وقتی BBC زمینه اشغال نظامی ایران را فراهم کرد/ نقش بیبیسی در شکست نهضت ملی نفت ایران
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ BBC یک بنگاه خبرپراکنی وابسته به وزارت امور خارجه انگلیس است. هدف از راه اندازی این رسانه جلب حمایت ملت‌ها از انگلیس، فراهم آوردن زمینه برای سرمایه گذاری در کشورها، جلب منافع انگلیس و تخریب چهره‌های مخالف استعمار است. رادیو BBC در آستانه جنگ جهانی دوم زمینه اشغال نظامی ایران را فراهم کرد.
راديو بیبیسی چندي پس از آغاز به كار، برنامه بين‌المللی خود را كه World Service نام دارد به كار انداخت كه در واقع بخش برون‌مرزی آن به شمار می‌رود. برنامه مزبور رفته‌رفته به بيش از پنجاه زبان در سراسر جهان پخش شد و شدت و اعتبار جهانی يافت. از جمله اين برنامه‌های خارجی برنامه به زبان فارسی بود كه در شهريور 1320، مقارن با حمله متفقين به ايران تأسيس شد و هدف آن آماده كردن ذهن ايرانيان برای تحول اوضاع سياسی كشور بود.
سر ريدر بولارد وزيرمختار وقت انگليس در خاطراتش می‌نويسد: «اين واقعاً تأسف‌آور بود كه درست در زماني كه ما احتياج به همراهی و مساعدت مردم ايران داشتيم، آنها به سرزنش ما بپردازند و از اين‌كه حامی شاه مورد تنفرشان بوديم اظهار گله‌مندی بنمايند. ولی اين وضع ديری نپاييد زيرا ما توانستيم با آغاز پخش برنامه‌های فارسي از لندن و دهلی تا حدود زيادی بر اين مشكل فايق آييم و با تكذيب شايعات بی‌اساس و مطرح نمودن و پاسخ گفتن به بسياری از سؤالات مربوط به رضاشاه، ذهن مردم را نسبت به حقايق روشن كنيم.»
در دوران جنگ جهانی دوم بخش فارسي راديو بیبیسی صرفاً به انتشار اعلاميه‌های جنگي و گفتارهايی در توجيه سياست‌های زمان جنگ دولت بريتانيا می‌پرداخت و در واقع بلندگوی تبليغاتی آن دولت بود. در اين سال‌ها اشخاصی مانند مجتبی مينوی، ابوالقاسم طاهری، مسعود فرزاد گويندگی راديو بیبیسی را بر عهده داشتند.
در دوران نهضت ملی شدن نفت نيز راديوی بیبیسی باز همين سياست را ادامه می‌داد و از هيچ‌گونه دشمنی نسبت به حكومت ملی دكتر مصدق و نفاق‌افكنی در ميان ايرانيان و تحريک مخالفان دولت فروگذار نمی‌كرد. شب قبل از كودتای 28 مرداد 1332، راديو بیبیسی در برنامه فارسی خود، اين شعر فردوسی را كه دوازده سال پيش در شب سوم شهريور 1320 خوانده بود، تكرار كرد:
چـو فـردا برآيـد بلنــد آفتاب من و گرز و ميدان و افراسياب
از آن پس تا ساليان دراز، بیبیسی ستايشگر رژيم خودكامه پهلوی بود و آن‌چنان در اين راه پيش رفت كه در مهر 1350 به مناسبت جشن‌های دو هزار و پانصد ساله شاهنشاهی يک مسابقه شعر در بزرگداشت نظام شاهنشاهی ايران ترتيب داد كه به برنده آن يک بليط دو سره سفر به لندن تعلق می‌گرفت «تا شخصاً منظومه خود را در برابر ميكروفون راديو بیبیسی بخواند.»
افكار عمومی و مردم ايران تفسيرها و نظريات بیبیسی را نظر دولت انگليس می‌دانستند. اگر بیبیسی يک سازمان مستقل و خودكفا بود و بخشی از بودجه آن را وزارت خارجه بريتانيا تأمين نمي‌كرد، ممكن بود استقلال رأي آن را در مسائل سياسی بپذيرند. امّا براي ايرانيان كه هميشه شاهد بودند كه كليه رسانه گروهی و دستگاه‌هايی كه با بودجه دولت اداره می‌شوند، دربست در اختيار رژيم قرار دارند، باور كردن اين موضوع دشوار بود كه سازمانی كه با كمک مالی دولت انگليس اداره مي‌شود، فارغ از كنترل دولت باشد.
با این وجود، بی بی سی کوشید در ایام انقلاب، نقش ضد مردمی خود را ایفا کند؛ این اقدام گاه از طریق انتشار اخبار دروغین و کذب بود و گاه با ایجاد جنگ روانی. با پیروزی انقلاب اسلامی، دشمنی بنگاه دروغ پراکنی انگلیس با مردم ایران وارد فاز تازه ای شد و سال‌هاست این دشمنی در ابعاد گوناگون ادامه دارد.
منبع: تلخیصی از کتاب «انقلاب ایران به روایت رادیو BBC»، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
