هاشمی رفسنجانی: حرکت آینده ما در میدان نبرد سرنوشت جنگ را تعیین خواهد کرد
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ سال ۱۳۶۳ را می‌توان یکی از حساس‌ترین مقاطع جنگ ایران و عراق دانست؛ دوره‌ای که پس از گذشت نزدیک به چهار سال از آغاز جنگ، نه تنها موازنه نظامی در جبهه‌ها در حال تغییر بود، بلکه ابعاد منطقه‌ای و بین‌المللی منازعه نیز بیش از پیش آشکار می‌شد. در این مقطع، جمهوری اسلامی ایران پس از موفقیت در آزادسازی بخش عمده‌ای از سرزمین‌های اشغالی، در پی تعیین راهبردی جدید برای ادامه جنگ بود و همزمان تلاش می‌کرد از گسترش مداخله قدرت‌های خارجی در منطقه جلوگیری کند. از سوی دیگر، عراق با برخورداری از حمایت گسترده سیاسی، مالی و نظامی کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس و همچنین پشتیبانی قدرت‌های بزرگ، می‌کوشید موازنه جنگ را به سود خود تغییر دهد.
در چنین شرایطی، مسئله امنیت خلیج فارس به یکی از مهم‌ترین موضوعات سیاسی و نظامی منطقه تبدیل شده بود. وابستگی اقتصاد جهانی به صادرات نفت کشور‌های این منطقه سبب می‌شد هرگونه تهدید علیه مسیر‌های انتقال انرژی یا تأسیسات نفتی، فراتر از یک موضوع منطقه‌ای، به مسئله‌ای بین‌المللی تبدیل شود. همزمان با افزایش حمایت برخی دولت‌های عربی از عراق، مقامات ایرانی بار‌ها هشدار دادند که در صورت تشدید دخالت‌ها و تبدیل شدن کشور‌های منطقه به پایگاه پشتیبانی جنگ علیه ایران، جمهوری اسلامی ابزار‌ها و توانایی‌های لازم برای پاسخگویی را در اختیار دارد. این هشدار‌ها بخشی از راهبرد بازدارندگی ایران در برابر فشار‌های سیاسی و نظامی خارجی محسوب می‌شد.
در این بستر تاریخی، روزنامه کیهان در ۱۲ خرداد ۱۳۶۳ سخنان اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی و از مسئولان ارشد تصمیم‌گیری در امور جنگ، را منتشر کرد. وی در این اظهارات با تأکید بر اینکه «حرکت آینده ما در میدان نبرد سرنوشت جنگ را تعیین خواهد کرد»، از اهمیت عملیات‌ها و تصمیمات آتی ایران سخن گفت و در عین حال نسبت به پیامد‌های گسترش بحران در خلیج فارس هشدار داد. هاشمی رفسنجانی تصریح کرد که ایران خواهان ایجاد بحران در این منطقه نیست و بسته شدن خلیج فارس را «مصیبتی» برای منطقه و جهان می‌داند، اما در عین حال تأکید کرد که جمهوری اسلامی حاضر نیست برای جلوگیری از تنش، از اهداف، افتخارات و آرمان‌های انقلاب اسلامی چشم‌پوشی کند.
بخش مهمی از این سخنان به مسئله تأسیسات نفتی کشور‌های حاشیه خلیج فارس و نقش آنان در حمایت از عراق اختصاص داشت. هاشمی رفسنجانی با اشاره به توانایی ایران در وارد کردن خسارت‌های گسترده به این تأسیسات، هشدار داد که در صورت ضرورت، اقداماتی صورت خواهد گرفت که بازسازی آنها در کوتاه‌مدت امکان‌پذیر نباشد. این موضع‌گیری نشان‌دهنده تلاش ایران برای ارسال پیامی روشن به دولت‌های منطقه و همچنین قدرت‌های جهانی بود؛ پیامی که بر توان تأثیرگذاری ایران بر امنیت انرژی جهان و هزینه‌های احتمالی تشدید فشار‌ها علیه جمهوری اسلامی تأکید داشت.
از سوی دیگر، وی با اشاره به نقش ابرقدرتها در تحولات منطقه، آنان را متهم کرد که می‌کوشند افکار عمومی جهان را برای اقدامات احتمالی علیه ایران آماده سازند. به باور او، قدرت‌های بزرگ تلاش داشتند شرایطی را رقم بزنند که مسئولیت هرگونه اختلال در امنیت خلیج فارس به ایران نسبت داده شود و سپس از این موضوع به عنوان توجیهی برای مداخله یا اعمال فشار‌های بیشتر استفاده کنند. این نگرانی بازتاب‌دهنده فضای بی‌اعتمادی عمیقی بود که در سال‌های جنگ میان جمهوری اسلامی ایران و قدرت‌های غربی، به‌ویژه ایالات متحده، وجود داشت.
بنابراین، سخنان منتشرشده در روزنامه کیهان را باید در چارچوب شرایط پیچیده سیاسی، نظامی و اقتصادی سال ۱۳۶۳ تحلیل کرد؛ شرایطی که در آن سرنوشت جنگ تنها در جبهه‌های نبرد تعیین نمی‌شد، بلکه به رقابت‌های منطقه‌ای، منافع قدرت‌های بزرگ و اهمیت راهبردی خلیج فارس در اقتصاد جهانی نیز گره خورده بود. این اظهارات تصویری روشن از نگرانی‌ها، محاسبات و راهبرد‌های جمهوری اسلامی ایران در یکی از حساس‌ترین دوره‌های جنگ هشت‌ساله ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که مسئله خلیج فارس تا چه اندازه در معادلات امنیتی و سیاسی آن دوران نقش محوری داشته است.
در ادامه قسمتی از این سخنان از نظر می‌گذرد:
روزنامه کیهان، ۱۲ خرداد ۱۳۶۳
هاشمی رفسنجانی: حرکت آینده ما در میدان نبرد سرنوشت جنگ را تعیین خواهد کرد
اگر ما بخواهیم به تاسیسات نفتی کشور‌های خلیج فارس آسیب برسانیم کاری می‌کنیم که دیگر نتوانند به این زودی‌ها آن جا را بازسازی کنند. آن وقت همه خواهند دید که بر سر دنیا چه خواهد آمد.
برای چندمین بار تاکید می‌کنیم که مایل نیستیم در خلیج فارس بحران ایجاد شود. این را مصیبتی می‌دانیم و سخت از آن پرهیز می‌کنیم. البته نه در حد از دست دادن افتخاراتمان و روح انقلابمان.
آنها (ابرقدرتها) میدانند که ما نمی‌خواهیم خلیج فارس را ببندیم. منتهی آنها می‌خواهند کار را به جایی برسانند که بگویند ایران خلیج فارس را بست و افکار جهانی را آنچنان آماده کنند که هر جنایتی مرتکب شوند دنیا بپذیرد.
