آغاز اعتصابات گسترده در ایران

پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ سند پیشِ ‌رو، گزارش محرمانه‌ای از سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) به تاریخ ۱۹ مهرماه ۱۳۵۷ است که به بررسی و ثبت وضعیت اعتصابات گسترده کارمندان وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی و نیمه‌دولتی، شرکت‌ها و بانک‌ها در سراسر کشور می‌پردازد. این دوره از حساس‌ترین و بحرانی‌ترین مقاطع پیش از پیروزی انقلاب اسلامی به‌شمار می‌رود؛ زمانی که موج نارضایتی‌های مردمی، پس از واقعه ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ و سرکوب خونین معترضان در میدان ژاله، به شکل اعتصابات و تعطیلی‌های عمومی در بیشتر نهادهای دولتی و اقتصادی بروز یافت.

در مهرماه همان سال، اعتصابات نه‌تنها در صنایع کلیدی چون نفت و راه‌آهن، بلکه در ادارات دولتی، بانک‌ها، سازمان‌های خدماتی و حتی مراکز فرهنگی و آموزشی گسترش یافت. این اعتصابات، که ماهیتی اعتراضی و سیاسی یافته بودند، ساختار اداری کشور را به‌شدت مختل ساخت و از کنترل حکومت خارج کرد. گزارش ساواک، که به‌طور دقیق نام وزارتخانه‌ها و سازمان‌های درگیر را در تهران و استان‌های مختلف برمی‌شمارد، نشانگر فروپاشی تدریجی نظم اداری رژیم و ناتوانی نهادهای امنیتی در مهار اعتراضات است.

در ادامه، متن سند از نظر می‌گذرد:

تاریخ: ۱۹ مهر ۱۳۵۷

 وضعیت اعتصاب کارمندان وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی و نیمه دولتی

تهران : روز ۱۹ /۷ /۵۷(۲۵۳۷ شاهنشاهی) کارکنان وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی و نیمه دولتی در تهران به‌شرح زیر در حال اعتصاب می‌باشند.
1ـ وزارتخانه ها : کار و امور اجتماعی، امور اقتصادی و دارائی، فرهنگ و هنر، بهداری و بهزیستی، کشور، اطلاعات و جهانگردی، دادگستری، کشاورزی و عمران روستائی.
توضیح.
کارکنان وزارت کشاورزی و عمران روستائی کلیه درب‌های وزارتخانه مزبور را بسته و در محوطه اداره اجتماع و از ورود و خروج افراد و مقامات جلوگیری می‌نمایند. ضمنا مسئولان مربوط نیز مشغول رفع مشکلات آنان می‌باشند.
2ـ سازمان‌ها : سازمان برنامه و بودجه، سازمان مصرف تعاون کشاورزی، صندوق تأمین اجتماعی، سازمان ثبت احوال، سازمان ثبت اسناد و املاک تهران، گمرک تهران، تلویزیون آموزشی، کارآموزان سازمان انرژی اتمی، سازمان امور استخدامی کشور، سازمان غله و قند و شکر و چای، راه آهن دولتی ایران، کار و امور اجتماعی کرج، پست تهران، پست کرج، سرم سازی رازی حصارک کرج.
3ـ شرکت ها : شرکت دخانیات، اجتماع کارکنان شرکت ملی نفت ایران در سالن کنفرانس ساختمان مرکزی ضمنا شایع است روز ۲۳ /۷ /۵۷ کارکنان هواپیمائی ملی ایران در اولین پرواز حج اعتصاب خواهند نمود.
۴ـ بانکها : بانک شهریار، بانک ایران و خاورمیانه.
۵ـ حزب : حزب رستاخیز ملت ایران (کارکنان ساختمان مرکزی) 6ـ اتاق ها: اتاق اصناف (بازرسان شبکه نظارت) 7ـ کانون ها : کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان 8ـ شهرداری ها: شهرداری منطقه ۱، شهرداری شمیرانات (کارکنان شهرسازی) ۹ـ بیمارستانها : بیمارستان رضاشاه کبیر (کادر خدمات) ضمنا شایع است، روز ۲۳ /۷ /۵۷ سایر کارکنان نیز دست از کار خواهند کشید.

