«امام آمد»

پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ در نخستین یادداشت «روزشمار سراسری فجر انقلاب»، روز ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ را از نظر می‌گذرانیم. در این روز تاریخی، علیرغم تلاش‌های نافرجام دولت شاپور بختیار برای ممانعت از بازگشت امام به میهن، حضرت امام خمینی پس از حدود ۱۴ سال تبعید به کشور بازمی‌گردند. هرچند بدیهی است که این واقعه بزرگ در تهران به‌عنوان پایتخت کشور و کانون اصلی وقایع انقلاب اسلامی دارای اهمیت چشمگیر است، اما گزارش‌ها و اسناد تاریخی گواه آن است که در سایر استان‌های کشور نیز مردم انقلابی ایران از هیچ کوشش و فعالیتی در جهت استقبال از امام خمینی کوتاهی نورزیدند.  

تهران

ملت ایران بی‌صبرانه منتظر بازگشت امام خمینی به میهن بودند و با وجود موانعی که دولت ایجاد می‌کرد، سرانجام خبر رسید که امام صبح روز ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ وارد کشور خواهند شد. ایران اسلامی شاهد بزرگترین و تاریخی‌ترین استقبال بود. هزاران نفر از مردم تهران و شهرستان‌ها در مسیر حرکت امام خمینی یعنی میدان آزادی و خیابان آیزنهاور تا بهشت زهرا شب را تا صبح گذراندند. در سپیده سحر ده‌ها صف نماز در میدان آزادی برقرار شد. سرتاسر مسیر امام خمینی با صد‌ها تابلو و پلاکارد حاوی خوش‌آمدگویی و شعار‌های مختلف نصب شده بود. [۱]سرانجام پس از مدت‌ها انتظار، هواپیما ساعت ۰۹:۲۷ روز ۱۲ بهمن در فرودگاه مهرآباد به زمین نشست. حضور میلیونی مردم که صف مستقبلین را از فرودگاه تا بهشت زهرا امتداد داده بود، حکایت از عشق و علاقه بی‌نظیر آنها به رهبر خویش داشت. [۲]

ری  

اهالی شهر‌های نزدیک به تهران به‌ویژه مردم شهرری در طی تظاهرات و تجمعات ایام انقلاب به‌طور پراکنده هر روز عازم تهران شده و بعداز پایان مراسم‌ها به منازل خود مراجعت می‌کردند. نزدیکی فاصله به مرکز، این فرصت را برای آنها فراهم می‌کرد که بتوانند به‌طور مستمر در جریان وقایع قرار گیرند و برای شرکت در برنامه‌های جاری نهضت، صبح همان روز راهی پایتخت شوند. در همین راستا، اهالی شهرری در مراسم استقبال از امام به‌طور گسترده شرکت کردند. [۳]

ورامین

مردم ورامین با شنیدن خبر مراجعت امام به ایران، با شور و شعف خود را برای استقبال از ایشان آماده می‌کردند. آنها در شب دوازدهم تجمع کردند و تصمیم گرفتند که همان شب دو گروه عازم تهران شوند. قرار بر این بود که یک گروه به خیابان ولیعصر بروند و در آنجا مستقر شوند و گروه دیگر به میدان آزادی بروند و در آنجا استقرار یابند. [۴]

قم

هنگامی که بختیار مانع از مراجعت امام خمینی به ایران شده بود، در ۹ بهمن ۱۳۵۷ هزاران تن از مردم و روحانیون قم ضمن اعتراض، تحصن کرده بودند. در ۱۱ بهمن نیز آیات عظام گلپایگانی و مرعشی نجفی در تحصن روحانیون در قم شرکت فرمودند. آیت‌الله شریعتمداری نیز به علت کسالت و ضمن عذرخواهی از شرکت در تحصن خودداری کرد، اما در ۱۲ بهمن تلگراف تبریکی به مناسبت ورود حضرت امام خمینی ارسال نمود. [۵]

تبریز

در این روز، تبریز یکپارچه شور و شادی شد و مردم با انجام راهپیمایی و تظاهرات، مقدم امام را گرامی داشتند و بین مردم شیرینی و نقل توزیع گردید. مردم تبریز همچنین خشم خود را از مسئولان رادیو تلویزیون و توقف ناگهانی پخش مستقیم مراسم ورود امام خمینی ابراز داشتند. [۶]

مرند

با قطعی‌شدن بازگشت امام خمینی در ۱۲ بهمن، سراسر شهر مرند پر از شور و شوق و تظاهرات بود. مهم‌ترین تظاهرات که تا نیمه‌های شب ادامه یافت، روز چهارشنبه ۱۱ بهمن برگزار شد. پس از ورود امام، در طول تمام روز‌ها تا پیروزی انقلاب، خیابان‌های شهر شاهد تظاهرات بود. در طول این ده روز به تدریج شکاف دولتیان در مرند افزایش یافت و تعدادی از نظامیان یکی پس از دیگری به انقلابیون پیوستند. [۷]

