از هبّه القدس تا طوفان الاقصی
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ مسیر مبارزات مردم فلسطین علیه اشغالگر صهیونیستی روایتی طولانی و پرفراز و نشیب است که از نخستین واکنش‌ها به تلاش برای یهودی‌سازی قدس (هبّه القدس) آغاز شده و با تحولات بنیادین در طوفان الاقصی در اکتبر ۲۰۲۳ به اوج خود رسیده است. این تاریخ پرفراز و نشیب هرگز جوهره‌ی اصلی خود یعنی عزم راسخ برای آزادی را از دست نداده است.
خیزش قدس (هبّه القدس)
در اواخر ژوئیه ۱۹۶۷، در واکنش به قصد اسرائیل برای انتقال مدیریت شهری از جمله مسجد الاقصی از وزارت دفاع به وزارت ادیان خشم فلسطینی برانگیخته شد. فلسطینی‌ها این تصمیم را آغاز یهودی سازی و سلب هویت عربی- اسلامی از قدس دانستند.
این خیزش شامل اعتصابات و درگیری مردمی و عملیات نظامی انفرادی و محدود بود. یکی از بارزترین اشکال اعتراض، تشکیل هیئت عالی اسلامی در قدس و کرانه باحتری در ۲۴ ژوئیه ۱۹۶۷ میلادی بود.
یکی از نتایج مهم این خیزش، بازگرداندن مدیریت مسجدالاقصی به وزارت دفاع و حذف مشروعیت دینی و سیاسی از سیطره اسرائیل بر این شهر و مسجد بود.
روز زمین (یوم الارض)
وقایع یوم الارض یا روز زمین به ۳۰ مارس ۱۹۷۶ برمی گردد که در واکنش به مصادره نزدیک به ۲۱ هزار دونم از اراضی الجلیل و المثلث (شمال سرزمین‌های اشغالی) و النقب (جنوب) توسط اسرائیل رخ داد.
بیانیه اعتصاب کامل که اسرائیل به شدت با آن مقابله کرد، راه اندازی تظاهرات که نظامیان صهیونیستی آن را سرکوب کردند و شش فلسطینی کشته شد و اعلام اعتصاب همبستگی در شهر‌های کرانه باختری و غزه از جمله اقدامات رویارویی با اشغالگران بود.
از جمله مهم‌ترین نتایج این قیام احیای توجه به ارزش زمین در آگاهی فلسطینی ها، توانایی ایجاد واکنش مردمی در بیشتر سرزمین‌های اشغالی علیه تدابیر صهیونیست‌ها بود.
انتفاضه سنگ (انتفاضه الحجاره)
اسم اولین انتفاضه فلسطین «انتفاضه سنگ» نامیده می‌شود. در هشتم دسامبر سال ۱۹۸۷ یک راننده کامیون اسرائیلی، گروهی از کارگران فلسطینی در ایست بازرسی بیت حانون (ایرز) شمال غزه زیر گرفت که به کشته شدن چهار نفر منجر شد. این انتفاضه به مدت شش سال ادامه داشت.
درگیری‌های خونین بین فلسطینی‌ها و ارتش اسرائیل رخ داد. این درگیری‌ها از اردوگاه پناهندگان در شمال غزه آغاز شد و تا مناطق مختلف نوار غزه و کرانه باختری کشیده شد.
فلسطینی‌ها برای مقابله با صهیونیست‌ها از سنگ استفاده می‌کردند و این درحالی بود که نظامیان صهیونیستی با گلوله پاسخ می‌دادند. براساس داده‌های رسمی در نتیجه این درگیری‌ها یک‌هزار و ۱۶۲ فلسطینی کشته شدند. این انتفاضه به وضعیت مسئله فلسطین در دستورکار سیاست بین الملل کمک کرد. این انتفاضه با امضای توافقنامه اسلو بین اسرائیل و سازمان آزادیبخش فلسطین در سال ۱۹۹۳ پایان یافت.
خیزش تونل (هبّه النفق)
حوادث خیزش تونل به ۲۵ سپتامبر ۱۹۹۶ برمی گردد، زمانی که اعلام شد که اسرائیل تونلی به طول ۴۵۰ متری را در زیر مسجد الاقصی افتتاح کرده است. پس از آن، یاسر عرفات، رئیس پیشین تشکیلات خودگردان فلسطین خواستار مقابله با این تجاوزگری شد؛ بنابراین تظاهرات مردمی در بیشتر سرزمین‌های اشغالی به راه افتاد. درگیری با نیرو‌های ارتش اسرائیل منجر به شهادت ۶۳ فلسطینی شد.
