بازار داغ خرید و فروش مشاغل سیاسی در دوره پهلوی

 پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ این سند به یکی از معضلات بنیادین و کمتر آشکارشده در ساختار سیاسی رژیم پهلوی می‌پردازد؛ پدیده‌ای که در آن مشاغل و مناصب سیاسی به ابزاری برای معامله و دادوستد مالی تبدیل می‌شوند. از جمله این مناصب نمایندگی مجلس بود که بنابر شواهد متعدد و از جمله شندی که در ادامه مشاهده می‌شود، هیچ‌گونه نشانه‌ای از صحت و سلامتی در هیچ‌کدام از روند‌های انتخابی آن مشاهده نمی‌شود.

این گزارش مؤید پدیده خرید و فروش مشاغل سیاسی، به‌عنوان یکی از جلوه‌های بارز ساختار انحصار و فساد حزبی در رژیم شاه  با محوریت یک حزب سفارشی به‎‌نام» ایران نوین» است. حزبی که به‌رغم برخورداری از قدرت و امکانات گسترده، بیش از آنکه متکی بر مشارکت واقعی مردم باشد، به سازوکاری اداری و از بالا شکل‌گرفته شباهت دارد. در چنین چارچوبی، حزب نه به‌عنوان نهادی برای نمایندگی مطالبات اجتماعی، بلکه به‌مثابه ابزاری برای توزیع مناصب، امتیازات و فرصت‌های سیاسی عمل می‌کند.

متن سند نشان می‌دهد که حزب ایران نوین، به‌عنوان یکی از احزاب سفارشی، به‌جای جذب نیرو از طریق درست، به روش‌هایی، چون جمع‌آوری کمک‌های مالی هدفمند روی آورده است؛ روش‌هایی که عملاً راه را برای نفوذ پول و رابطه در ساختار قدرت هموار می‌سازد و درصدد فرستادن نمایندگانی به مجلس با این شیوه است.

به تعبیر دیگر، خرید و فروش مشاغل سیاسی از جمله «نمایندگی مجلس» از جمله وظایف احزاب فرمایشی رژیم پهلوی بود. در سند زیر به این موضوع اشاره شده است. در بخشی از سند به نقل از «صادق بهداد» مدیر «روزنامه‌ی جهان» آمده است: «این حساب به این علت باز شده که بتوانند از کاندیدا‌های نمایندگی دوره آینده مجلس و یا کاندیدا‌های مقامات مختلف دولتی مبلغی دریافت نمایند و طبعاً هرکسی پول بیشتری بدهد موقعیت بهتری به دست می‌آورد و پست عالی‌تری به او داده خواهد شد.»

متن سند:

حساب مخصوصی که حزب ایران نوین برای جمع آوری کمک‌های نقدی در بانک‌های مختلف باز کرده در بین مردم و در محافل سیاسی مورد بحث و گفت‌و‌گو قرار گرفته است و در همه جا از این عمل دستگاه رهبری حزب شدیدا انتقاد می‌کنند صادق بهداد مدیر روزنامه جهان می‌گفت حزبی که اعلام کرده بیش از هزار نفر عضو در تهران ندارد معلوم است از محل کمک این عده معدود نمی‌تواند درآمدی تحصیل نماید فقط این حساب به این علت باز شده که بتوانند از کاندید‌های نمایندگی دوره آینده مجلس و یا کاندید‌های مقامات مختلف دولتی مبلغی دریافت نمایند و طبعا هر کسی پول بیشتری بدهد موقعیت بهتری بدست می‌آورد و پست عالیتری به او داده خواهد شد.
مرحوم قوام السلطنه نیز در زمان رهبری حزب دموکرات خود طبق مشورت عده‌ای از دوستان و محارم خود هنگام شروع انتخابات همین کار را انجام داد و با باز کردن حساب مخصوصی در بانک اعلام نمود کسانی که طرفدار حزب دموکرات و مدافع استقلال و تمامیت ارضی ایران می‌باشند به فلان شماره حساب بانکی کمک کنند.

در آن روز هم فقط رجالی که خواهان رسیدن به مقام سفارت ـ وزارت نمایندگی بودند به آن حساب کمک می‌کردند و هر چه مبلغ کمک بیشتر بود مقامی که بدست می‌آوردند عالیتر بود.
امروز هم (پاسداری انقلاب شاه) را وسیله دریافت پول از متنفذین نموده‌اند و ضرری که این اقدام حزب ایران نوین به مملکت می‌زند این است که از این بین مردم عادی ایران هیچ کس نظر حزب را اجرا نمی‌کند و دشمنان ایران از این موضوع چنین نتیجه گیری خواهند کرد که ملت ایران پاسدار انقلاب شاه نیست و حکومت مدعی پاسداری انقلاب را تأیید نمی‌کند.

دستگاه رهبری حزب یک مطلب کوچک حزبی را جنبه عمومی داده و از آن علیه مصالح عمومی مملکت دیگران بهره برداری خواهند نمود.