ارومیه

پس از ورود امام به کشور، انقلاب شتابی افزون‌تر گرفت و مردم شادمان از حضور رهبر و مرجع خود در کشور، به تظاهرات و راهپیمایی‌های خود ادامه دادند. در آن روز‌ها مردم ارومیه همواره در خیابان‌ها بودند و با سردادن شعار‌های انقلابی، خواستار برچیده‌شدن نظام شاهنشاهی و استقرار نظام اسلامی می‌شدند. [۸]همچنین مردم این شهر، افراد نظامی را روی دست خود بلند کردند و شعار «ارتش برادر ماست» سر دادند. [۹]

اردبیل

در روز بازگشت امام خمینی، به دعوت جامعه روحانیت مبارز توسط دکتر محمد مفتح، تعدادی از روحانیون انقلابی اردبیل در تهران حضور یافتند تا در مراسم استقبال امام شرکت نمایند. از اردبیل آقایان محمد مسائلی، بیوک مروج، سید غنی اردبیلی، ابوذر بیدار، لطفعلی محقق، سید ناصر صلاحی و رسول جمالی به تهران عزیمت کرده و در منزل آیت‌الله موسوی اردبیلی اقامت گزیدند. [۱۰]

رشت

گیلانی‌ها هم ورود امام خمینی را جشن گرفتند و برای کندن ریشه‌های پوسیده حکومت شاهنشاهی روحیه گرفتند. دژبان‌های نیروی دریایی به اتفاق مردم، هدایت و عبور و مرور وسایل نقلیه را در شهر رشت به عهده گرفته بودند. دو کامیون از کماندو‌های ارتش (کلاه سبزها) بر انتظامات شهر نظارت داشتند و با مردم در پایکوبی و شادمانی شرکت می‌کردند. بعدازظهر روز دوازدهم بهمن مردم به گورستان تازه‌آباد رفتند و بر مزار شهدای خود شعار دادند. ساعت ۱۶:۳۰ مردم از گورستان به شهر برگشتند. در ساعت ۱۸:۳۰ کاروانی از مردم روی یک تریلی کارناوال شادی به راه انداختند. رانندگان مسافران خود را رایگان از این سو به آن سوی شهر می‌بردند. هرکس که به هرکس می‌رسید علامت «V» یعنی پیروزی را نشان می‌داد. [۱۱]

رودسر

۵ هزار نفر در رودسر به مناسبت بازگشت امام خمینی راهپیمایی کردند. آیت‌الله [سید هادی]موسوی نیز پس از ۱۰ سال تبعید در نجف، وارد رودسر شدند و مورد استقبال مردم قرار گرفتند. [۱۲]

ساری

اکثر جوانان و دانشجویان ساری برای استقبال از امام خمینی راهی تهران شدند. مردم هم با شور و شعف و وجد خاصی پای تلویزیون‌ها آماده بودند که این اتفاق بزرگ را به‌صورت مستقیم نظاره کنند. بسیاری از نیرو‌های مذهبی انقلابی در خانه خود تلویزیون نداشتند و به همین دلیل مجبور بودند به منزل بستگانی بروند که تلویزیون داشتند و از آنجا برنامه ورود امام را ببینند. قطع برنامه ورود امام و پخش ناگهانی تصویر شاه، مردم را به شدت ناراحت کرد؛ اما خبر ورود امام نیز شوقی وصف‌ناشدنی را در مردم به وجود آورده بود. پس از ورود امام، روحیه انقلابیون به شدت بهبود پیدا کرده و هر روز و هر ساعت راهپیمایی و حضور مردمی شکل گرفت. [۱۳]

بابل

با شنیدن خبر پرواز امام، مردم بابل به تکاپوی تماشای صحنه تاریخی ورود امام در خانه همسایه و یا بستگانشان جمع شدند تا از تلویزیون شاهد ماجرا باشند. پس از قطع‌شدن برنامه تلویزیون، مردم به خیابان‌ها ریختند و با شادمانی راهپیمایی کردند. [۱۴]

