به مناسبت امضای قرارداد کنسرسیوم توسط شاه
قرارداد کنسرسیوم در هفتم آبان ماه ۱۳۳۳ به امضای شاه رسید و دوران ملی شدن صنعت نفت برای همیشه به تاریخ پیوست، اما زخم آن تا سال‌ها تازه ماند. سند پیش رو، مبین تداوم زخم ملیشدن نفت در وجدان سیاسی نخبگان دهه ۴۰ است. این گزارش امنیتی، در ظاهر شرح یک نشست حزبی است، اما در عمق خود بازتاب حافظه زخمی ملیشدن نفت در عصر پساکنسـرسیوم است؛ دورانی که روشنفکران ملی هنوز از «خیانت کنسرسیومی» سخن می‌گفتند و در برابر نظم نفتی جدید، احساس بی‌قدرتی داشتند.
کد خبر: ۱۰۶۷۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۸/۰۷
به بهانه سالگرد ملی شدن صنعت نفت ایران
با انتخاب مصدق به نخست‌وزیری و خروج وی از مجلس، به‌تدریج موقعیت نمایندگان وابسته به دربار و مخالفان دولت در مجلس تقویت، و رفته‌رفته بر شدت انتقادات آنان از دولت افزوده شد، به گونه‌ای که در ماه‌های پایانی مجلس، جناح راست و وابسته به دربار از انتقاد شدید به دولت و اهانت به شخص مصدق دریغی نداشت.
کد خبر: ۱۰۱۴۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۲/۳۰
به بهانه 19 خرداد ماه
پس از ملیشدن صنعت نفت، انگلیس با استناد به معاهده‌ی ۱۳۱۲ شمسی که بین تهران و لندن منعقد شده بود و همچنین به بهانه‌ی «نقض قوانین بین‌المللی» در «دیوان بین‌المللی دادگستری» از ایران شکایت کرد. هفتم خرداد ۱۳۳۱، دکتر مصدق همراه هیئتی از نمایندگان مجلس و دولت به لاهه رفتند تا در جلسه‌ی نهایی دادگاه لاهه که ۱۹ خرداد تعیین شده بود شرکت کنند.
کد خبر: ۹۰۴۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۱۹
به بهانه توقیف نفت ایران توسط انگلیس در خرداد ماه 1330
پس از ملی شدن صنعت نفت ابتدا ایران از سوی انگلیس مورد تحریم اقتصادی قرار گرفت و انگلیس مانع از فروش نفت ایران به کشورهای دیگر شد و سپس به مثابه دزدان دریایی وارد عمل می‌شد و هر موقع از حضور نفت‌کش ایران در آب‌های آزاد مطلع می‌شد درصدد ربایش آن برمی‌آمد. ویا با فشار بر کشوری که با ایران قرار داد می‌بست موجبات توقف و توقیف کشتی را فراهم می‌کرد.
کد خبر: ۹۰۱۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۰۶
به مناسبت سالگرد اعدام انقلابی رزم‌آرا؛
در 16 اسفند سال 1329 حاجعلی رزم‌آرا نخست‌وزیر و سپهبد نیروی زمینی ارتش شاهنشاهی در حالی که به مجلس ختم میرزا محمد فیض قمی می‌رفت، در مسجد شاه تهران توسط خلیل طهماسبی یکی از اعضای گروه فداییان اسلام کشته شد.
کد خبر: ۸۸۰۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۱۶
ملی شدن صنعت نفت از نقاط درخشان مبارزات ملت ايران عليه استعمار و استبداد است. اين نهضت که با راهبری عناصر مذهبی و ملی توانسته بود دست دول بیگانه را از نفت ايران کوتاه کند به ناگاه با کودتای آمريکايی ـ انگليسی 28 مرداد 1332 متوقف شد. بدون شک اشتباهاتی که در جریان نهضت ملی به منصه ظهور رسید، در شکست این نهضت موثر بود. به انزوا کشاندن نیروهای مذهبی توسط جریان ملی‌گرا باعث از بین رفتن پایگاه اجتماعی مصدق شد و اعتماد بی‌رویه و بدون پشتوانه مصدق به آمریکا او را به ورطه سقوط کشاند. علاوه بر این، انحلال مجلس هفدهم توسط مصدق نیز در شکست نهضت نفت موثر بود.
