خانواده‌های داغدار و مردم آبادان در گورستان این شهر، تنها چند روز پس از این فاجعه، پاسخی قاطع به این اتهامات بود. حضور گسترده حدود ۳۰۰۰ نفر، که با حمل پلاکاردهایی با شعار «ما حکومت اسلامی می‌خواهیم» خواستار استقرار نظام اسلامی شدند، نشان‌دهنده اعتماد عمیق مردم به آرمان‌های نهضت اسلامی و رهبری آن بود. این شعار، که در بحبوحه عزای عمومی برای قربانیان فاجعه سر داده شد، گواهی بر این است که مردم نه‌تنها نیروهای اسلامی را مسئول این جنایت نمی‌دانستند، بلکه حکومت اسلامی را راه نجات از ظلم و بی‌عدالتی رژیم پهلوی می‌دیدند. اگر نیروهای انقلابی در این فاجعه دست داشتند، انتظار می‌رفت خانواده‌های قربانیان و مردم عادی با خشم و نفرت علیه آنان موضع گیرند، نه اینکه در چنین تجمعی عظیم، با عزمی راسخ، از حکومت اسلامی حمایت کنند.
درادامه متن سند از نظر می‌گذرد:
اجتماع و تظاهرات در گورستان آبادان
از بعدازظهر روز ۹ / ۶ / ۵۷ (۲۵۳۷ شاهنشاهى) به تدریج عده‌اى حدود ۳۰۰۰ نفر شامل خانواده‌هاى افراد کشته شده در حادثه آتش‌سوزى سینما رکس آبادان و تعدادى افراد متفرقه، در گورستان شهر آبادان اجتماع نموده‌اند.
قریب ۱۰۰۰ نفر از این جمعیت ضمن همراه داشتن پلاکاردهائى که عبارت «ما حکومت اسلامى می‌خواهیم» بر آنها نوشته شده بود، مبادرت به دادن شعارهاى مضره کرده‌اند. جمعیت حاضر در گورستان از ساعت ۱۹۰۰ روز مذکور به تدریج شروع به ترک محل نموده و معدودى از آنان در دسته‌هاى کوچک، به طور پراکنده در بعضى از خیابان‌هاى شهر تظاهرات نموده‌اند. در این جریانات هیچگونه درگیرى بین متظاهرین و پلیس به وجود نیامده است.
خبر صحت دارد.
مراتب به نخست وزیرى اعلام گردیده است.
