آئین رونمایی از کتاب «بعرض عالی می‌رساند»
به گزارش روابط عمومی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ مراسم رونمایی از کتاب «بعرض عالی می‌رساند» چهارشنبه 9 آبان ماه 1403 با حضور محققان و پژوهشگران تاریخ در سالن حضرت خدیجه(سلام الله علیها) کتابخانه حرم حضرت معصومه سلام الله علیها برگزار شد. در ابتدای این نشست حجت‌الاسلام فروغی گزارشی از فعالیت‌های مرکز اسناد انقلاب اسلامی از سال 1359 تا امروز ارائه کرد و از ضبط حدود 40 هزار ساعت مصاحبه و انتشار حدود 300 جلد کتاب تاریخ شفاهی در طول این سال‌ها خبر داد.
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی قم، تعداد منشورات مرکز اسناد تاکنون را 1252 عنوان ذکر کرد که کتاب بعرض عالی می رساند نود و دومین جلد از منشورات سندی این مرکز می باشد. وی افزود: در دو سال اخیر تاریخ شفاهی هنر قم یکی از فعالیت‌های جدی مرکز اسناد بوده که دو جلد در رشته نویسندگی و شعر و خوشنویسی به زودی منتشر خواهد شد.
ایشان درباره کتاب بعرض عالی می رساند ابراز داشت: این کتاب حاصل اعتماد و راهنمایی آقای جعفریان و تلاش مستمر و طولانی خانم کوشکی است و مرکز اسناد انقلاب اسلامی وظیفه خود می داند که نسبت به انتشار اسناد مربوط به قم، حوزه و روحانیت اهتمام داشته باشد.
در ادامه این جلسه حجت‌الاسلام جعفریان گزارشی از روند دستیابی به اسناد این کتاب ارائه داد و گفت: این اسناد از طریق آقای محمد گلبن در اختیار من قرار گرفت. گلبن (1314 ـ 1392) مردی روستازاده از نواحی اردستان ـ از روستای کهیاد یا کهیاز ـ که با اتکا به استعداد خود، خیلی زود توانست خود را به عنوان یک پژوهشگر حوزه ادبیات و تاریخ در تهران تثبیت کند. در فضیلت مرحوم گلبن همین بس که به رغم آن که 36 سال تمام در شرکت میتسوبیشی کار کرد، آنی از کارهای تألیفی و نگارشی خود دست نکشید و اگر امروز کسی نداند که شغل رسمی او چه بوده، فکر می‌کند که او همه‌اش مشغول تحقیق و تتبع علمی بوده است. گلبن در سال‌های بیماری که ناتوان شده بود، اسناد و نشریات فراوان خود را به دو کتابخانه عرضه کرد. مطبوعات وی به کتابخانه آستان قدس رفت که امیدوارم فهرست شده باشد و سپس اسکن، و در اختیار عموم باشد. کتاب‌های او و بخش اندکی از مطبوعات وی، به کتابخانه مجلس منتقل شد که همان وقت، تصمیم بر این شد که در کتابخانه شماره 2 یا همان سنای سابق بماند. دوستی ما از سال‌ها قبل از آن بود و همین دوستی بود که سبب شد تا اسنادی که امروز شاهد انتشار آنها در دو مجلد هستیم، به آستانه قم عرضه شود. مجموعه خریداری شد و در کتابخانه قرار داده شد. بعدها اسکن شد و توسط خانم کوشکی در طول بیش از ده سال به مرور پیاده‌سازی، تدوین و منتشر شد.»
حجت الاسلام جعفریان در بخش دیگری از سخنرانی خود با اشاره به هدف تاریخ که «گزارش ما وقع» و «نقل حوادث و رویداها» هست افزود: بدون در اختیار داشتن «گزارش ما وقع» کاری نمی‌شود کرد. کسی بهترین و درست ترین تحلیل را می کند که بیشترین معلومات را نسبت به وقایع دارد.... بدین ترتیب می شود گفت، جمع آوری و انتشار اسناد و مدارک و به عبارتی «گزارش ما وقع با تفسیر و تحلیل دقیق آنها، در پروژه‌هایی که مورخان بر می دارند، امری ممکن و در بهبود کار تاریخ نویسی مهم است. این که شما، دهها هزار سند اقتصادی یا مثلا در خصوص چگونگی زمینداری داشته باشید، آنها را تصحیح و منتشر کنید، و سپس بر اساس آنها، و در چارچوب توان و کشش آنها برای دادن خروجی تحلیلی، دست به تحلیل بزنید، دو اقدام مکمل است.
خانم فرشته کوشکی محقق و پژوهشگر این اثر سومین سخنران جلسه بود. او با اشاره به مراحل کار بر روی این اسناد گفت: این اسناد با چند قلم انجام شده بود و برخی خط ها بسیار بدخط و آشفته و در برخی صفحات بدون نقطه بود به همین دلیل هیچ کس حاضر به همکاری با من نبود. در مرحله اول پیاده سازی را خودم انجام دادم در مرحله مقابله نیز خودم این کار را انجام دادم و حتی‌المقدور تلاش خود را برای برطرف کردن ابهامات به کار بستم. این اسناد 1500 فریم بود که در مرحله آخر به هر نامه یک شماره داده شد که به بیش از 5 هزار نامه رسید که برای مطابقت اسناد هم کار را ساده می کرد. تعدادی دفترچه ملحقات از جمله اشعار و خلاصه نویسی از کتاب های مختلف بود که این کتاب آمد.
وی افزود: اطلاعات زیاد و مفیدی در این اسناد وجود دارد از زیست اجتماعی و مسائل سیاسی، ادبیات، مشاغل، مکان ها و راه ها، تکه کلام ها، مسائل فرهنگی، روزنامه های آن زمان، تغذیه ها و کشت های مربوط به قم و همچنین لیست عتیقه‌جاتی که توسط پوپ تهیه شده است و صدها اطلاعات دیگر در این اسناد وجود دارد. در نهایت باید به اسناد مربوط به حوزه و روحانیت باید اشاره کرد. این اسناد در طول ده سال گاهی روزی ده یا دوازده ساعت از من وقت گرفته است.»
سخنران نهایی این جلسه آقای محسنی بود که سخنرانی خود را با تعریف سند و انواع آن آغاز کرد و از اهمال و بی توجهی به سند در ایران اشاره کرده و گفت:«ما ایرانی ها از بی‌مبالات ترین مردم در نگهداری اسناد تاریخی بودیم. شاهد آن در دوره معاصر و در قم اسناد مدارس قم از جمله حکیم نظامی، دین و دانش و امیرکبیر و اسناد شهرداری و فرمانداری است.سوال مهمی اینجا مطرح است که اساسا چرا اسناد حرم مطهر باید در دست آقای گلبن باشد؟» محسنی با اشاره به دشواری های سندپژوهی، سعی و تلاش طولانی خانم کوشکی را مغتنم دانسته و ضرورت ارجگذاری این تلاش ها را یادآور شد.ایشان درباره اطلاعات ارزشمندی که در این کتاب وجود دارد به مشاغل و القاب رایج در قم اشاره کرده و این کتاب را منبع خوبی برای پژوهش های تاریخی معرفی کرد. این مراسم با رونمایی از کتاب «بعرض عالی می رساند» به پایان رسید.
