به روایت آیت‌الله قرشی
در بناب زن‌ها چارقدهای بلندی را بر سرشان می‌انداختند كه نیمی از بدنشان را می‌پوشاند. البته تدین مردم هم شدید بود؛ بنابراین حكومت خیلی سخت نمی‌گرفت. با این حال حكم رضاخان طوری بود كه پاسبان‌ها نمی‌توانستند به آن بی‌اعتنا بمانند. گاهی اگر زنی را در كوچه و خیابان تنها می‌دیدند، سعی می‌كردند چارقد از سرش بكشند و حتی در مواردی زنان عفیفه را كه مقاومت كرده و چارقد و روسری خود را نینداخته بودند، مورد ضرب و شتم قرار می‌دادند.
کد خبر: ۵۹۷۸ تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۴/۲۳
حوزه‌ی علمیه قم که روزگاری با هدف اهتمام به امور دینی تأسیس و سپس احیا شده بود، توانست با اقدامات زعمای آن منشأ تحولی عظیم در ایران گردد و مسیر تحولات سیاسی اجتماعی آن را به‌گونه‌ای دیگر رقم زند. مبارزات روحانیت در زمینه مسائل فرهنگی راه مبارزه جدی سیاسی را علیه حکومت وقت باز کرد. روحانیت با قدرت زیادی توانست با ایستادگی در برابر کشف حجاب و استبداد داخلی، مانع از پیشبرد اهداف ضددینی رژیم پهلوی گردد. با روی کار آمدن نسل جدیدی از روحانیت در حوزه علمیه قم با زعامت امام خمینی مبارزات حوزه از عرصه فرهنگی به صحنه سیاسی جامعه کشیده شد و نتیجه آن شکل‌گیری نهضت اسلامی و تغییر رژیم در ایران بود.
کد خبر: ۵۶۷۰ تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۱/۰۲
در گفتگوی تفصیلی پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی با موسی حقانی مطرح شد؛
دکتر حقانی در این گفت وگو درباره اهانت روشنفکران غرب‌زده به زنان محجبه ایرانی می‌گوید؛ با روی کار آمدن رضاخان و اهدافی که پشت پرده کودتای سوم اسفند 1299 بود، اهانت‌ها به حجاب زنان زیاد شد. مثلا در نشریه ایران جوان که علی اکبر سیاسی منتشر می‌کرد، کاریکاتور یک زن با حجاب با چادر کشیده می‌شد و زیر آن می‌نوشتند: کلاغ سیاه!
کد خبر: ۴۳۳۶ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
واقعیت آن است كه كشف حجاب با استفاده از ابزارهای دیكتاتوری دقیقا به معنای "تجاوز به خصوصی‌ترین حریم زندگی مردم" بود و این امر تحت لوای هیچ قانونی انجام نگرفت؛ لذا هیچ نشانه‌ای از دموكراسی و آزادی در آن دیده نمی‌شد و در پس كشف حجاب، "آزادی" به طور كامل جای خود را به "اسارت" زنان داد.
کد خبر: ۴۳۳۵ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
سیاست کشف حجاب رضاخان که جرقه آن از قانون متحدالشکل کردن لباس‌ها در سال 1307 زده شده بود، بطور رسمی در 17 دی ماه 1314 اجرایی شد.سیاستی که بطور مستقیم فرهنگ دینی و آیینی مردم مسلمان ایران را نشانه رفته بود و در سلسله اقدامات ضداسلامی پهلوی اول، به فجیع‌ترین شکل ممکن در حال اجرا بود. اما در این میان مردم همراه با علما و روحانیون در برابر این سیاست استعماری مقاومت کرده و در بسیاری از نقاط آن را محکوم به شکست کردند. مبارزات روحانیون در طول تاریخ که همواره علیه ظلم مستبدان و حاکمان خودکامه شکل گرفته بود، در ماجرای کشف حجاب هم به منصه ظهور رسید. هر چند این مبارزات با شیوه‌های مختلف فرهنگی، سیاسی و حتی مبارزه منفی در محدوده مکانی شهرها و استان‌های مختلف و بطور سازماندهی نشده صورت گرفت، اما سیاست کشف حجاب رضاخانی را با شکست مواجه کرد.
کد خبر: ۴۳۳۰ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
در بخشی از سند چنین آمده است؛ غدغن فرمائید به طوریکه ضمن شماره 1316/14663 هم دستور داده شده مامورین شهربانی با نهایت متانت و بدون اعمال زور بنحو مقتضی از قبیل جلوگیری از سوار کردن بانوان با چادر نماز در اتوبوس‌ها و اتوموبیل‌ها و راه ندادن به سینما ها و رستورانها و ادارات دولتی این موضوع را عملی نموده و نوعی انجام وظیفه نمایند که ایجاد زحمت و شکایت ننمایند.
