به‌روایت اسناد آمریکایی
در ۲۳ ژانویه ۱۹۸۰، جیمی کارتر در برابر کنگره ایالات متحده اعلام کرد که خلیج فارس دیگر صرفاً یک منطقه راهبردی یا منبع انرژی نیست، بلکه بخشی از «منافع حیاتی» آمریکا به‌شمار می‌رود و هرگونه تلاش قدرت خارجی برای تسلط بر آن با نیروی نظامی پاسخ داده خواهد شد. این اعلامیه که به «دکترین کارتر» شهرت یافت، نقطه پایان سیاست غیرمستقیم واشنگتن در خلیج فارس و آغاز عصر حضور مستقیم، دائمی و هژمونیک نظامی آمریکا در یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی و ژئوپلیتیک جهان بود. اعلامیه‌ای که نه تنها بازتاب بحران‌های پیاپی اواخر دهه ۱۹۷۰ بود، بلکه مسیر سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه را برای دهه‌های بعد تعیین کرد و هنوز هم پیامدهای آن بر امنیت منطقه‌ای، مناسبات قدرت‌های بزرگ و مفهوم حاکمیت در خلیج فارس سایه افکنده است.
کد خبر: ۱۱۳۹۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۱۴
به‌روایت اسناد آمریکایی
این سند برگرفته از مقاله‌ای است که در ۲۳ اکتبر ۱۹۸۴ در روزنامه واشنگتن‌پست به قلم «جک اندرسون»، روزنامه‌نگار و تحلیلگر سیاسی آمریکایی، منتشر شده است. مقاله مذکور بازتاب‌دهنده بخشی از نگرانی‌ها و ارزیابی‌های امنیتی و سیاسی آمریکا در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۹۸۴ است. پرسش اساسی مقاله اینچنین است: آیا [امام]خمینی ریگان را هم به سرنوشت کارتر دچار می‌کند؟
کد خبر: ۱۱۲۳۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۱۱
انقلاب اسلامی و محرم
کد خبر: ۱۰۴۱۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۴/۱۴
۲۶ دی| خروج همیشگی شاه از کشور
پذیرش شاه توسط آمریکا بدون هیچ‌گونه تضمین امنیتی مشخص، به‌ویژه در شرایطی که ایران در آستانه انقلاب و بی‌ثباتی قرار داشت، تصمیمی پرریسک و قابل‌بحث بود. این تصمیم نه‌تنها از منظر انسانی و اخلاقی به‌سختی توجیه می‌شود، بلکه از منظر امنیتی و سیاسی نیز می‌تواند اشتباهی بزرگ به شمار رود.
کد خبر: ۹۸۶۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۲۶
بخش دیدگاه محملی برای انعکاس نظرات اهل قلم، پژوهشگران و دانشگاهیان است تا آراء پژوهشی جدید خود را در دسترس علاقه مندان به تاریخ و فرهنگ ایران معاصر و تحولات انقلاب اسلامی قرار دهند. لذا ضمن سلب مسئولیت نسبت به محتوا و رویکرد علمی پژوهشگران، پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی پذیرای تمام جستارها، یادداشت ها و پژوهش‌هایی ست که در باب تاریخ ایران معاصر تدوین و نگاشته شده و آن را در اختیار دیگر علاقه مندان این حوزه قرار خواهد داد.
کد خبر: ۹۸۰۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۱۵
انتشار برای نخستین بار
ایشان هم در جلسه علنی یک بار صحبت کرد و هم چند بار در جلسه خصوصی، بحثش هم این بود که دموکرات‌ها بد هستند، جمهوری‌خواهان بدتر، و ما بین بد و بدتر باید بد را انتخاب کنیم.
کد خبر: ۹۸۰۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۱۲
بخش دیدگاه محملی برای انعکاس نظرات اهل قلم، پژوهشگران و دانشگاهیان است تا آراء پژوهشی جدید خود را در دسترس علاقه مندان به تاریخ و فرهنگ ایران معاصر و تحولات انقلاب اسلامی قرار دهند. لذا ضمن سلب مسئولیت نسبت به محتوا و رویکرد علمی پژوهشگران، پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی پذیرای تمام جستارها، یادداشت ها و پژوهش‌هایی ست که در باب تاریخ ایران معاصر تدوین و نگاشته شده و آن را در اختیار دیگر علاقه مندان این حوزه قرار خواهد داد.
