روایت اسناد از همدردی علما و مردم ایران با مردم لبنان
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ در روزهای اخیر تجاوز رژیم صهیونیستی به لبنان و بمباران بی‌سابقه ضاحیه که منجر به شهادت سید حسن نصرالله دبیرکل حزب‌الله لبنان شد موجی از واکنش‌ها را به خصوص در جهان اسلام برانگیخت.
اما این محکومیت و ابراز همدردی با مردم لبنان سابقه‌ای تاریخی دارد. مردم و علمای ایران همواره از ابتدای تاسیس غیرقانونی رژیم صهیونیستی به اقدامات و جنایت‌های آن رژیم واکنش نشان می‌دادند. یکی از این موارد حملات ارتش اسرائیل به جنوب لبنان در فواصل زمانی مختلف بود که بی‌درنگ با واکنش مراجع و علمای ایران مواجه می‌شد.
این نوشتار بر اساس اسناد و بیانیه‌های به جای مانده در تاریخ بطور اجمالی به بررسی این مسئله می‌پردازد.
در آخرین روزهای سال ۱۳۵۶ و در پی حمله رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان مراجع و علما؛ مسلمانان را به یاری مرد لبنان و ابراز همدردی با آنان دعوت کردند.
به گزارش بولتن ساواک « صبح روز ۲۸ /۱۲ /۳۶ حدود یک هزار نفر از طلاب علوم دینی به منازل آیات اله سید کاظم شریعتمداری و سید محمدرضا گلپایگانی مراجعه و از آنها درخواست کرده بودند که اعلامیه ای به پشتیبانی از شیعیان لبنان که در حمله اخیر نیروهای اسرائیل آسیب دیده اند، صادر نمایند، که هر یک از آیات مطالبی در این زمینه اظهار کرده اند و آیت الله سید کاظم شریعتمداری گفته بود که اعلامیه ای به عنوان همدردی با شیعیان لبنان منتشر خواهد کرد. بعد از ظهر روز ۲۸ /۱۲ /۳۶ اعلامیه مذکور به استحضار سید کاظم شریعتمداری و خطاب به علما و برادران مسلمان لبنان در شهر قم انتشار یافته و طی آن برگزاری مراسم عید نوروز به مناسبت حوادث جنوب لبنان و وقایع شهرهای قم و تبریز تحریم شده است...»
در ادامه این گزارش آمده است: «ساعت ۱۶۰۰ روز ۲۸ /۱۲ /۳۶ حدود یکهزار نفر از طلاب علوم دینی و متعصبین مذهبی شهر قم به ترتیب به منازل آیات اله سید شهاب الدین نجفی مرعشی ـ سید صادق روحانی و سید[شیخ] هاشم آملی مراجعه و از آنها خواسته اند، به پشتیبانی از شیعیان جنگ زده جنوب لبنان اعلامیه ای صادر نمایند. این عده در ساعت ۱۸:۳۰ پس از خروج از منزل سید هاشم آملی به تظاهرات خیابانی و دادن شعار علیه اسرائیل مبادرت و چند جام از شیشه های شعبه بانک ملی را در خیابان محمدرضا شاه شهر قم شکسته اند. تظاهر کنندگان با دخالت مامورین انتظامی متفرق گردیده اند.»
آیت‌الله شریعتمداری در پیامی ضمن ابراز تأسف از «حمله نیروهای ظالم و متجاوز اسرائیل به جنوب لبنان» با اشاره به همزمانی این مسائل با شهادت مردم قم و تبریز اعلام کرد: « ما ضمن تسلیت در این حادثه بزرگ مراتب همدردی و تاسف عمیق خود را اعلام داشته[،] نابودی و محو اسرائیل و صهیونیسم غاصب و متجاوز را از خداوند متعال مسئلت می‌داریم... امروز این وظیفه خطیر و حساس متوجه تمام مسلمانان جهان است که در مقابل فاجعه دردناک لبنان حداکثر سعی و کوشش را بعمل آورند و بهر ترتیبی که میتوانند از مساعدت و معاضدت دریغ ننموده و دست تبهکار و متجاوز اسرائیل را از لبنان و سرزمین‌های اشغالی مخصوصا سرزمین ملت فلسطین کوتاه سازند چنانچه وظیفه همه مسلمان‌ها است که از مساعدتهای مالی بهر اندازه که بتوانند مضایقه نکنند».
