ستاره اسرائیل بر پیشانی کاریکاتوری از شاه
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ انقلاب اسلامی ایران به عنوان یکی از مهمترین رویداد‌های تاریخ معاصر، حاصل پیوند عمیق میان باور‌های دینی مردم و اراده آنان برای رهایی از سلطه استبداد داخلی و وابستگی خارجی بود. در میان رویداد‌های متعددی که به پیروزی این نهضت بزرگ انجامید، قیام ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ مردم تبریز جایگاهی ویژه و راهبردی دارد. این قیام که در چهلم شهدای ۱۹ دی قم شکل گرفت، نه تنها حلقه اتصال اعتراضات سراسری علیه رژیم پهلوی شد، بلکه با بازتاب گسترده بین‌المللی خود، عمق و گستره نهضت اسلامی به رهبری امام خمینی را به جهانیان نشان داد.
در ۱۹ دی ۱۳۵۶، مقاله‌ای توهین‌آمیز علیه امام خمینی در روزنامه اطلاعات منتشر شد که خشم مردم قم را برانگیخت. تظاهرات اعتراضی مردم این شهر با سرکوب وحشیانه رژیم مواجه شد و عده‌ای به شهادت رسیدند. این واقعه، جرقه‌ای شد که آتش خشم فروخورده ملت ایران را شعله‌ورتر ساخت. مراجع تقلید وقت - آیات عظام سیدمحمدرضا گلپایگانی، سیدشهاب‌الدین مرعشی نجفی و سیدکاظم شریعتمداری - همراه با جامعه روحانیت ایران، چهلم شهدای قم را روز عزای عمومی اعلام کردند. حوزه‌های علمیه تعطیل شد و از مردم خواسته شد در مجالس ترحیم شرکت کنند. این دعوت، استقبال بی‌سابقه‌ای در سراسر ایران یافت و مردم انقلابی شهر تبریز نیز به‌عنوان یک کانون برجسته و بسیار مهم، دست به قیامی گسترده و فراگیر زدند. امام خمینی نیز در پیامی به مناسبت این واقعه، با درود بر اهالی شجاع و متدین آذربایجان، درباره توطئه رژیم برای سرپوش گذاشتن بر کشتار مردم هشدار دادند. ایشان رفت و آمد هیئت‌های تحقیق را تلاشی برای پاک کردن چهره محمدرضا پهلوی و وانمود کردن بی‌خبری او دانستند. امام با لحنی امیدوارکننده، پیروزی نهایی در برابر استبداد، انتقام از «ضحاک زمان» و به اهتزاز درآمدن پرچم اسلام را نوید دادند. قیام تبریز و تداوم مراسم چهلم شهدا در شهر‌های مختلف، به سنتی ماندگار تبدیل شد که چرخه انقلاب را تکامل بخشید و سرانجام به پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ انجامید.
کاریکاتوری از شاه؛ برآمده از قیام ۲۹ بهمن تبریز
پس از تظاهرات گسترده شهر تبریز و به‌شهادت رسیدن تعدادی از مردم، واکنش‌های مردم سایر شهر‌ها به این رویداد تشدید شد و بیزاری از رژیم پهلوی به انحاء و روش‌های مختلف بروز و ظهور یافت. یکی از این روش‌ها کشیده شدن کاریکاتور شاه و پخش شدن آن در یکی از هنرستان‌های شهر قم بود که توسط ساواک جمع آوری شد. در این کاریکاتور، بر پیشانى شاه، ستاره رژیم اشغالگر قدس نقش داشت و دندان‌هاى او نیز خون چکان بود.
نوشته‌هاى این طرح به شرح زیر است:
«درود بر شهداى ۱۵ خرداد، ۱۹ دى، ۲۹ بهمن
می‌روم تا ظالم را نابود سازم، می‌گویند او خون مرا خواهد ریخت و از اینم می‌ترسانند، غافل از این که خون مظلوم، چون ریخته شود، خواهد جوشید، موج خواهد زد و امواج خروشانش ستمگران را در غرقاب فنا خواهد انداخت.
هر که سودایى به جز سوداى ما دارد به سر
ما به سود خویشتن او را رها خواهیم کرد
پاسداران، از کلام‌اللّه رسد اکنون به ما
دین خود را خوب هنگامى ادا خواهیم کرد»
