به‌روایت مجله تهران مصور؛ از زبان چند دانشجو
گزارشی از شماره ۹۳۹ مجله «تهران مصور» (شهریور ۱۳۴۰) که نشان می‌دهد چگونه بحران‌های زیستی و اقتصادی، روان و آینده نسل جوان ایران را به مسلخ برده است. روایتی تلخ از خانواده ازهم‌پاشیده زیر بار تورم و فشار معیشت، خفه شدن امید جوانان در بن‌بست نابسامانی‌های اجتماعی و تبعیض‌های فاحش مالی که در آن بی‌سوادان ثروت و قدرت را در دست دارند، هزاران استعداد جوان به دلیل کمبود امکانات آواره خیابان‌ها می‌شوند و دریافتی یک استاد دانشگاه از یک ماشین‌نویس ساده کمتر است.
کد خبر: ۱۱۴۵۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۱
به‌روایت اسناد آمریکایی
در میان انبوه اسناد طبقه‌بندی‌شده‌ای که آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) پس از دهه‌ها اجازه انتشارشان را صادر کرد، پرونده‌ای مفصل و تکان‌دهنده درباره ناآرامی‌های دانشجویی در بسیاری از کشور‌ها طی دهه‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰ میلادی وجود دارد. این اسناد که در سال ۲۰۰۱ از طبقه‌بندی خارج و منتشر شدند، تصویری دقیق از فضای ناآرام دانشگاه‌های ایران در دوران اوج قدرت محمدرضا پهلوی به دست می‌دهد.
کد خبر: ۱۱۰۳۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۱۲/۰۶
به گزارش نشریه آمریکایی
در آستانه برگزاری جشن‌های دو هزار و پانصد ساله ایران، فضای دانشگاه‌های کشور در تب‌وتابی مرموز می‌سوخت. این گزارش تحلیلی که در اوج قدرت رژیم پهلوی، سال ۱۳۵۰ در یکی از نشریات ایالات متحده نگاشته شده، پرده از نگرانی عمیق دانشجویان و تشدید فعالیت‌های امنیتی برمی‌دارد. سندی که در ادامه می‌آید، نه تنها روایتی زنده از التهاب آن روزگار است، بلکه شواهدی تاریخی از نارضایتی‌های فزاینده و آغاز زمزمه‌های اعتراضی‌ای ارائه می‌دهد که سرانجام به انقلابی بزرگ انجامید.
کد خبر: ۱۰۶۶۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۰۳
مداخله شاه در امور دانشگاهها و خودمختاری در عزل و نصب
هوشنگ نهاوندی در بخشی از گفت‌وگوی خود با پروژه تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد، از سرنوشت یکی از کارگزاران دولت پهلوی پرده برمی‌دارد که تنها به جرم سرپیچی از دستور شاه، از صحنه‌ی قدرت حذف شد. روایت او از «مغضوب شدن دکتر گودرزی» تصویری از سازوکار قدرت در نظام شاهنشاهی به دست می‌دهد؛ جایی که اطاعت، نه قانون و شایستگی، معیار بقا بود.
کد خبر: ۱۰۶۶۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۷/۳۰
انتشار برای نخستین بار| روایتی از سید اصغر قریشی
سید اصغر قریشی از دیپلمات‌های با سابقه در ۱۵ خرداد ۱۴۰۴ دار فانی را وداع گفت. او در دوران حیاتش یادمانده‌های خود از دوران مبارزه را در گنجینه تاریخ شفاهی مرکز اسناد انقلاب اسلامی به ثبت و ضبط رساند که بخشی از آن برای نخستین‌بار منتشر می‌شود. قریشی در این بخش از خاطراتش به خفقان حاکم بر دانشگاه پس از سرکوب قیام 15 خرداد اشاره می‌کند.
کد خبر: ۱۰۳۶۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۳/۲۱
روایت سقوط 12 | محمد باهری؛ به بهانه روز دانشجو
جنبش دانشجویی در ایران پدیده‌ای است که دربیش از نیم قرن اخیر نقش مؤثری در تحولات سیاسی – اجتماعی ایران به ویژه در دهه پنجاه داشته است. تاثیرگزاری و رستاخیز دانشجویان در به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی را در حالی می‌توان روایت کرد که رژیم پهلوی از تمامی تدابیر امنیتی در دانشگاهها استفاده می‌کرد. وجود گارد دانشگاهی در دانشگاهها، از یک طرف نشان از اوج نگرانی رژیم پهلوی از تحرکات دانشجویان و از طرفی دیگر حاکی از فعالیت بالای ضد حکومتی توسط دانشجویان دارد.