کد خبر: ۹۷۹۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۱۱
بسته تصویری
مسئله ایران چالش بزرگ آمریکا در دوران ریاست جمهوری کارتر بود. از سقوط رژیم پهلوی و پیروزی انقلاب اسلامی تا تسخیر سفارت آمریکا در تهران توسط دانشجویان پیرو خط امام و شکست نیروهای دلتا در عملیات نجات.
کد خبر: ۹۷۹۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۱۱
11 دی| ورود کارتر به ایران
از این‌که این انفجار در آستانه سفر کارتر صورت می‌گیرد، بالطبع مسئولیت این کار به گردن گروه‌های پنهان دست چپی و رادیکال مذهبی می‌افتد که وجود دارند و گویا در طول سال جاری از دست یازیدن به اعمال خشونت‌آمیز خودداری کرده‌اند.
کد خبر: ۹۷۹۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۱۱
9 دی ماه| انتشار خبر حضور کارتر در تهران
سفر کارتر به تهران در سال 1356 برای خاورمیانه بسیار حساس و تعیین کننده بود. این دیدار بنا بود به مذاکرات صلحی در بین کشورهای خاورمیانه تبدیل شود. مسئله نزاع با اسرائیل با تعدیل مواضع ملک‌حسین و حافظ اسد رفع گردد و ایران به ایفای نقش میانجی در این خصوص بپردازد.
کد خبر: ۹۷۸۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۱۰/۰۹
7 آذر | انقلاب ایرانی در خاطرات دولتمردان آمریکایی
دولتمردان آمریکایی هر کدام نظر متفاوتی برای مقابله با برهم خوردن نظام سیاسی سلطنت پهلوی داشتند. این به معنای به راه افتادن نمایشی بود که تا حدود زیادی دولتمردان آمریکایی خود را صحنه گردان آن میدانستند. در این میان بین صاحبنظران عرصه امنیت و سیاست خارجی آمریکا اختلاف بود اما آنها نمیدانستند تحولات انقلاب چیزی فراتر از سناریوهای خیمه شب بازی آنها برای مقابله با آن است.
کد خبر: ۹۶۴۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۰۷
3 آذر| انقلاب ایرانی در خاطرات دولتمردان آمریکایی
زبیگنیف برژینسکی(مشاور امنیت ملی آمریکا در دولت کارتر) در خاطرات خود می گوید که آذرماه 1357 در کاخ سفید درباره بقا سیاسی شاه و چگونگی آن دودستگی ایجاد شده بود. عده ای که خود او سردسته آنان بود معتقدند بودند که جریان باید با توسل به اقدامات نظامی و مشت آهنین حتی بدون اطلاع شاه خاتمه یابد. عده ای دیگر اما معتقد به ایجاد فضای باز سیاسی و میدان دادن به مخالفان سیاسی برای بهبود اوضاع بودند.
کد خبر: ۹۶۲۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۰۳
30 آبان |انقلاب ایرانی در خاطرات دولتمردان آمریکایی
جیمی کارتر رئیس‌جمهور آمریکا در واپسین ماه های مبارزات انقلابی ایران در برآیند خود از رژیم شاه معتقد است که او هیچ گونه پایگاه بروکراتیک، نخبگانی و مردمی برای خود به وجود نیاورده بود و تنها بر خودمحوری و ارتش اتکا داشت. همین هم باعث انزوای سیاسی و بسته شدن تمام راه ها بر رویش در ماه های آخر سلطنتش شد
کد خبر: ۹۶۲۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۹/۰۱
به مناسبت انتشار تقریظ مقام معظم رهبری بر کتاب ایستگاه خیابان روزولت
پس از تسخیر لانه جاسوسی، آمریکا باهدف اعمال فشار، واردات نفت از ایران را متوقف کرد. ایران که میخواست در اقدامی متقابل این ترفند آمریکایی ها را خنثی کند تصمیم بر استرداد انبوهِ دلارهای ایران در بانک های آمریکایی گرفت. وزارت خزانه داری آمریکا اما به دستور کارتر مانع شد و دلارهای ایرانی را بلوکه کرد. این ماجرا در کتاب ایستگاه خیابان روزولت که مزین به تقریظ رهبر معظم انقلاب شد روایت گردیده است.
کد خبر: ۹۶۱۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۸/۳۰
28 آبان| انقلاب ایرانی در خاطرات دولتمردان آمریکایی
حمایت های بی دریغ آمریکا از شاه از جمله پس از استقرار دولت نظامی ازهاری، حساسیت شوروی را نسبت به این اقدامات بر انگیخت. لئونید برژنف آمریکا را به دخالت نظامی در ایران محکوم کرد و اخطار داد که شوروی اقدامات حمایت گرانه آمریکا را تهدید امنیتی بر علیه خود تلقی می کند.