۱۰ـ مراکز: مرکز پزشکی رضا پهلوی، مرکز آمار ایران.
استان مرکزی : پست دادگستری، اموراقتصادی و دارائی، شرکت دخانیات، سازمان ثبت اسناد و املاک، سازمان تعاون و امور روستاها و کارخانه ماشین سازی اراک سازمان ثبت اسناد و املاک قم، کاشان و تفرش.
استان گیلان : سازمان آب و برق منطقه ای شمال، سازمان تعاون روستائی، امور اقتصادی و دارائی، پست، کار و امور اجتماعی، دادگستری و بیمارستان پورسینای رشت، دادگستری فومن، صومعه سرا و رودبار، جمعیت شیروخورشید سرخ بندرپهلوی و شیلات شمال.
استان مازندران : سازمان رادیو و تلویزیون، دادگستری، بهداری و بهزیستی، کانون کارآموزی، بهداشت محیط، خدمات درمانی، تأمین اجتماعی، توانبخشی معتادین، مراکز روزانه توانبخشی، درمانگاهها و بیمارستانهای ساری، فرهنگ و هنر گنبد، امور اقتصادی و دارائی، کشاورزی گرگان و گنبد، سرجنگلداری، امور آبیاری و سازمان آب منطقه ای گرگان، گمرک نوشهر، بهداری و بهزیستی و آموزشگاه فنی آزمایشگاهی بابل و بیمارستان فرح رامسر.
 استان آذربایجان شرقی : سازمان آب و برق منطقه ای، سازمان رادیو و تلویزیون، سازمان تعاون و امور روستاها، شرکت توانیر، کشاورزی، پست، ثبت اسناد و املاک، ثبت احوال، دخانیات، راه آهن، سرجنگلداری، اموراقتصادی و دارائی، دادگستری، بانک ملی و بیمارستان پهلوی تبریز، سازمان تعاون روستائی مشکین شهر، دادگستری، امور اقتصادی و دارائی و برق منطقه ای اردبیل، راه آهن، انبارهای عمومی جلفا و سازمان برق منطقه ای مراغه.
استان آذربایجان غربی : بهداری و بهزیستی در سطح استان، شرکت دخانیات و برق منطقه ای، سازمان رادیو و تلویزیون، امور اقتصادی و دارائی، دادگستری، بازرگانی، پست، دامپزشکی، تعاون و امور روستاها، گمرک و شهرداری رضائیه، شرکت توانیر، پست و دارائی خوی، شرکت برق منطقه ای مهاباد، سازمان تعاون روستائی، پست و دادگستری نقده و پیرانشهر، امور اقتصادی و دارائی نقده.
استان کرمانشاهان : پست، دادگستری، سازمانهای تعاون و امور روستاهای سراسر استان، بهداری و بهزیستی قصرشیرین، بیمارستان رضا پهلوی و شرکت لوله کشی آب کرمانشاه.
استان خوزستان : پست اهواز، خرمشهر، شوشتر، مسجد سلیمان، اندیمشک، دزفول و ماهشهر و بهداری و بهزیستی، مسجد سلیمان، اهواز، خرمشهر، دزفول و ماهشهر و سازمان تعاون روستایی اهواز، مسجد سلیمان و رامهرمز، امور اقتصادی و دارائی اهواز، آبادان، دزفول و خرمشهر و دادگستری آبادان، اهواز، دزفول و دادگاه بخش ماهشهر و اداره بندر آبادان، گمرک خرمشهر دخانیات اهواز، بانک شهریار آبادان و اهواز، راه آهن ناحیه جنوب، محیط زیست اهواز.
استان فارس : پست، دادگستری، سازمان تعاون روستائی، محیط زیست، برق منطقه ای، اموراقتصادی و دارائی، مواد غذائی و بهداشت محیط، دخانیات، مسکن و شهرسازی، بهداری و بهزیستی، درمانگاه داریوش و دامپزشکی شیراز.
استان کرمان : شرکت تعاونی مرکز جیرفت.
استان خراسان : بازرگانی سراسر استان، امور اقتصادی و دارائی مشهد، گمرک دوغارون (مرز افغانستان) استان اصفهان : پست، دخانیات، دادگستری، ثبت اسناد و املاک، سازمان تعاون و امور روستائی، گمرک، دفتر برنامه و بودجه شهرستان اصفهان.
استان سیستان و بلوچستان : سازمان تعاون روستایی سراسر استان و بیمارستان کوروش کبیر.
استان کردستان : کلیه ادارات دولتی، بانک ها و مؤسسات خصوصی و اصناف در سنندج، پست، سازمان تعاون روستائی، دخانیات، بهداری و بهزیستی، ریشه کنی مالاریا، جمعیت شیروخورشید سرخ و بیمارستان رضاپهلوی در بانه، پست، دادگستری، غله، سازمان تعاون روستایی، کار و امور اجتماعی، صندوق کارآموزی و امور اقتصادی و دارائی در سقز، سازمان رادیو تلویزیون، سازمان تعاون و امور روستاها، دادگستری، بهداری و بهزیستی در مریوان.
استان همدان : پست سراسر استان، سازمان اوقاف شهرستان همدان، سازمان تعاون امور روستاها، امور اقتصادی و دارائی، ثبت اسناد و املاک همدان، نهاوند و ملایر و سازمان تعاون و امور روستاهای تویسرکان.
استان سمنان : سازمان ثبت اسناد و املاک دامغان.
استان بوشهر : سازمان تعاون روستائی سراسر استان و گمرک بوشهر.
استان هرمزگان : کشتی سازی خلیج فارس، سازمان رادیو تلویزیون، سازمان تعاون و امور روستائی، امور اقتصادی و دارائی و گمرک بندرعباس.
استان کهکیولیه و بویراحمد: پست سراسر استان، دادگاه بخش یاسوج و گچساران.
استان چهارمحال و بختیاری: سازمان ثبت احول و دامپزشکی شهرکرد استان زنجان : پست، امور اقتصادی و دارائی، سازمان تعاون و امور روستاها و دفتر فنی استانداری زنجان.
استان یزد : سازمان تعاون و امور روستاها، پست، راه و ترابری و بیمارستان پهلوی یزد.
ارزیابی خبر : خبرهای فوق صحت دارد.
اقدامات انجام شده : مراتب به نخست وزیری منعکس و وزارتخانه های ذیربط در جریان اخبار کارمندان مربوط می‌باشند.