کد خبر: ۴۳۲۷ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
کد خبر: ۴۳۲۶ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
در ویژه‌نامه "روزگار تباه کشف حجاب" حسام‌الدین آشنا و محمدحسن رجبی دوانی طی یادداشت‌هایی با عناوین «شکست سیاست کشف حجاب در دوران رضاخان» و «آزادی؛ قربانیِ سیاست کشف حجاب رضاخانی» به تبیین نتایج سیاست کشف حجاب می‌پردازند. «اهداف پنج‌گانه رضا خان از کشف حجاب»، «مروری بر مبارزات روحانیون علیه سیاست کشف حجاب رضاخانی» و «نتایج کشف حجاب؛ اسارت جایگزین آزادی»، از جمله دیگر مقالات این ویژه‌نامه است.
کد خبر: ۴۳۲۵ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
در سندي از اسناد کشف حجاب به تاريخ 23 بهمن ماه 1314 به گزارش شهرباني ناحيه شرق درباره برخورد با منتقدين کشف حجاب آمده است: «راپرت رسيد که [حاج سيد علي‌اکبر احمدآبادي] مجلس روضه تشکيل داده است و ايام 20 و 21-22 حاجي سيد علي‌اکبر فوق و غلامرضاي بخشايش اجزاء آستانه و سيد عبدالکريم مرتضوي روضه‌خوان در مجلس روضه از عمليات دولت راجع به کشف حجاب تنقيد و اظهارات مهيجي مي‌نموده‌اند لذا هر سه نفر جلب و توقيف نظميه تحت تعقيب [قرار گرفته‌اند] نتيجه بعداً به عرض مي‌رساند. رئيس شهرباني ناحيه شرق»
کد خبر: ۴۳۲۴ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
صبحی می‌گوید: بهائیان در ایران، اولین فرقه‌ای بودند که زمزمه‌های کشف حجاب و اختلاط بی‌مانع زنان و مردان بیگانه را تحت عنوان "حریت نساء" مطرح ساختند. در دوران مشروطه فرمانی از عبدالبهاء صادر شد که زنان بهائی را از به کار بردن حجاب باز می‌داشت و آنچه توسط رضاشاه به زور اجرا شد بدون سابقه نبوده است؛ زیرا بهائیان در عصر مشروطه اولین گام‌های آن را برداشته بودند.
کد خبر: ۴۳۱۹ تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۸/۰۴
بندی از خاطرات حمید سبزواری
حمید سبزواری می‌گوید: عده‌ای را دعوت کردند در باغ ملی، ما بچه بودیم رفتیم. صدای ساز و آواز می‌آمد و گفتند نمایش می‌دهند و من رفتم پشت در؛ زن‌ها اول با حجاب آنجا رفتند و وقتی که آمدند بیرون، دیدیم که اینها حجاب ندارند. بعضی از آنها یک کلاه سرشان گذاشتند، سرشان را از خجالت داخل آن کردند. برخی از آنها دستشان را به صورتشان می‌گرفتند و از آنجا به سرشان می‌گرفتند؛ با یک وضع بسیار موهنی از آنجا خارج می‌شدند.
کد خبر: ۴۳۱۷ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
روایتی از حسین شاه‌حسینی
حسین شاه‌حسینی می‌گوید؛ آیت‌الله حائری درباره کشف حجاب حکم داده بود: «هیچ تبعیت نمی‌شود كرد، به هیچ وجه من‌الوجوه نپذیرید و تا آنجا كه می‌توانید مقاومت كنید.»
کد خبر: ۴۳۱۶ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
حسام‌الدین آشنا
دوران 16 ساله سلطنت مطلقه رضاخان بر ایران، متضمن اقدامات ضد فرهنگی متعددی بود که عمدتا با تأکید بر ترک سنت‌های قدیمی و رو آوردن به مظاهر تمدن غربی صورت گرفت. از میان تمام جریانات فرهنگی حکومت پهلوی اول، قضیه کشف حجاب بیشتر مورد توجه واقع شده است؛ چراکه تحلیل‌گران تاریخ معاصر ایران عموما بر آنند که کشف حجاب یکی از اساسی‌ترن اقدامات رضا شاه برای غربی کردن فرهنگ و ظواهر کشور بوده است. با سقوط حکومت رضاشاه، جامعه آن روی خود را نشان داد و مقاومت فرهنگی بانوان به ثمر نشست. اول اردیبهشت 1321 وزارت کشور طی مکتوبی به نخست‌وزیر از شکست سیاست طرح کشف حجاب پرده برداشت و نوشت: «جناب آقای نخست‌وزیر! به طوری که گزارش داده‌اند چندی است استعمال چادر سفید و اخیرا نیز چادر سیاه بین بعضی از بانوان معمول گردیده، در خیابان‌ها و معابر با چادر در حال عبور دیده می‌شوند»
کد خبر: ۴۳۱۵ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
روایتی از حجت‌الاسلام فلسفی
حجت‌الاسلام محمدتقی فلسفی می‌گوید: فراموش نمي‌كنم روزي پيرزني كه موهاي سفيدش را حنا بسته بود، چادر به سر كرده بود و زير چادرش هم روسري داشت كه آن زمان چارقد مي‌گفتند. ناگهان يك پاسبان پليد سر رسيد و چادر را از سر پيرزن كشيد. اما وقتي چارقد را كشيد مقداري از موي سر زن هم كنده شد. پيرزن بيچاره سر برهنه بر زمين نشست و نمي‌دانست چه بايد بكند. عمل آن مأمور جاني با آن زن محترم در آن سن و سال، خيلي دردآور و تأسف‌بار بود.
