حمیدرضا میررکنی | دوگانه «امت-ملت»گرایی یک سوءتفاهم است
دوگانه امت‌گرا-ملی‌گرا اساسا محصول گفتارهای جریان‌شناسانه است و عجیب است که چند روز است اهل قلم ما بر مدار یک سوءتفاهم جریان‌شناسانه قلم‌فرسایی می‌کنند. ایران در طول تاریخ حامل معانی بلندی بوده است؛ عدل، قسط، دینداری و یزدان‌شناسی و خدامداری. قومیت‌های مختلف حاضر در جغرافیای ارضی و معنایی ایران حول همین معانی «مردم» شده‌اند و برای همین معانی هم پیکارها کرده‌اند. خون‌ها داده‌اند و ایران را لاله‌زار آزادگان و حق‌خواهان خواسته‌اند.
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی - دیدگاه: حمیدرضا میررکنی عضو میز پژوهش فقه در اندیشکده علم و سیاست فارسی در کانال شخصی خود نوشت: دوگانه امت‌گرا-ملی‌گرا اساسا محصول گفتارهای جریان‌شناسانه است و عجیب است که چند روز است اهل قلم ما بر مدار یک سوءتفاهم جریان‌شناسانه قلم‌فرسایی می‌کنند.
ایران یک ژنوم یا خوشه‌هایی از دی‌ان‌‌ای‌های مشابه نیست. ایران چیزی در دسته اسطقسات نیست؛ مثلاً خاک، هوا، آب و آتش!! همینطور ایرانی بودن واجد آن ژنوم (و آن دی‌ان‌ای) یا در فلان خاک و هوا و آب و آتش بودن نیست. ایرانی بودن یعنی حامل معنا(یا معانی) خاصی بودن. از این رو است که ایرانی بودن/انیرانی بودنِ یک کس -در زبان باستان- جدای از دلالتش بر اصالت نژادی، گویای مشرب و مکتب و فرهنگ خاص آن کس بوده است. در این معنا اتفاقا «ملیت» بسیار شبیه به «امت» است(دیگر اشاره نکنم به آن بحث تکراری معنا واژگانی «ملت» و کتاب الملّة فارابی و ...).
مردم حول کلماتی(اقوال-باورها) مردم می‌شوند. توده‌های پراکنده در نسبت خاصی با حقیقت است که گرد هم می‌آیند، هم داستان و هم سرنوشت می‌شوند و می‌شوند یک «ملت». عزمشان به آرمان‌هایی تعلق می‌گیرد و می‌شوند مردم، ملت.
ایران در طول تاریخ حامل معانی بلندی بوده است؛ عدل، قسط، دینداری و یزدان‌شناسی و خدامداری. قومیت‌های مختلف حاضر در جغرافیای ارضی و معنایی ایران حول همین معانی «مردم» شده‌اند و برای همین معانی هم پیکارها کرده‌اند. خون‌ها داده‌اند و ایران را لاله‌زار آزادگان و حق‌خواهان خواسته‌اند.
ایران یک ژنوم یا خوشه‌هایی از دی‌ان‌‌ای‌های مشابه نیست. ایران چیزی در دسته اسطقسات نیست؛ مثلاً خاک، هوا، آب و آتش!! همینطور ایرانی بودن واجد آن ژنوم (و آن دی‌ان‌ای) یا در فلان خاک و هوا و آب و آتش بودن نیست. ایرانی بودن یعنی حامل معنا(یا معانی) خاصی بودن. از این رو است که ایرانی بودن/انیرانی بودنِ یک کس -در زبان باستان- جدای از دلالتش بر اصالت نژادی، گویای مشرب و مکتب و فرهنگ خاص آن کس بوده است. در این معنا اتفاقا «ملیت» بسیار شبیه به «امت» است(دیگر اشاره نکنم به آن بحث تکراری معنا واژگانی «ملت» و کتاب الملّة فارابی و ...).
مردم حول کلماتی(اقوال-باورها) مردم می‌شوند. توده‌های پراکنده در نسبت خاصی با حقیقت است که گرد هم می‌آیند، هم داستان و هم سرنوشت می‌شوند و می‌شوند یک «ملت». عزمشان به آرمان‌هایی تعلق می‌گیرد و می‌شوند مردم، ملت.
ایران در طول تاریخ حامل معانی بلندی بوده است؛ عدل، قسط، دینداری و یزدان‌شناسی و خدامداری. قومیت‌های مختلف حاضر در جغرافیای ارضی و معنایی ایران حول همین معانی «مردم» شده‌اند و برای همین معانی هم پیکارها کرده‌اند. خون‌ها داده‌اند و ایران را لاله‌زار آزادگان و حق‌خواهان خواسته‌اند.
ایرانم ای از خون یاران لاله‌زاران / ای لاله‌زار بی‌خزان از خون یاران
مردمان ایران بر محور همین معانی قرآن خوانده‌اند و تفسیر کرده‌اند و در تاریخ آنچه آن را حق می‌دانسته‌اند - یعنی همین اسلام عزیز- بیش هر قومیت و جغرافیای دیگری مشارکت و مساهمت کرده‌اند. با همین مساهمتشان هم بوده است که امروز به بیان شاعر یمنی شعر «هذه ایران»، شده‌اند رأس محور مقاومت. محور مقاومت اسلامی چیست جز همین معانی؟! نفی ظلم و رهایی‌بخشیدن به مستضعفان و شکرگزار خدا بودن و مطیع اوامر قدسی بودن... . این‌ها حقیقت محور مقاومت است. همین ارزش‌های الهی والا بوده‌اند که ایران و ایرانی در طول تاریخ افتخار خدمتشان را داشته و بر محور خدمت به همین معانی مردم و ملت شده. امت اسلام هم بر همین محور امت شد و بیش از این خواهد شد. ان‌شاءالله.
عمده کسانی که ملیت را در برابر امت قرار می‌دهند؛ پیش از هر خیانتی، ایرانی بودن را به ژنوم یا تصویری کارت‌پستالی از ایران باستان تقلیل می‌دهند. می‌خواهند رو به روی حق‌خواهی ایرانیان که امروز در «اسلام‌خواهیشان» متبلور است ایستادگی کنند، از قضا کارشان به تخلیه کردن مفهوم «ایرانیت» از معنا منجر می‌شود. نباید بازی این‌ها را خورد.
ایران اسلامی امروز فریادگر همان معانی بلندی است که ملت و امت ایران را از تکثر قومی به وحدتی ماهوی رسانده است. این وحدت ماهوی نامش امت است؟ ملت است؟ هر چه باشد به هر حال «وحدتی ماهوی» و «معنوی» است. نه وحدتی خاکی و نژادی و طینی.
بخش دیدگاه محملی برای انعکاس نظرات اهل قلم، پژوهشگران و دانشگاهیان است تا آرای پژوهشی جدید خود را در دسترس علاقمندان به تاریخ و فرهنگ ایران معاصر و تحولات انقلاب اسلامی قرار دهند؛ لذا ضمن سلب مسئولیت نسبت به محتوا و رویکرد علمی پژوهشگران، پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی پذیرای تمام جستارها، یادداشت‌ها و پژوهش‌هایی است که در باب تاریخ و سیاست ایران معاصر تدوین و نگاشته شده، و آن را در اختیار دیگر علاقمندان این حوزه قرار خواهد داد.
منبع: کانال شخصی نویسنده در تلگرام
