سندی که ۱۴ سال قبل از تسخیر لانه جاسوسی از سفارت آمریکا بیرون آمد

پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ ۱۳ آبان در حافظه تاریخ ملت ایران با نام امریکا و سیاست‌های استعماری‌اش گره خورده است. ۱۳ آبان ۱۳۴۳ تبعید امام خمینی در اعتراض به لایحه کاپیتولاسیون یا همان مصونیت قضایی مستشاران امریکایی و ۱۳ آبان ۱۳۵۸ تسخیر سفارت امریکا در تهران توسط دانشجویان پیرو خط امام دو رخداد مهم در ارتباط با یکدیگر هستند.

اما در این میان یک سند جالب تاریخی این دو واقعه را پیوند می‌دهد. سندی که سال ۱۳۴۴ رونوشت (کپی) آن توسط شهربانی رژیم پهلوی پیدا شد و پس از تسخیر سفارت امریکا در تهران اصل آن سند در اسناد لانه جاسوسی به دست آمده و منتشر شد. اما ماجرا چیست؟

سخنرانی معروف امام خمینی علیه لایحه کاپیتولاسیون در ۴ آبان ماه ۱۳۴۳ و همچنین اعلامیه شدیداللحن ایشان در محکومیت تصویب این لایحه چهره امریکا را رسوا کرد. رژیم پهلوی تصمیم سختی گرفت و آن تبعید رهبر قیام بود. شاید بتوان گفت امریکایی‌ها بیش از دیگران از این اتفاق خرسند بودند. به همین جهت کاردار سفارت آمریکا در تهران طی پیامی به واشنگتن اظهار خوشحالی کرد و نوشت‌: «سرانجام ما توانستیم از شر آن پیرمرد... که چوب لای چرخ ما می‌گذاشت راحت شویم. کله گنده محلی دستور اخراج او را داده بود. در حال حاضر او در یکی از هتل‌های درجه ۲ ترکیه اقامت دارد».

اما هیچ کس نمی‌دانست این مسافر تنها و ساکت روزی توازن قدرت جهان را به هم خواهد زد، رژیم کهن شاهنشاهی را سرنگون خواهد ساخت، منافع آمریکا را قطع خواهد کرد و بار‌ها آمریکا را تحقیر خواهد نمود.

دست بر قضا رونوشت (کپی) این نامه در سال ۴۴ توسط یکی از هواداران امام خمینی از سفارت آمریکا به دست آمد. منابع امنیتی رژیم پهلوی از به دست آمدن این نامه تعجب کرده و احتمال دادند: «عوامل وابسته به روحانیون در سفارت آمریکا به نحوی نفوذ نموده و به این قبیل نامه‌ها دسترسی پیدا کرده‌اند.» این گزارش به دربار هم رسید و طبق دستور محمدرضا پهلوی، رؤسای شهربانی و ساواک مأمور رسیدگی به این مسئله شدند.

جالب آنکه ۱۴ سال بعد، پس از تسخیر سفارت امریکا، اصل نامه به دست آمد و در جلد هفتاد و یکم کتاب اسناد لانه جاسوسی منتشر شد؛ اما آن روز دیگر خبری از خوشحالی امریکایی‌ها نبود!