گرگان

با مسجل شدن ورود امام، کمیته استقبال تعدادی را به صورت ویژه برای حضور در مراسم استقبال در فرودگاه مهرآباد دعوت کرد. از گرگانی‌ها سیدکاظم نورمفیدی و محمد محمدی که سابقه مبارزاتی و زندانی شدن در حکومت پهلوی را داشتند، انتخاب شدند. پس از مراسم استقبال جمعیت گرگانی که برای این منظور به تهران آمده بودند، به گرگان بازگشتند. در گرگان نیز به مناسبت ورود امام خمینی تظاهرات وسیعی به وقوع پیوست. در شهر گرگان، کلاله و... مردم به شادی پرداختند. [۱۵]روزنامه اطلاعات در این باره گزارش می‌دهد: «شهر گرگان به مناسبت ورود امام خمینی غرق گل و گلاب و نقل شد و مردم مقدم امام خمینی را گرامی داشتند. بیش از ۳ هزار نفر از مردم گرگان که به‌عنوان اعتراض به کشتار‌ها و آتش‌زدن مغازه‌ها از روز قبل در بیمارستان متحصن شده بودند، مراسم جشن و سرور بر پا کردند.» [۱۶]

گنبدکاووس

مردم این شهر نیز به مناسبت ورود امام خمینی به کشور، ضمن جشن و شادمانی، هزاران کبوتر سفید را به آسمان شهر رها کردند و به این ترتیب، مردم طلیعه آزادی را جشن گرفتند. [۱۷]

کرمان

مردم کرمان در ۱۲ بهمن برای تماشای فیلم ورود امام که از تلویزیون سراسری پخش می‌شد، در هر کوی و برزن و محله، برای تماشای آن لحظات پای تلویزیون‌ها نشسته بودند. هنوز لحظاتی از پخش آن صحنه‌های به‌یاد ماندنی نگذشته بود که یکباره برنامه تلویزیون قطع شد. مردم نگران به سوی مسجد امام حرکت کردند و اجتماع بزرگی را بار دیگر در مسجد امام تشکیل دادند. در این جمع، حجت‌الاسلام محمدحسین موحدی سخنرانی کرد. [۱۸]

رفسنجان

بازگشت پیروزمندانه امام‌خمینی به وطن سبب شد تا طبقات اجتماعی به فراخور درک سیاسی و منزلت اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی واکنش نشان دهند. گروهی با پایکوبی و نقل و شیرینی پخش کردن در خیابان‌ها، حضور در مساجد و گوش دادن به سخنرانی واعظان و گروهی با آمدن به تهران و حضور در مراسم استقبال باشکوه علاقه و شور خود را نشان دادند. برخی از گروه‌های اجتماعی نیز با نوشتن اعلامیه و ارسال تلگراف به روزنامه و امام علاقه و خوشحالی خود را ابراز داشتند. [۱۹]

سیرجان

از سیرجان نیز حدود ۲۰۰ نفر از مردم و روحانیون به سرپرستی حجت‌الاسلام سید ابراهیم فاقعی، شهید مهدی نصیری لاری و حاج سیدعلی شهیدی عازم تهران شده و در مراسم استقبال از امام خمینی شرکت کردند. چون سفر حضرت امام به تعویق افتاد، سیرجانی‌ها، با همکاری آیت‌الله سیدعلی غیوری در ساختمان دو طبقه‌ای در نزدیکی حرم حضرت عبدالعظیم حسنی در شهر ری اسکان یافتند و هر روز به دانشگاه تهران می‌رفتند و در تظاهرات و راهپیمایی‌ها شرکت می‌کردند. [۲۰]

یزد

با ورود امام، موج خوشحالی و شادی سراسر یزد را همچون سایر مناطق ایران دربرگرفت و مغازه‌های شیرینی‌فروشی، که از چند روز پیش تعطیل بود، گشوده شد و بین مردم گل و شیرینی و شربت توزیع گردید و مقدم مبارک امام امت با سرور گرامی داشته شد. پزشکان یزد هم با انتشار اطلاعیه‌ای ضمن تبریک ورود امام به ایران اعلام کردند به مدت یک هفته در مطب‌های شخصی خود، از بیماران به رایگان پذیرایی خواهند نمود. از روز دوازدهم بهمن به بعد (تا پانزدهم)، بازار و مغازه‌های شهر به میمنت ورود امام باز شد و تجار و کسبه شروع به کار کردند. [۲۱]

سمنان

در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ گروه کثیری از اهالی شهمیرزاد، زیارت، سنگسر، درجزین و سرخه به رهبری حجت‌الاسلام شیخ محمود استعلامی سنگسری در سمنان به راهپیمایی پرداختند که در نتیجه تیراندازی مأموران شهربانی دو نوجوان هجده و چهارده ساله به شهادت رسیدند و دو نفر دیگر نیز مجروح شدند. جنازه‌های دو نوجوان به سنگسر منتقل شدند و در میان هزاران نفر از مردم این شهر در گورستان امامزاده قاسم به خاک سپرده شدند. [۲۲]