کد خبر: ۹۶۷۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۱۶
به بهانه روز دانشجو؛
حجت‌الاسلام و المسلمین مصطفی پورمحمدی روز دوشنبه 12 آذر ماه میهمان دانشجویان دانشگاه خوارزمی بود.در این برنامه که با عنوان «دولت وفاق در برابر دولت ترامپ» برگزار شد؛ رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی با ارائه سخنانی درباره آخرین حوادث منطقه‌ای و بین‌المللی، به پرسش‌های دانشجویان پاسخ گفت.
کد خبر: ۹۶۷۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۱۲
به مناسبت سالروز درگذشت بانوی شهیر شعر و ترجمه
طاهره صفارزاده از جمله استادانی بود که در دوران رژیم پهلوی با تیغ حذف ساواک از دانشگاه اخراج شد. صفارزاده به دلیل مواضع سیاسی خود مورد تعقیب ساواک بود. در دی ماه 1356 پرویز ثابتی دستوراخراج او از دانشگاه ملی را صادر کرد: « نامبرده بالا صلاحیت خدمت در دانشگاه مذکور و مراکز عالی آموزشی را ندارد خواهشمند است دستور فرمائید اقدامات لازم معمول نتیجه را باین اداره کل اعلام دارند.»
کد خبر: ۹۵۰۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۸/۰۵
به مناسبت بازگشایی دانشگاهها
هر چند که [آیت الله] خمینی اصرار کرده است که بازگشایی دانشگاه ها در موعد مقرر (دوم مهر ۱۳۵۸) صورت بگیرد، اما کاملا روشن است که دانشگاه‌های عمده تهران از نظر مدیریت در وضع نامطلوبی قرار دارند و از نظر سیاسی با نا آرامی‌هایی روبه‌رو هستند، اگر دولت موقت ایران احساس کند که توانایی کنترل دانشگاهها را ندارد، در آن صورت به اعتقاد ما بازگشایی آنها به تعویق خواهد افتاد.
کد خبر: ۹۳۷۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۷/۰۳
روایتی از تأسیس جهاد دانشگاهی در ۱۶ مرداد ۱۳۵۹
در ۱۶ مرداد سال ۱۳۵۹، با هدف جذب و به کارگیری نیروهای آزاد‌شده‌ی فرهنگی و دانشجویان جهاد دانشگاهی تشکیل شد تا هم کارهای اجرایی خودش (شورای عالی انقلاب فرهنگی) را انجام دهد و هم فرمان و پیام امام را تحقق بخشد. با آغاز جنگ تحمیلی در شهریور ماه، مقداری از برنامه‌ها تغییر کرد و طبیعتاً جهاد دانشگاهی بخشی از امکانات و توان خود را به سمت دفاع مقدس بسیج کرد و ستاد هم اساسنامه‌ای را برای این نهاد تدوین کرد که براساس آن اساسنامه عمل کند.
کد خبر: ۹۱۸۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۵/۱۶
گزارش‌های رسیده از سفارت آمریکا در مورد دانشگاهها گویای فضای کاملاً ضد آمریکایی است ولی تمرکز آنها بر روی اندیشمندان و روشنفکران نشان می‌دهد که همه‌ی دانشجویان متعلق به یک تبار فکری و اندیشه‌ای نبودند؛ در واقع محیط دانشگاه ملغمه‌ای بود که بیشترین انرژی‌ها و بیشترین سرخوردگی‌ها از سوی رژیم پهلوی به آن وارد می‌شد.
کد خبر: ۹۰۸۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۴/۱۱
به بهانه تجمعات ضد ضهیونیستی دانشجویان آمریکایی
این روزها تظاهرات ضدصهیونیستی در دانشگاه‌های مختلف به ویژه دانشگاه‌های آمریکا در حمایت از مردم غزه بازتاب‌های فراوانی داشته است. شاید این صحنه‌ها در طول سال‌ها فعالیت ضدصهیونیستی آزادیخواهان جهان بی‌بدیل باشد، اما نگاهی به گذشته نشان می‌دهد که در طول هشتاد سال جنایات اسرائیل علیه ملت فلسطین، با اوج‌گیری این جنایت‌ها اعتراضات جهانی به ویژه دانشجویی نیز گسترش یافته است.
