هرگاه که نام مجلس مؤسسان را میان صفحات کتاب‌های تاریخ هر ملت می‌خوانیم ناخودآگاه آن را نماینده آن ملت و ابزار اجرای اراده آنها می‌پنداریم؛ اما همیشه این مجلس نه تجلی خواست عمومی بوده و نه اساسا به دنبال آن. مجلس مؤسسان ۱۳۰۴ ایران نمونه‌ای بارز در این میان است؛ مجلسی که رضاخان دستاویزی قرار داد تا قدرت طلبی خود را جلوه‌ای مردمی دهد و پشت پرده قانون پنهان کند.

به قدرت رسیدن رضا خان یکی از نقاط قابل توجه تاریخ معاصر ایران است که چگونه پهلوی اول با سیاسی‌بازی و ایجاد خفقان و سرکوب به قدرت رسید؟ در 15 آذر مجلس‌ مؤسسان‌ تشكیل‌ شد و در  یك‌ هفته‌ انقراض‌ قاجار و پادشاهی ‌رضاخان‌ و ولایتعهدی‌ پسر بزرگ‌تر و پادشاهی‌ اولاد ذكور رضاخان‌ را، نسل‌ اندر نسل‌، تصویب‌ كرد.در 24 آذر رضا شاه‌ به‌ مجلس‌ شورای‌ ملی‌ رفت‌ و در مقابل‌ قرآن‌ سوگند خورد و به‌ این‌ ترتیب‌ رضاخان‌ به‌آرمان‌ خویش‌ نائل‌ آمد و سلسله‌‌ی پهلوی‌ در ایران‌، سلطنت‌ را به‌ دست‌ گرفت‌.

پس از خلع قاجار و نقشی که رضاشاه و حامیان او در مجلس و فضای سیاسی کشور ایفا کردند، این بار در گامی فراتر می خواستند مقدمات سلطنت پهلوی را از طریق مجلس مؤسسان فراهم کنند. بر این اساس دست به مهندسی، دخل و تصرف و برنامه ریزی انتخابات برای کنار زدن مخالفان خود زدند به حدی که صدای اعتراض برخی ولایات در آمد. مجلس مؤسسان ۱۳۰۴ در تاریخ ایران نقطه عطفی بود که با هدف خلع سلسله قاجار و انتخاب رضا خان به عنوان شاه ایران تشکیل شد. این مجلس در چارچوب تغییر نظام حکومتی ایران از قاجاریه به پهلوی، در شرایطی تشکیل شد که رضا خان، پس از کودتای ۱۲۹۹ و طی چهار سال، قدرت خود را در ایران به عنوان وزیر جنگ و سپس نخست‌وزیر تثبیت کرده بود. تشکیل این مجلس، زمینه قانونی و سیاسی لازم برای انتقال سلطنت از قاجار به پهلوی را فراهم کرد.