مشهد

با قطع شدن فیلم ورود امام از تلویزیون در ساعت ۰۹:۴۵ صبح، بیش از دویست تلویزیون در مشهد خرد شد و مردم مشهد همان لحظات اول پخش سرود شاهنشاهی و تصویر شاه، تلویزیون‌های خود را شکستند. همچنین در این روز، اتحادیه و شرکت تعاونی نانوایان مشهد و کارکنان مهمانسرای آستان قدس رضوی اطلاعیه‌هایی به مناسبت ورود امام منتشر کردند. [۲۳]

نیشابور

خبر ورود امام خمینی به کشور، آن هم بعد از سال‌ها دوری از وطن، آن‌قدر برای مردم مبارز شهرستان نیشابور شوق‌انگیز و امیدآفرین بود که روحانیون پس از همفکری تصمیم گرفتند برای استقبال از ایشان به تهران عزیمت کنند. روز ورود امام، نیشابور هم مانند همه کشور در تب و تاب شور و هیجان قرار داشت. جمعی از مردم، تلویزیون‌های خود را به مسجد جامع آوردند تا مشتاقان دیدن امام بتوانند این مراسم را از تلویزیون حکومت، که اکنون چاره‌ای جز پخش آن نداشت، ببینند. [۲۴]

سبزوار

مانند سایر شهر‌های کشور، برخی از مردم سبزوار برای استقبال از امام خمینی راهی تهران شدند. در شهر نیز، با پخش مدت‌زمان کوتاهی از مراسم ورود امام به کشور، ناگهان برنامه قطع و به مدت چند لحظه عکس شاه ظاهر شد. این موضوع خشم مردم را برانگیخت و تماشاگران خشمگین از منازل خارج شدند و به خیابان‌ها آمدند. همه اتومبیل‌ها چراغ‌های خود را روشن کردند و ضمن حرکت مرتباً بوق می‌زدند. مردم سبزوار با تعارف شیرینی و پخش گل به یکدیگر تبریک می‌گفتند. بر سردر مساجد و تکایا و برخی از منازل پارچه‌نوشته‌هایی در حمایت از امام و تبریک ورود ایشان به کشور، نصب شده بود. [۲۵]

فراهان

بامداد روز ۱۲ بهمن مردم با کاروانی عظیم و با دعوت از مردم روستا‌های منطقه از جمله محمودآباد و خنجین و میلاجرد و وفس و خسروبیگ، آمره و چهر‌قان، اسفندان، کلوان و خمارباغی جهت استقبال از رهبر انقلاب عازم تهران شدند و کسانی هم که نتوانسته بودند به تهران بروند همه در خانه‌هایی که تلویزیون داشتند، وقایع را تعقیب نمودند. [۲۶]

خمین

در این زمان، ستاد برگزاری استقبال از امام در مسجد شهدای خمین تشکیل شد و چگونگی حضور خمینی‌های عاشق امام در مراسم استقبال مورد بررسی قرار گرفت. پس از آن مقرر گردید که هرچه اتوبوس در گاراژ‌های مسافربری خمین فعالیت دارد، برای انتقال مردم به تهران آماده شده و آنان که مایلند در این استقبال بزرگ شرکت جویند، به افراد مشخصی مراجعه کرده و ثبت‌نام نمایند. [۲۷]

خرم‌آباد

۱۲ بهمن به مناسبت ورود امام به ایران، مردم خرم‌آباد به خیابان‌ها آمدند و ده‌ها هزار نفر از طبقات مختلف به طرفداری از امام خمینی، علیه دولت غیرقانونی بختیار شعار دادند. در اجتماع تظاهرکنندگان این روز حجت‌الاسلام سید فخرالدین رحیمی و سید مجید سیف‌السادات سخنرانی کردند. سپس کارناوال شادی پس از روز‌ها سوگواری و ماتم در خیابان‌ها به راه افتاد و مردم با پخش شیرینی و پایکوبی ورود امام را جشن گرفتند. عده زیادی نیز در این روز و روز قبل به تهران عزیمت کردند. [۲۸]

بروجرد

شهر بروجرد نیز یکپارچه شور و هیجان شد و هزار نفر در خیابان‌های این شهر دست به راهپیمایی زدند. آنان ضمن برگزاری جشن و سرور، خواستار استعفای نماینده خود در مجلس شورای ملی و برکناری دولت بختیار بودند. همچنین در این روز نخستین فروشگاه تعاونی اسلامی بروجرد گشایش یافت. [۲۹]