این خیزش نشانه این بود که مقاومت مردمی همچنان برای دفاع از مقدسات و حقوق تاریخی حضور دارد و راه حل سیاسی مانع ادامه مقاومت نمی‌شود.
انتفاضه الاقصی
دومین انتفاضه فلسطین انتفاضه الاقصی نامیده می‌شود که در ۲۸ سپتامبر ۲۰۰۰ میلادی با یورش ارئیل شارون، رهبر حزب لیکود اسرائیل در آن زمان به مسجد الاقصی آغاز شد. این انتفاضه در اطراف مسجد الاقصی آغاز شد و پس از چند روز به کرانه باختری و غزه رسید. این انتفاضه سال ۲۰۰۵ میلادی پس از خروج اسرائیل از شهرک‌های نوار غزه پایان یافت. براساس آمار رسمی، از آغاز این انتفاضه تا پایان آن نزدیک به سه هزار و ۷۱۲ فلسطینی کشته شدند.
این انتفاضه با درگیری مردمی بین فلسطینی‌ها و سربازان اسرائیلی آغاز شد. ابزار فلسطینی‌ها مقاومت مردمی بود و ابزار نظامیان صهیونیست گلوله و خمپاره بود که روزانه ده‌ها فلسطینی کشته و صد‌ها نفر زخمی شدند. این مسئله باعث نظامی سازی این انتفاضه شد. به طوری که با فعال شدن انتفاضه، جناح‌های نظامی گروه‌های فلسطینی تشکیل شد. نیرو‌های این جناح‌های فلسطینی وارد درگیری شدند و عملیات تهاجمی به شهرک‌های صهیونیستی و پایگاه‌های ارتش و عملیات‌های انفجاری داخل اسرائیل را برعهده گرفتند. اعلام طرح عربی در سال ۲۰۰۲ و خروج اسرائیل از نوار غزه در سال ۲۰۰۵ و تقویت امکانات مقاومت نظامی در غزه از جمله نتایج این انتفاضه بود.
انتفاضه القدس ۲۰۱۵
در اوایل اکتبر ۲۰۱۵ میلادی، در واکنش به تشدید حملات اسرائیل به مسجد الاقصی و همزمان با ممنوعیت اسرائیل برای حضور مردان و زنان مستقر در مسجد، این انتفاضه شکل گرفت.
فلسطینی‌ها در شهر قدس و کرانه باختری به عملیات انفرادی مسلحانه علیه شهرک نشینان صهیونیست روی آوردند. علاوه براین، همزمان با اعتراض‌ها و تظاهرات‌ها در قدس و مناطق مختلف کرانه باختری، عملیات چاقوزدن و فرار را انجام شدند. اگرچه ارتش صهیونیستی به شدت پاسخ داد و در نتیجه آن ده‌ها فلسطینی کشته شدند.
این انتفاضه فلسطین را به خط مقدم توجه بین المللی بازگرداند. زیرا تعدادی از کشور‌های بزرگ از جمله آمریکا و سازمان ملل متحد برای آرام کردن وضعیت اقداماتی انجام دادند. تظاهرات‌هایی نیز در حمایت از فلسطین در پایتخت کشور‌های غربی صورت گرفت.
خیزش باب الاسباط (هبّه باب الاسباط)
این خیزش به «گیت‌های الکترونیکی» معروف است. در ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۷ میلادی شهر قدس و اطراف آن در اعتراض به نصب گیت‌های بازرسی الکترونیکی توسط پلیس اسرائیل در باب‌های شهرک قدیمی در قدس اشغالی رخ داد.
این اعتراض شکل مقاومت مردمی مسالمت آمیز به خود گرفت. زیرا فلسطینی‌ها برای اقامه همه نماز‌های خود در مجاورت مسجد الاقصی جمع می‌شدند. تحصن مردمی با شعار‌های انقلابی انجام می‌شد. ارتش اسرائیل با گلوله پاسخ فلسطینی‌ها را داد که به کشته شدن چهار فلسطینی منجر شد.
از مهم‌ترین نتایج این خیزش، در ۲۵ همان ماه، اسرائیل گیت‌های الکترونیکی را جمع کرد. این مسئله پیروزی فلسطینی‌ها به شمار می‌آید.