در همین رابطه آیت‌الله گلپایگانی در ۲۹ اسفند ۱۳۵۶ اطلاعیه مهمی صادر کرد:
«بسم اللّه الرحمن الرحیم لُعِنَ الَّذینَ کَفَروُا مِنْ بَنی اِسْرائِیلَ عَلی لِسانِ داوُدَ وَ عیسَی اَبنِ مَرْیَمَ ذلِکَ بِما عَصَوْا وَ کانُواْ یَعْتَدوُنَ حوادث فجیعه و حملات وحشیانه حکومت ضدانسانی اسرائیل بجنوب لبنان و کشتار مرد و زن بی دفاع و اطفال بی گناه و تخریب اماکن و خانه های آنها موجب تأثر شدید حوزه علمیه قم و عموم مسلمین گردید.
ضمن تجلیل از فداکاریها و جانبازیهای مسلمانان غیور که از ناموس و شرف و حیثیت خود دفاع مینمایند، این مصائب بزرگ را به حضرات آقایان علماء اسلام و برادران ایمانی و بازماندگان مقتولین تسلیت عرض مینمائیم. هنوز مسلمانان از حوادث خونین قم و تبریز داغدار بودند که خبر فاجعه جنوب لبنان بار دیگر قلوب همه را جریحه دار نمود و مردم مسلمان را در این ایام عزادار ساخت.
این وقایع از نقشه های صهیونیسم بین المللی ضداسلام و کشورهای اسلامی پرده برمیدارد، و بهمه هشدار میدهد که بیش از این ذلت و خواری تجاوزات اسرائیل را تحمل نکنند. کنون برادران مسلمان ما در دست ارتش خونخوار یهود اسیر و از شرافت و ایمان و اخوت اسلامی صدها ملیون مسلمان یاری میطلبند، و بزبان حال میگویند (یالَلْمُسْلِمین) کجا رفت غیرت و حمیّت اسلامی شما؟ کجا رفت برادری و فداکاری شما؟ ای مسلمانان چطور تحمل میکنید که یهود عنود بر شهر و دیار و نوامیس مسلمین مسلط شود؟ بعضی سران دول اسلامی بجای اینکه (اَشِدّاءُ عَلَی الکُّفارِ) باشند با اسرائیل سازش داشته باشند تا از فرصت استفاده کرده وحشیانه ترین جنایتها را مرتکب شود؟ آیا کشورهای بزرگ و کوچک، اسرائیل و تجاوزات متوالی آنرا برای منطقه خطر نمیشمارند؟ آیا نمیدانند که دنیا هواداران اسرائیل را مسئول واقعی این جنایات میشناسد؟ چرا از خواب غفلت بیدار نمیشوند؟ صریحا اعلام میکنیم تجاوز و تعدی بمسلمین لبنان تجاوز به عموم مسلمانان جهان و حقوق بشریت است، بر تمام دول و ملل مسلمان لازم است که در این موقع حساس همبستگی و رشد اسلامی خود را اظهار و بهر نحو میتوانند با برادران مسلمان خود همکاری نمایند تا دست اسرائیل خائن را از کشورهای اسلامی قطع نمایند، و مخصوصا با کمکهای مالی مؤثر جبهه اسلام را در مقابل جبهه کفر مستحکم سازند. زیرا بی تفاوتی و سکوت و یاری نکردن مسلمین در پیشگاه خداوند متعال مسئولیتی بزرگ دارد.
طبق اخبار واصله بیش از یکصد و پنجاه هزار نفر از برادران و خواهران و اطفال آنها آواره شده و احتیاج شدید به غذا و دارو و خون و کمکهای دیگر دارند، و لازم است مؤمنین بندای آنها پاسخ مثبت دهند و به وسائل مطمئن اعانات خود را برای آنان ارسال دارند.