شهرکرد

پس از آنکه پخش ورود امام به کشور در تلویزیون سراسری قطع شد، مردم شهر به خیابان‌ها ریخته و در مسجد نو تجمع کردند و سرود «خمینی‌ای امام» روی تکه‌کاغذ‌هایی توزیع شد و در اختیار همگان قرار گرفت و همه با هم سرود «خمینی‌ای امام» را می‌خواندند. در این روز، مردم با پخش نقل و شیرینی و روشن‌کردن چراغ اتومبیل‌های خود و با زدن بوق، شادی و نشاط خود را اعلام کردند. در همین روز گروه‌های چپ با سازماندهی‌کردن طرفداران خود در خیابان ملت شهرکرد، رژه‌ای را برپا کردند. [۳۰]

همدان

به مجرد دریافت خبر تشریف‌فرمایى امام خمینى به ایران، مردم همدان به تکاپو افتادند و با ذوق و شوق هر چه تمام‌تر، در میادین و خیابان‌ها، جویاى واقعیت خبر و تازه‌هاى آن شدند و اظهار سرور و شادمانى مى‌کردند. ضمناً براى ابراز همبستگى و احساسات، هر طبقه و صنف، به نصب پرده‌هاى مطول در عرض خیابان‌ها پرداختند. متجاوز از صد دستگاه اتوبوس و مینى‌بوس عازم تهران شدند و مردم دسته‌دسته به پاى ماشین‌ها مى‌آمدند و پس از تکمیل هر دستگاه، بلافاصله راهى تهران مى‌شدند. آن تعداد از مردم همدان که به دلایلى نتوانسته بودند به تهران مسافرت کنند، مراسم ورود امام و استقبال از وى را از طریق پخش مستقیم تلویزیون مشاهده کردند. همچنین در شهر همدان، ده هزار نفر از اهالى با سر دادن شعار «فرمانده‌ى کل قوا خمینى»، در خیابان‌هاى شهر تظاهرات کردند. [۳۱]

قزوین

تلویزیون به‌طور مستقیم ورود حضرت امام خمینی را بعد از پانزده سال پخش می‌نمود که ناگهان برق‌های شهر قطع شد؛ مردم قزوین مشابه برخی دیگر از شهرها، بلافاصله به خیابان‌ها ریختند و با پخش نقل و شیرینی و روشن نمودن چراغ ماشین‌ها به شادی پرداختند. [۳۲]

زنجان

با ورود امام خمینى مانند سایر مناطق کشور جشن و شادى فراوانى برپا شد و طبقات مردم از مقابل منزل آیت‌الله سیدهاشم موسوى به راهپیمایى باشکوهى مبادرت نمودند. [۳۳]

کرمانشاه

با انتشار اخبار ورود امام، مردم کرمانشاه به خیابان‌ها ریختند و به شادی و پایکوبی پرداختند و ورود امام را به وطن جشن گرفتند و به یکدیگر تبریک و تهنیت گفتند. جامعه روحانیت کرمانشاه به مناسبت ورود امام به کشور تلگرافی به تهران مخابره کردند. در این تلگراف جامعه روحانیت کرمانشاه ورود امام‌خمینی را به کشور تبریک گفته و اعلام کرده بود که تا برقراری کامل حکومت اسلامی از هیچ‌گونه فداکاری دریغ نخواهد کرد و به مبارزاتش تا پایان راه ادامه خواهد داد. [۳۴]

ایلام

مردم ایلام به تأسی از سایر انقلابیون، در روز‌های منتهی به پیروزی انقلاب منتظر شنیدن اخبار مسرت‌بخش درباره امام بودند. صبح روز ۱۲ بهمن عده زیادی از مردم ایران در میدان ۲۲ بهمن کنونی جمع شده بودند و انتظار می‌کشیدند تا خبر فرود هواپیمای حامل امام را از رادیو بشنوند. جمعیت انبوهی به خیابان‌ها آمده بودند و رادیو به‌دست منتظر اعلام نشستن هواپیما از رادیو بودند. با اعلام فرود هواپیمای حامل امام، مردم ایلام غرق در شور و شعف شدند؛ زیرا آنها پی برده بودند که با حضور امام، انقلاب عملاً به بار نشسته است. اشتیاق دیدار امام باعث شد گروهی از مردم ایلام برای استقبال از حضرت امام خمینی به تهران عزیمت کنند. [۳۵]

اهواز

بیش از ۵۰۰ هزار نفر از مردم اهواز، عشایر و روستاییان تابعه با شرکت در یک راهپیمایی بزرگ، ورود امام خمینی را خیر مقدم گفتند. [۳۶]آبادان

مردم آبادان با آذین‌بندی سردر منازل و مغازه‌های خود و برپایی مراسم شکرگزاری در مساجد شهر و پیاده‌روی در خیابان‌ها و پخش شیرینی، مقدم امام را گرامی داشتند. [۳۷]

