اگر جامعه غفلت کند...
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ آراء و اندیشه شهید سلیمانی از نظرگاه‌های مختلف حائز اهمیت است. یکی از این موارد شناخت او نسبت به دشمن و راهکار‌های مقابله با اوست. علاوه بر این آسیب‌شناسی درونی جامعه نیز برای این رویارویی و مواجهه در نگاه او جایگاه ویژه‌ای دارد. شهید سلیمانی مولفه «انسان‌های فداکار» را به عنوان عنصر اثرگذار و کنشگر در جامعه معرفی کرده که حتی رهبری معصوم همچون حضرت علی (علیه‌السلام) اگر چنین عناصری در اختیار نداشته باشد با مشکل مواجه خواهد شد.
از این رو در نگاه شهید سلیمانی تربیت انسان مسئولیت‌پذیر و متعهد که نسبت به مشکلات حیاتی جامعه دغدغه و حساسیت داشته باشد امری خطیر است که بر عهده نهاد‌های فرهنگی، دانشگاهی و نخبگان گذاشته شده است.
بخشی از سخنان مورد اشاره حاج قاسم سلیمانی در این زمینه در ادامه از نظر می‌گذرد:
«عامل دیگری که همتا و همراه رهبری است که اگر جامعه از آن غفلت کند - که امروز آثار این غفلت در جامعه‌ی ما بعضا مشهود است - عامل انسان‌های فداکار است که فوق‌العاده عامل بزرگی است، رهبر جامعه اگر امام معصوم (علیهم السلام) و علی بن ابیطالب (علیه السلام) باشد، بدون انسان‌های فداکار، کاری را از پیش نمی‌برد، چه چیزی حکومت امیرالمؤمنین (علیه السلام) را با آن همه قدرت و شجاعت و ذکاوت در جامعه خودش دچار مشکل کرد؟ فقدان انسان‌های فداکار، این از کلام خود امیرالمؤمنین (علیه السلام) مشهود است، در جایی از یاران خود یاد می‌کند، «أین القوم الذین دعوا إلی الإسلام فقبلوه و قرءوا القرآن فأحکموه و هیجوا إلی الجهاد» الی آخر، با تأسف یاد می‌کند، چرا وقتی شخصیتی مثل مالک اشتر شهید می‌شود، امیرالمؤمنین (علیه السلام) این قدر متأثر می‌شود؟ این تأثیر انسان‌های فداکار است، رهبری، ولو امام معصوم (علیهم السلام) باشد، اگر جامعه‌ای از انسان‌های فداکار تخلیه شد، آن جامعه دچار مشکل خواهد شد.
اگر جامعه‌ای بر انحطاط جوانان خودش اصرار کرد، آن جامعه دچار خسارت بزرگی خواهد شد، به این دلیل وقتی خبر شهادت مالک به امیرالمؤمنین (علیه السلام) رسید، فرمود، «هل موجود کمالک؟» می‌شود مثل او را پیدا کرد؟ «هل قامت النساء عن مثل مالک؟» امکان دارد زن‌ها کسی مثل مالک را به دنیا بیاورند؟ «و الله لیهدن موتک عالما و لیفرحن عالما» به خدا قسم مرگ تو عالمی را ویران و عالمی را خوشحال کرد. عالم علی (علیه السلام) را ویران کرد و عالم معاویه را خوشحال کرد. تأثیر انسان‌های فداکار است؛ و وقتی این انسان‌ها می‌روند، این امام معصوم (علیه السلام) تنها می‌شود. نگاه می‌کند و متحیر می‌شود و فریاد می‌زند: «یا أشباه الرجال و لا رجال، حلوم الأطفال و عقول ربات الحجال».