کد خبر: ۸۹۲۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۰
پرونده اسنادی روز دانشجو
در این جلسه، با وجود مخالفت نخست‌وزیر و روسای دانشگاهها، رئیس ساواک اصرار بر اخراج اساتید و دانشجویان دارد و حتی اهمیتی برای مساله کمبود استاد و نیروی متخصص قائل نیست و دانشجویان را نیز تهدید می‌کند که با کوچکترین خلافی اخراج خواهند شد و دست آخر این حرف نصیری است که به کرسی می‌نشیند و تعداد زیادی از اساتید و دانشجویان مخالف و منتقد اخراج و بازداشت می‌شوند.
کد خبر: ۸۶۰۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۲۰
پرونده اسنادی روز دانشجو
ماموران رژیم چنان فعالیت‌های دانشجویان و حتی شعارنویسی آنان در سرویس‌های بهداشتی به لرزه می‌افتادند که مخبرانی در دانشگاهها و دانشکده‌های متعدد داشتند و به سرعت آنها را رصد و بلافاصله اقدام به پاک کردن شعار می‌کردند.
کد خبر: ۸۶۰۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۸
پرونده اسنادی روز دانشجو
گزارش ساواک از فعالیت 911 دانشجوی دانشگاه‌های تهران و دستگیری 190 نفر از آنان موجود است، این گزارش به تاریخ 14 تیر 51 دلایل دستگیری این دانشجویان را که عامل تحریک دانشجویان دیگر بوده‌اند، بخشنامه سال گذشته عنوان کرده است.
کد خبر: ۸۵۹۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۶
پرونده اسنادی روز دانشجو
گزارشی از ساواک به تاریخ 19 اسفند 51 با طبقه‌بندی «خیلی محرمانه» موجود است که مامورین ساواک اذعان می‌دارند که اعتراضات دانشگاهها، نه به خاطر مسائل سیاسی، که اغلب آنها اقتصادی و تحت تاثیر گرانی‌های سرسام‌آور است.
کد خبر: ۸۵۹۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۷
پرونده اسنادی روز دانشجو
گزارشات متعددی از ساواک درباره ناآرامی‌های دانشگاه تهران در بهمن و اسفند 51 مشاهده می‌شود. براساس این اسناد، دانشجویان دانشگاه تهران و دانشگاه ملی [شهید بهشتی فعلی] در جریان جشن‌های 6 بهمن به مناسبت انقلاب شاه و مردم، اعتصاب کرده و در امتحانات پایان ترم شرکت نکرده‌اند و از همین رو تعداد زیادی از دانشجویان دستگیر و محروم از تحصیل شده‌اند. به گواه اسناد، مراکز ساواک در کلیه دانشگاهها فعالیت داشته‌اند.
کد خبر: ۸۵۹۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۶
انتشار برای نخستین‌بار؛ دستور ساواک برای اخراج اساتید دانشگاه تهران
در نامه‌ای به تاریخ 27 مهر ماه 1350، مدیرکل اداره سوم ساواک، فهرستی 47 نفره از اساتید به نام دانشگاه تهران را جهت تصفیه به ریاست ساواک ارسال می‌دارد، این فهرست، طیف‌های متنوع سیاسی را در بر می‌گیرد و حتی شامل حال افرادی می‌شود که برخی از آنان حتی فعالیت سیاسی هم نداشتند.
کد خبر: ۸۵۱۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۶/۰۶
به بهانه 5 دی ماه 1357
در تشيع جنازه او شركت كردم. تمامی دانشجوها و اساتيد شركت كرده بودند و شهادت ايشان بركات خوبی داشت. اصلاً آن شعری كه بعداً درست شد «ايران، ايران، ايران رگبار مسلسل‌ها» يك قسمت آن ناظر بر شهادت استاد نجات‌الهی است. زمانی كه جنازه ايشان را به بهشت زهرا بردند، سخنرانی داغی كردم و تا آخر مراسم نماندم و فرار كردم. بعد پدر ايشان آمد و تشكر و قدرداني كرد. ساواك پيگيری می‌كرد كه اين شيخی كه سخنرانی داغ كرده چه كسی بوده است.
کد خبر: ۷۴۰۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۱۰/۰۵
حضور گسترده دانش‌آموزان درمحیط‌های دانشجویی و دانشگاهها و شرکت آنان در تظاهرات دانشجویان از آغاز سال تحصیلی جدید، وسعت و شکل تازه‌ای به تظاهرات و گردهمایی‌های دانشجویی داده بود. در نتیجه این امر، رژیم با مشکل جدیدی مواجه شده بود. در شیراز نیز به تأسی از سایر مناطق کشور دانش‌آموزان حضور فعالی در تظاهرات و راهپیمایها ایفا نمودند.
کد خبر: ۷۳۶۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۹/۱۶