خرمشهر

لحظه‌ای پس از فرود هواپیمای امام، طبقات مردم خرمشهر به خیابان‌ها ریختند و ضمن عرض تبریک، به شادی و پخش شیرینی پرداختند. همچنین بیش از ۲۰ هزار نفر از مردم خرمشهر پس از اجتماع در مسجد امام صادق به سوی گورستان جنت‌آباد به راه افتادند و بر مزار شهدای نهضت فاتحه خواندند. [۳۸]

شوشتر

۵۰ هزار نفر از مردم شوشتر و روستا‌های اطراف پس از یک راهپیمایی در میدان ۲۵ شهریور (۱۷ شهریور) اجتماع کرده و به کشتار‌های اخیر شهر‌های ایران اعتراض نمودند. پلاکارد‌ها حاکی از آن بود که مردم شوشتر نماینده خود در مجلس شورای ملی را به رسمیت نمی‌شناسند. [۳۹]

گتوند

با اعلام خبر بازگشت امام، تعدادی از نیرو‌های انقلابی و مبارز به همراه شماری مردم گتوند به فکر رفتن به تهران جهت استقبال از ایشان افتادند، لذا مقدمات کار فراهم شد. از افراد اسم‌نویسی شد و حدود ۵۰ نفر متقاضی رفتن به تهران شدند. در بین راه با مشکلات فراوانی از جمله حکومت نظامی در شهر دزفول و همچنین سرمای شدید و بارش برف مواجه شدند که با هر سختی بود شب‌‎هنگام وارد تهران شدند و حوالی میدان شوش اسکان پیدا کردند. [۴۰]

دزفول

در این روز حدود ۲ هزار نفر از مردم دزفول در حالی که پرچم‌های سبز رنگ در دست داشتند، با اتومبیل و موتورسیکلت با بوق‌زدن‌های ممتد و روشن نمودن چراغ‌ها از دزفول به طرف اندیمشک حرکت کردند. آنها هنگامی که جلوی پایگاه هوایی رسیدند شعار سر داده و گفتند: «برادر هوایی، تو نور چشم مایی.» در پی این اقدام، تعدادی از پرسنل پایگاه وحدتی قصد خروج از پایگاه را داشتند که توسط عوامل حفاظتی از خروج آنها جلوگیری به عمل آمد. مردم دزفول در بعدازظهر روز ۱۲ بهمن در قبرستان شهیدآباد دزفول جمع شده و پس از اقامه نماز با تظاهرات به شهر برگشتند. [۴۱]

شیراز

از سوی کمیته هماهنگی تظاهرات شیراز، عده‌ای از اعضای آن برای استقبال از امام خمینی به تهران اعزام شدند. در شیراز نیز مردم را به تجمع در حرم مطهر شاهچراغ فراخواندند. قرائت اعلامیه امام خمینی، سخنرانی و سپس پخش سخنرانی امام خمینی در بهشت زهرا از جمله برنامه‌هایی بود که در این گردهمایی به اجرا درآمد. از بعدازظهر روز پنجشنبه ۱۲ بهمن تا روز‌های بعد مردم شیراز و سایر شهر‌های استان فارس در سرور و شادمانی به سر می‌بردند. عده‌ای بر روی تریلر، کامیون، وانت‌بار و خودرو‌های شخصی سوار شده ضمن سر دادن شعار، ابراز شادمانی می‌کردند. [۴۲]

جهرم

در جهرم نیز کاروان‌هایی برای استقبال از امام خمینی تشکیل شد و گروه‌هایی از مردم جهرم در اوایل بهمن‌ماه برای استقبال از امام به تهران عزیمت نمودند که با تعویق بازگشت امام ناچار به جهرم بازگشتند. با وجود این، تعدادی از مردم جهرم به همراه کاروان مراجعت نکرده و منتظر بازگشت و دیدار با امام شدند. همچنین در روز ۱۲ بهمن، نمایشگاهی در جهرم توسط برخی از دانشجویان و فعالان انقلاب تشکیل گردید. در این نمایشگاه، کتاب‌های افرادی همچون استاد مرتضی مطهری و دکتر علی شریعتی و عکس‌هایی از کشتار‌های رژیم در شهر‌های مختلف ایران به نمایش گذاشته شد. [۴۳]

لارستان

بعداز ساعت ۱۰ صبح هزاران نفر از مردم لار با دریافت خبر ورود امام خمینی، شادمانه به خیابان‌ها ریختند و گروهی از این مردم با اتومبیل‌ها و دیگر وسایل نقلیه فاصله شش فرسنگی بین لار، گراش و اوز را پیمودند و به هزاران تن از اهالی این مناطق پیوستند. ساعاتی بعد جمعیت کثیری به مرکز شهر لار بازگشتند و عصر روز پنجشنبه آرامگاه سه نفر از شهدای وقایع لار از جانب طبقات مختلف مردم گلباران شد. بدین ترتیب، در میان شادی ناشی از بازگشت امام خمینی، یاد کسانی که جان خود را در راه انقلاب ایران فدا کرده بودند، گرامی داشته شد. [۴۴]