در اینجا خطاب من به نخبه‌های جامعه است، به هنرمندان، نویسندگان، به اساتید جامعه، اساتید دانشگاه‌ها، مسئولین کشوری: اگر فرهنگ ایثار و فداکاری- همان گونه که در بیانات مقام معظم رهبری بار‌ها ذکر شده- مورد تقدیر و تقدیس قرار نگیرد، در تمام ابعاد خسارت خواهیم دید. انسان باید یکی از این جنبه‌های غیرت را داشته باشد. یا غیرت دینی، یا غیرت انسانی، یا غیرت ملی، نمی‌شود کسی نام انسان بر خودش بگذارد و فاقد یکی از این سه عنصر باشد. اگر غیرت دینی ندارد، باید غیرت انسانی داشته باشد وگرنه باید غیرت عاطفی نسبت به خانواده و اطراف خودش داشته باشد.
برادر من! خواهر من! استاد دانشگاه! نویسنده محترم! هنرمند بزرگواری که فیلم می‌سازی! یا مدعی ملیت هستیم یا مدعی انسانیت یا مدعی دین و مذهب هستیم، هرکدام از این ادعا‌ها را داریم، باید نگاه کنیم ببینیم چه بذری را در جامعه خودمان می‌کاریم، چه جوانانی را در جامعه‌ی خودمان، در دانشگاه خودمان تربیت می‌کنیم، استاد عزیز! اگر جامعه فردای ما فاقد چنین جوانان فداکار و غیرتمندی شد، این جامعه اگر بیشترین ثروت‌ها را هم داشته باشد، با هر هجومی و هر تحرکی و هر طمعی از بین خواهد رفت، این وظیفه ملی ماست، این وظیفه انسانی ماست، ما باید این روح را، این فرهنگ را در جامعه خودمان ترویج کنیم، مگر می‌شود کسی شهید را دوست نداشته باشد؟ مگر می‌توان قبول کرد کسی برای من، خانه من، ناموس من، آسایش من، آرامش من، مکان من، مقام من، جان خودش را در آتش بیفکند و من العیاذ بالله از او بیزار باشم و او را دوست نداشته باشم؟ این چه نگاهی ممکن است باشد؟
باید همه کسانی که به عنوان نخبه‌های فرهنگی در جامعه ما مطرح هستند و صد‌ها هزار و میلیون‌ها نوجوان و جوان ما در دامان آنها تربیت می‌شوند، باید بذر ایثار و فداکاری را در دل آنها بکارند تا فردای این ملت یک حاصل ارزشمندی داشته باشد، اگر این طور نشود، ما در همه حوادث و تلخی‌ها و درد‌هایی که پدید خواهند آمد، سهیم هستیم، چرا امروز مقام معظم رهبری این قدر اصرار دارند بر توسعه فرهنگ دفاع مقدس؟ چرا اغلب کتاب‌هایی که مطالعه می‌کنند و اغلب کتاب‌هایی که بر آنها تقریظ می‌نویسند، کتاب‌های دفاع مقدس هستند؟ چرا؟ برای اینکه به من و شما توجه بدهند که این فرهنگ، فرهنگ نجات‌بخش کشور است.
در همه سطوح، مسئولین کشور، سطوح فرهنگی کشور، هنرمندان کشور در ترویج این فرهنگ سهیم هستند و نقش دارند. باید همه ما نقش خود را به درستی ایفا کنیم همان طور که تا امروز با وجود بذر‌های مبارک و پاک و منزه و مطهری که در جامعه ما کاشته شد و امروز شما چهره‌های تابناک برخی از آنها را در اینجا می‌بینید، از این ملت دفاع کرده‌اند و اقتدار ایجاد کردند، شهید فقط در آن سه جنبه‌ای که عرض کردم به پیروزی نمی‌رسد. پیروزمندترین انسان در دنیا و آخرت، شهید است. اولین اقدام او دفع خطر از این ملت است، پیشگیری یا اصطلاحی که امروز عرف است - بازدارندگی - با فداکاری حاصل می‌شود. چرا دشمن به ما طمع نمی‌کند؟ چرا جرأت تجاوز به خاک ما را ندارد؟ چرا کسی تصور نمی‌کند در ایران می‌تواند موفق شود؟ دلیلش این تجربه موفقی است که ملت ما از خودش بروز داد.»
برگرفته از: کتاب میدان‌های سخت، مرکز اسناد انقلاب اسلامی