کد خبر: ۸۳۹۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۱۲/۲۸
قاسم تبریزی
در ماجرای نهضت ملی نفت و کودتای 28 مرداد، آمریکایی‌ها و انگلیسی‌ها برای اینکه مسئله را وارونه نشان دهند اقدام به تحریف تاریخ کردند. از جمله این تحریف‌ها در کتاب «ناسیونالیسم در ایران» نوشته ریچارد کاتم رخ داد.مارک گازیوروسکی نیز کتابی نگاشت که عنوان مغرضانه‌ای را یدک می‌کشد: «کودتای ایرانی». علاوه بر این در داخل هم گروهی کوشیده‌اند تا تاریخ آن دوره را با غرض‌ورزی ثبت کنند. جریان ملی‌گرا برای تبرئه خویش اقدام به تخطئه جریان مذهبی کرده است. این کار بیش از آنکه «تاریخنگاری» باشد «تاریخ‌سازی» است. پس از پیروزی انقلاب با شکل‌گیری جریان تاریخنگاری مستقل، جریان استعمار در اندیشه ایجاد انحراف در روند تاریخنگاری افتاد. یکی از این طرح‌ها آزادسازی و انتشار گزینشی اسناد بود.
کد خبر: ۷۹۸۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۲۶
ملي شدن صنعت نفت از نقاط درخشان مبارزات ملت ايران عليه استعمار و استبداد است. اين نهضت که با راهبری عناصر مذهبی و ملی توانسته بود دست دول بیگانه را از نفت ايران کوتاه کند به ناگاه با کودتای آمريکايی ـ انگليسی 28 مرداد 1332 متوقف شد. بدون شک اشتباهاتی که در جریان نهضت ملی به منصه ظهور رسید، در شکست این نهضت موثر بود. به انزوا کشاندن نیروهای مذهبی توسط جریان ملی‌گرا باعث از بین رفتن پایگاه اجتماعی مصدق شد و اعتماد بی‌رویه و بدون پشتوانه مصدق به آمریکا او را به ورطه سقوط کشاند. علاوه بر این، انحلال مجلس هفدهم توسط مصدق نیز در شکست نهضت نفت موثر بود.
کد خبر: ۵۷۰۷ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۷
بازنشر
موشن گرافیک «ملی شدن صنعت نفت» از مجموعه «60 ثانیه با تاریخ»، به بررسی روند نهضت ملی نفت ایران می‌پردازد.
کد خبر: ۴۸۲۴ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۲۷
برشی از خاطرات امیرعبدالله کرباسچیان
امیرعبدالله کرباسچیان می‌گوید: رزم‌آرا با تحقیر ملت ایران در مجلس که گفت «ملت ایران لیاقت ساختن لولهنگ را هم ندارد» حکم اعدامش را خودش امضاء کرد. تصمیم قتل رزم آرا با حضور اکثریت اعضای جبهه ملی گرفته شد.
کد خبر: ۴۷۶۴ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۵
21 مهر 1330
کد خبر: ۳۷۶۶ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۷/۲۱
بازنشر
قسمت دوم موشن گرافیک 60 ثانیه با تاریخ به بررسی روند ملی شدن نفت ایران بعد از پیروزی انقلاب اسلامی می‌پردازد.
کد خبر: ۲۵۲۸ تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۲۷
پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر کرد
پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی دومین قسمت از مجموعه موشن‌گرافیک "60 ثانیه با تاریخ" با موضوع ملیشدن صنعت نفت را منتشر کرد.
کد خبر: ۷۱۷ تاریخ انتشار : ۱۳۹۵/۱۲/۲۳
یرواند آبراهامیان در كتاب كودتا می‌نویسد: «پیامد انقلاب هرچه باشد، این امر كاملا آشكار شده كه كنسرسیوم "كنترل بر تولید نفت " را از دست داده و از شركتی فعال و عملیاتی به خریدار صرف تنزل می‌یابد. به نوشته فایننشیال تایمز، كنسرسیوم كنترل 90 درصد از تولید را در اختیار داشت و در زمینه افزایش تولید هم منافعی مشترك با شاه داشت. اما اكنون داشت كنترل ماجرا را از دست می‌داد... ایران كه نخستین كشور منطقه از لحاظ ملی كردن نفت بود، یكی از واپسین كشورهایی شد كه این فرآیند را تكمیل می‌كردند.»
کد خبر: ۱۷۸ تاریخ انتشار : ۱۳۹۴/۱۲/۲۹