کد خبر: ۹۶۰۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۸/۲۸
23 آبان | سالگرد دیدار شاه و کارتر در سال 1356
در آبان ماه سال 1356 شاه و کارتر در کاخ سفید با یکدیگر دیدار کردند. کارتر که میخواست شاه توجه بیشتری به رعایت حقوق بشر داشته باشد و نگران از بدنامی خود به دلیل حمایت از شاه بود خواست تا او با مخالفین سیاسی با تساهل رفتار کند. شاه اما خطر کمونیسم را پیش کشید و این هراس مشترک بهانه‌ای برای استمرار مسیر اختناق در ایران شد.
کد خبر: ۹۵۸۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۸/۲۳
انقلاب ایرانی در خاطرات دولتمردان آمریکایی
جان دی استمپل، دیپلمات و وابسته سیاسی آمریکا در تهران که حوادث انقلابی ایران در سال 1357 را مشاهده کرده بود در خاطرات خود بیان می دارد که در روزهای نیمه دوم آبان ماه 1357 دولت آمریکا شاه را برای سرکوب تظاهر کنندگان به ابزار و وسایل ضدشورش مجهز کرد.
کد خبر: ۹۵۸۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۸/۲۲
مروری بر سیاست‌های بی‌سرانجام دولت کارتر برای حمایت از رژیم پهلوی
اگرچه عوامل زیادی باعث وقوع انقلاب اسلامی‌گردید، اما بدون شک نقش سیاست‌گذاری‌های دولت آمریکا در روند تحولات منجر به انقلاب اسلامی بهمن ۵۷ غیرقابل انکار است. اگرچه این سیاست‌گذاری‌ها عموماً در جهت تثبیت قدرت شاه و به نتیجه نرسیدن فعالیت‌های انقلابیون طراحی می‌شد، اما در عمل نتیجه عکس می‌داد. تمركز كارتر و مجریان سیاست خارجی آمریكا در قضایای صلح كمپ دیوید و مذاكرات سالت دو، سبب شد تا محافل بالای واشنگتن به رویدادهای ایران توجه كافی نكنند. از اوایل آبان ۵۷، نشانه‌های نگرانی از اوضاع ایران در آمریكا آشكار شد و برژینسكی برای اولین بار از خطر سرنگونی شاه در صورت مهار نشدن بحران سخن گفت. آنچه در ادامه می‌آید مروری ست بر سیر تاریخی طرح‌های متعدد آمریکا برای حل بحران ایران که درنهایت هیچکدام به سرانجام نرسید.
کد خبر: ۹۴۲۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۷/۱۵
انتشار برای نخستین‌بار؛ گزارش هیأت تحقیق و تفحص ارتش آمریکا
تلاش برای نجات گروگان‌های آمریکایی در 24 تا 25 آوریل(5-6 اردیبهشت) در قالب عملیات پنجه عقاب، شاید تلخ‌ترین لحظه در دوران ریاست‌جمهوری کارتر بود. پس از طوفان شن در طبس و سایر مشکلات عملیات متوقف شد و هشت سرباز امریکایی در داخل ایران کشته شدند.به همین منظور هیأتی متشکل از فرماندهان خبره نظامی آمریکا مسئولیت بررسی اشکالات احتمالی و علل عدم موفقیت آن را به عهده گرفتند. این گزارش سال‌ها در رده‌بندی محرمانه قرار داشت و اخیراً در دسترس همگان قرار گرفته است که برای نخستین بار خلاصه‌ای از آن ترجمه و منتشر می‌شود.
کد خبر: ۸۹۰۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۰۵
از "خلیج خوک‌ها" در آوریل ۱۹۶۱ تا "پنجه عقاب" در آوریل ۱۹۸۰
شکست امریکایی‌ها در آوریل 1961 در خلیج خوک‌ها با هدف ساقط کردن دولت فیدل کاسترو، اولین و آخرین اشتباه آنها نبود. نیروهای نظامی امریکایی در آوریل 1980 و در جریان عملیات پنجه عقاب برای آزادسازی گروگان‌های امریکایی در تهران بار دیگر با شکست مواجه شدند؛ شکستی که همگان از جمله کارتر رئیس‌جمهور وقت امریکا را به یاد خلیج خوک‌ها انداخت.
کد خبر: ۸۸۸۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۰۱