بندرعباس

خبر ورود امام، مردم بندرعباس را به شور و شعف واداشت و کلیه پزشکان این شهر اعلام کردند به یمن قدوم امام خمینی به مدت ۱۰ روز بیماران را رایگان معالجه خواهند کرد و داروخانه‌ها نیز به بیماران ۲۵ درصد تخفیف خواهند داد. [۴۵]

سایر نقاط

اهمیت این واقعه تاریخی، به اندازه‌ای بود که تمامی ایران یکپارچه غرق در سرور شد و کمتر ناحیه‌ای را می‌توان سراغ گرفت که نسبت به این اتفاق بزرگ بی‌تفاوت بوده باشد. سایر نواحی و شهر‌هایی که از ورود امام به میهن ابراز شادمانی کرده و کنش‌های اجتماعی از خود بروز دادند عبارت بودند از: سیاهکل، قائن، نهاوند، اسدآباد، شهرضا، آباده، شاهرود، بجنورد، تفرش، پل‌دختر، میانه، سنگسر، کنگاور، بیرجند، میمند، گچساران، کردکوی، مسجدسلیمان، کبودرآهنگ، رامسر، ساوه، رامیان، نوشهر، چالوس، گلپایگان، خرمدره و... [۴۶]

جمع‌بندی

مهم‌ترین نکاتی که از مطالعه روزشمار سراسری ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ می‌توان دریافت کرد، به شرح زیر می‌باشد:

- اغلب نواحی کشور و شهر‌های مهم، در این روز به شادمانی پرداختند و ورود امام را جشن گرفتند. با این حال، اگر در برخی نواحی یا شهر‌ها گزارشی ثبت نشده لزوماً به دلیل عدم واکنش به ورود امام نبوده، بلکه در برخی موارد شهر‌ها در روز‌های بعدی به این واقعه مهم عکس‌العمل نشان دادند. عدم ثبت گزارش‌ها در تمامی نقاط ایران به دلیل محدودیت وسایل ارتباط‌جمعی آن دوره و نیز ناکامل بودن مطالعات تاریخ منطقه‌ای انقلاب اسلامی که پوشش سراسری داشته باشد، از دیگر دلایل می‌باشد.

- مهم‌ترین فعالیت مردم ایران در این روز بزرگ، شادمانی در خیابان‌های شهرها، پخش شیرینی و عرض تبریک به یکدیگر، نصب پلاکارد و برپایی تظاهرات‌ها و راهپیمایی بوده است.

- در بسیاری از موارد، مشاهده می‌شود که توقف ناگهانی پخش تلویزیونی مراسم ورود امام به میهن با نمایش تصویر شاه و سرود شاهنشاهی، سبب بروز خشم عمومی و برپایی تظاهرات‌ها و راهپیمایی‌ها در سطح شهر‌ها شده است.

- به جز شهرکرد که در آن گروه‌های چپ‌گرا وارد عمل شدند و به انجام رژه پرداختند، در هیچ شهر دیگری گزارشی از فعالیت گروه‌ها و سازمان‌های سیاسی به چشم نمی‌خورد و خیابان‌ها صرفاً عرصه حضور آحاد جامعه بوده است.

منابع

[۱]حسینیان، روح‌الله (۱۳۸۵). یک سال مبارزه برای سرنگونی رژیم شاه، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۸۱۰.

[۲]کرباسچی، غلامرضا (۱۳۷۱). هفت هزار روز تاریخ ایران و انقلاب اسلامی، جلد دوم، چاپ اول، تهران: بنیاد تاریخ انقلاب اسلامی ایران، ص ۱۱۱۷.

[۳]کاوشی، حسین (۱۳۹۱). انقلاب اسلامی در شهرری، جلد دوم، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۱۱۲.

[۴]حاجی‌بیگی کندری، محمدعلی (۱۳۸۳). انقلاب اسلامی در ورامین، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۳۶۳.

[۵]توانانیا، مقداد و آقاجانی، حسین (۱۳۸۷). روزشمار انقلاب اسلامی در قم، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۳۱۸.

[۶]روزنامه اطلاعات، «جشن و سرور به مناسبت ورود امام»، شماره ۱۵۷۷۵، ۱۴ بهمن ۱۳۵۷، ص ۷.

[۷]حسن‌زاد، اسماعیل (۱۳۸۸). انقلاب اسلامی در مرند، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، صص ۳۲۰ و ۳۲۲.