از خداوند متعال مسئلت دارم که اسلام و مسلمین را در تمام جبهه ها منصور و مؤید بدارد، و بهمه ما توفیق عمل به وظیفه در این موقع حساس عنایت فرماید. وَمَاالنَّصْرُالامِنْ عِنْدِاللّه ِالْعَزیزِالْحَکیم. ۱۰ / ع / ۲ ه / ۱۳۹۸ محمدرضا الموسوی الگلپایگانی ۱۰ ربیع الثانی ۱۳۹۸
کسانیکه بخواهند میتوانند وجوه خود را بوسیله تمام شعب بانکها در همه شهرستانها بحساب ۵۹۵۹ بانک ملی شعبه قم که مخصوص شیعیان لبنان افتتاح شده واریز نمایند و فیش آنرا بدفتر حضرت آیه اللّه العظمی آقای گلپایگانی دامت برکاته بقم بفرستند تا رسید معظم له برای آنها ارسال شود.»
علاوه بر این امام خمینی در دوم فرودین ماه ۱۳۵۷ طی بیانیه‌ای اعلام داشت: «اوضاع اسفناک لبنان و مصیبت های وارده به برادران ایمانی مظلوم ما در ناحیه جنوب آن موجب کمال تأثر و تألم است. اکنون ده ها هزار لشکر جرار جنایت پیشه اسرائیل، این جرثومه فساد با اسلحه ها و توپ ها و تانک ها و هواپیماها بر اراضی جنوب مرکز برادران ایمانی ما مسلط و اهالی مظلوم را از منازل خود رانده و خانه های آنها را خراب و مزارع را به آتش کشیده و دول اسلامی غالبا در مقابل این جنایات بی تفاوت و احیانا کمک کار به جنایات و یا به نشست و برخاست و مذاکرات بی نتیجه سرگرم هستند و مجاهدین شجاع فلسطین را که مردانه در مقابل اسرائیل مقاومت می نمایند تنها گذاشته و شاید این نمایشگر توطئه ای بین ابرقدرت ها باشد. اکنون برادران ما و فرزندان بی پناهشان در آتش می سوزند و مواجه با خطرهای بسیار هستند. لازم است مسلمین خیراندیش خصوصا اهالی محترم ایران که در خیرات پیشقدم هستند در این امر حیاتی به اسرع وقت در نجات آوارگان بی پناه به پا خیزند و با هر وسیله ممکن به کمک آنها بشتابند و با احساس مسئولیت در پیشگاه خداوند تعالی از هیچ گونه مساعدت محترمانه دریغ نکنند و اگر بخواهند از سهم مبارک امام ـ علیه السلام ـ مصرف آوارگان و جنگ زدگان کنند، مجازند تا ثلث صرف نمایند. امید است سران دول اسلامی و خصوص دولتهای عربی با وحدت کلمه در دفع اسرائیل این ماده فساد کوشش کنند و اگر مسامحه کنند، خوف آن است که خدای ناخواسته این جریان در سایر کشورهای مشابه عمل شود. از خداوند متعال قطع ایادی اجانب و هواداران آنها را خواستار و استقلال دول اسلامی را خواهانم. والسلام من اتبع الهدی روح اللّه الموسوی الخمینی.»
آیت‌الله سید عبدالله شیرازی نیز در پیام دیگری حوادث اسف انگیز لبنان و حمله وحشیانه اسرائیل را محکوم کرد و اعلان داشت: « وظیفه عموم برادران ایمانی است که جهت انقاذ مسلمانان لبنان دست کمک و یاری دراز نموده و بمقدار مقدور خود امداد بنمایند، و مومنین مجاز میباشند که از بابت سهم مبارک امام و وجوه خیریه دیگر نیز حساب بنمایند.»
از علمای مطرح دیگر آیت‌الله صدوقی بود که به مناسیت حوادث قم و تبریز و همچنین لبنان و فلسطین در اعلامیه‌ای نوروز ۵۷ را عزای عمومی اعلام کرد: «... سال نو با سفره‌های آغشته به خون بیگناهان قم و تبریز و سایر شهرستانها که برای دفاع از حریم مقدس قرآن و روحانیت قربانی شده اند به چش میخورد. از طرفی دیگر برادران مسلمان لبنان و رزمندگان مجاهد فلسطین مورد تهاجم ناجوانمردانه اسرائیل اشغالگر قرار گرفته و متجاوز از یکصد هزار نفر کشته، زخمی و یا آواره شده‌اند. لذا مناسب است که عموم برادران مسلمان از برگزاری مراسم نوروز خودداری فرموده و به سوگ و ماتم شهیدان بنشینند.»