کد خبر: ۴۳۱۳ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
چهار روایت از اختناق رضاخانی
حجت‌الاسلام والمسلمین حاج سید سجاد حججی هم درباره اسارت زنان در ماجرای کشف حجاب می‌گوید: «در آن دوران اختناق رضاخانی و کشف حجاب، واقعا مادرم در خانه زندانی شد. به خاطر عفاف و متانتی که داشت در طول آن مدت از منزل بیرون نیامد، حتی برای استحمام هم بیرون نمی‌آمد و در منزل با زحمت فراوان حمام می‌کرد. چون لازمه بیرون رفتن از منزل این بود که چادر به سر نکند... از آن تاریخ تا لغو قانون کشف حجاب، مادرم از منزل بیرون نیامد. البته همشیره‌ام هم همین طور بود...»
کد خبر: ۴۳۱۱ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
برگی از خاطرات آیت‌الله مسعودی خمینی
آیت‌الله مسعودی خمینی می‌گوید: مقاومت و عزم استوار مردم خمین برای تن ندادن به بدعت‌هایرضاخان میرپنج، مانع تحقق خواسته زورگویان قلدر شد. اما بعد از قیام مردم، شدت و حدت مأموران شاه برای پاره کردن چادرها و برداشتن عمامه‌ها کاهش یافت و در خمین تنها زنان کارمندان ادارات، به صورت مکشفه در مجامع حاضر می‌شدند. اما مردم عادی تسلیم نشدند و حتی سراغ دارم که برخی افراد برای اینکه مورد تعدی و تجاوز چماقداران قرار نگیرند، حتی یک بار هم در عصر رضاخان از خانه خارج نشدند.
کد خبر: ۴۳۱۰ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
برشی از خاطرات آیت‌الله آل‌اسحاق
آیت‌الله آل اسحاق درباره شرایط زنان در زمان کشف حجاب می‌گوید: مادرم گریه می‌کرد و می‌گفت: پدرم، مادرم و برادرم مردند و من نتوانستم حتی در تشییع جنازه آنها شرکت کنم. اگر یک قدم از در خانه بیرون می‌گذاشتند، پاسبان‌ها حجاب‌شان را برمی‌داشتند و از آنجایی که حاضر نبودند بی‌حجاب بیرون بروند، میلیون‌ها زن در آن ایام در خانه‌هایشان زندانی بودند.
کد خبر: ۴۳۰۹ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
برگی از خاطرات آیت‌الله مهدوی‌کنی
آیت‌الله محمدرضا مهدوی کنی می‌گوید: در آن زمان من كودك بودم و هنوز به مدرسه نمي‌رفتم، روزي در منزل بودم، هم‌شيره‌اي دارم كه سه سال از من بزرگ‌تر است. از مكتب‌خانه به منزل مي‌آمد. (در آن زمان مدرسه براي دخترها وجود نداشت) ديدم در حال گريه و زاري از مكتب‌خانه برمي‌گشت، زيرا مأمورين ژاندارمري چادرش را پاره كرده بودند.
کد خبر: ۴۳۰۸ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
برشی از خاطرات آیت‌الله بدلا
آیت‌الله سید حسین بدلا می‌گوید: در آن ایام، رژیم ادعا می‌کرد که زنان ایرانی، خود مایل به بی‌حجابی هستند و تنها آخوندها هستند که سنگ حجاب را به سینه می‌زنند. وقتی مرحوم حاج شیخ عبدالکریم حائری رحلت کردند، در جریان تشییع جنازه ایشان، بانوان با حجاب کامل اسلامی ظاهر شدند و حتی از چادرهای قدیمی و سنتی خود استفاده کردند و آن روز ضمن اینکه علاقه شخصی و خودجوش زنان به این دستور قرآنی ثابت شد، عمال رژیم هم دیگر جرأت ایجاد مزاحمت برای زنان ما را نداشتند.
کد خبر: ۴۳۰۷ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
برشی از خاطرات حمید سبزواری
جریان کشف حجاب را کاملا یادم هست. در این زمان من ۹ یا ۱۰ سال داشتم و فقط می‌دانم که عده‌ای را دعوت کردند در باغ ملی، ما بچه بودیم رفتیم، صدای ساز و آواز می‌آمد و گفتند نمایش می دهند و من رفتم پشت در؛ زن‌ها اول با حجاب آنجا رفتند و وقتی که آمدند بیرون، دیدیم که اینها حجاب ندارند. بعضی از آنها یک کلاه سرشان گذاشتند، سرشان را از خجالت داخل آن کردند. برخی از آنها دست شان را به صورتشان می گرفتند و از آنجا به سرشان می گرفتند با یک وضع بسیار موهنی از آنجا خارج می شدند.
کد خبر: ۲۹۳۱ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۳/۲۲