[۸]قاسم‌پور، داود (۱۳۹۲). انقلاب اسلامی در ارومیه، جلد دوم، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۲۶۲.

[۹]روزنامه اطلاعات، همان.

[۱۰]ایزدی، رجب و نیک‌بخت، رحیم (۱۳۹۹). انقلاب اسلامی در اردبیل، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۴۸۶.

[۱۱]نجف‌زاده شوکی، قدیر (۱۴۰۱). انقلاب اسلامی در گیلان، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، صص ۵۹۳ و ۵۹۴.

[۱۲]روزنامه اطلاعات، همان.

[۱۳]صابری، یاسر (۱۳۹۹). انقلاب اسلامی در مازندران، جلد سوم، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۳۳۰.

[۱۴]همان، ص ۴۰۶.

[۱۵]نوری، مصطفی و سرایلو، اشرف (۱۳۹۰). انقلاب اسلامی در گرگان و دشت، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۴۱۹.

[۱۶]روزنامه اطلاعات، همان.

[۱۷]همان.

[۱۸]عبداللهی‌نیا، علی (۱۳۹۳). انقلاب اسلامی در کرمان، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۴۹۳.

[۱۹]صفری، حسین (۱۳۸۸). انقلاب اسلامی در رفسنجان، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۵۴۵.

[۲۰]افاضاتی، علی (۱۳۸۴). انقلاب اسلامی در سیرجان، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۳۲۵.

[۲۱]عابدی اردکانی، محمد (۱۳۸۷). انقلاب اسلامی در یزد، جلد دوم، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۲۸۶.

[۲۲]بسطامی، رضا؛ منصوری، توران و رجایی، الهام (۱۴۰۳). انقلاب اسلامی در استان سمنان، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۴۷۱.

[۲۳]مشهد در بهمن‌ماه ۱۳۵۷، تاریخ شفاهی ایران، مرکز مطالعات و تحقیقات فرهنگ و ادب پایداری حوزه هنری.

[۲۴]شمس‌آبادی، حسن (۱۴۰۲). انقلاب اسلامی در نیشابور، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۲۵۹.

[۲۵]شمس‌آبادی، حسن (۱۳۹۰). انقلاب اسلامی در سبزوار، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۴۶۲.

[۲۶]همان، ص ۲۱۸.

[۲۷]مرادی‌نیا، محمدجواد (۱۳۸۳). خمین در انقلاب، چاپ دوم، تهران: مؤسسه چاپ و نشر عروج، ص ۴۱۴.

[۲۸]دالوند، حمیدرضا (۱۳۸۵). انقلاب اسلامی در لرستان، جلد دوم، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۲۶۸.

[۲۹]همان، ص ۲۶۹.

[۳۰]رفیعی وردنجانی، مریم (۱۴۰۲). انقلاب اسلامی در شهرکرد، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۲۵۹.

[۳۱]مؤمن، ابوالفتح (۱۳۸۶). انقلاب اسلامی در همدان، جلد دوم، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۲۲۶.

[۳۲]شیرخانی، علی (۱۳۸۸). انقلاب اسلامی در قزوین، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۳۱۸.

[۳۳]بیات، مسعود (۱۳۸۶). انقلاب اسلامی در زنجان، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۴۴۲.

[۳۴]بهرامی، روح‌الله (۱۳۸۹). انقلاب اسلامی در کرمانشاه، جلد دوم، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۲۰۰.

[۳۵]طاهری‌مقدم، سید محمد (۱۴۰۰). انقلاب اسلامی در ایلام، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۲۵۳.

[۳۶]روزنامه اطلاعات، همان.

[۳۷]همان.

[۳۸]همان.

[۳۹]اسدی، محمدعلی (۱۳۹۳). انقلاب اسلامی در شوشتر و گتوند، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۱۵۸.

[۴۰]همان، ص ۱۵۹.

[۴۱]درکتانیان، غلامرضا (۱۳۸۸). انقلاب اسلامی در دزفول، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۱۳۴.

[۴۲]نصیری طیبی، منصور (۱۳۹۳). انقلاب اسلامی در شیراز، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۶۳۹.

[۴۳]رضوی، ابوالفضل و کارگر جهرمی، وحید (۱۳۹۴). انقلاب اسلامی در جهرم، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۴۷۶.

[۴۴]نشریه پیک خجسته، سال ۳۰، شماره ۱۱۸۴، ۱۷ بهمن ۱۳۵۷، صص ۳ و ۴؛ به نقل از: احمدلو، رسول (۱۴۰۲). انقلاب اسلامی در لارستان، چاپ اول، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ص ۳۰۵.

[۴۵]روزنامه اطلاعات، همان.

[۴۶]همان.