خیزش باب العامود (هبه باب العامود)
جرقه خیزش باب العامود (هبّه باب العامود) در ۱۳ آوریل ۲۰۲۱ میلادی رقم خورد. هنگامی که اسرائیل تصمیم گرفت از حضور فلسطینی‌ها در میدان باب العامود (یا باب دمشق) جلوگیری کند. این مسئله همزمان با فراخوان گروه‌های افراطی اسرائیل برای یورش به مسجد الاقصی در ۲۸ همان ماه روی داد. اقدام بعدی اسرائیل بیرون کردن خانواده‌های فلسطینی از خانه‌های شان در منطقه شیخ الجراح و تحویل دادن این خانه‌ها به شهرک نشینان صهیونیست بود.
درگیری‌ها در شهر قدس بین فلسطینی‌ها و نظامیان صهیونیست بالا گرفت تا به غزه و شهر‌های کرانه باختری رسید. به طوری که موشک‌هایی از نوار غزه به سمت شهرک‌های صهیونیستی شلیک شد. ۱۰ ماه می ۲۰۲۱ موشک‌هایی درپاسخ به این اقدام به شهر قدس پرتاب شد. این تجاوزگری اسرائیل به سرزمین‌های اشغالی ۱۱ روز به طول انجامید که ۲۶۲ فلسطینی در غزه، کرانه باختری و قدس جان باختند. خروج ارتش اسرائیلی از باب العامود در ۲۵ آوریل و برداشتن ایست‌های آهنی از میدان باب العامود توسط فلسطینی‌ها از نتایج مهم این خیزش بود. در ۲۰ ماه می‌با میانجی گری مصر، یک توافق آتش بس متقابل و همزمان بین گروه‌ها درغزه و اسرائیل به دست آمد.
تشدید عملیات در کرانه باختری
از اوایل سال ۲۰۲۲ میلادی، عملیات علیه سربازان اشغالگر در کرانه باختری افزایش یافته است که بین تیراندازی و چاقوزدن متفاوت است. اما با نزدیک شدن به پایان سال ادامه دارد. فلسطینی‌ها با این عملیات‌های پراکنده تاکنون ۳۰ سرباز اشغالگر و شهرک نشین صهیونیست را کشته و ده‌ها نفر زخمی کردند. این مسئله نگرانی اشغالگران از آغاز انتفاضه سوم افزایش داده است. در ماه‌های اخیر شاهد افزایش گروه‌های مسلح همچون عش الدبابیر، کتیبة جنین و عرین الاسود در شهر جنین و نابلس شمال کرانه باختری هستیم که این مسئله به چالشی برای اشغالگران تبدیل شده است.
طوفانُ الْاَقْصی
طوفانُ الْاَقْصی عملیات نظامی نیرو‌های حماس علیه اسرائیل و در واکنش به جنایات رژیم صهیونیستی در کشتار فلسطینیان و هتک حرمت مسجدالاقصی صورت گرفت. این عملیات در منطقه مرزی میان غزه و سرزمین‌های اشغالی فلسطین در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ آغاز و تا چندین روز ادامه داشت. در پی این حملات، ابتدا نیرو‌های حماس برای مقابله با ادامه اشغالگری رژیم صهیونیستی مناطقی از سرزمین‌های اشغالی را با راکت هدف قرار دادند و پس از آن به صورت زمینی وارد سرزمین‌های اشغالی شدند و به این ترتیب این عملیات شکستی بی‌سابقه برای اسرائیل ارزیابی شد. پس از این عملیات، نیرو‌های ارتش اسرائیل به نوار غزه حمله کرد. در این حملات، از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ تا جولای ۲۰۲۵، بیش از ۵۷ هزار فلسطینی کشته و ۱۲۳ هزار نفر زخمی شدند و بیشتر کشته‌ها زن و کودک بوده‌اند.
انگیزه حماس از این عملیات، آزادسازی فلسطین و مقابله با اشغالگری و نقض حقوق انسانی توسط اسرائیل دانسته شده است. رسانه‌های حامی حماس نیز دلایل این عملیات از جانب حماس را واکنش به جنایات مستمر اسرائیل در کشتار فلسطینیان، هتک حرمت مسجدالاقصی، تعدی به محافظان آن و حمایت از یورش شهرک‌نشینان صهیونیست به فلسطینیان عنوان کرده‌اند.
