آیت الله طالقانی

مردم کردستان عموما نسبت به حضرت آیت‌الله العظمی طالقانی اعتماد مطلق ابراز می‌کردند و این اعتماد مطلق عملا تا پایان ماموریت هیات نیز باقی بود.

بعد از رحلت آیت‌الله طالقانی به‌رغم آنکه بنیان‌گذار انقلاب اسلامی از او با عنوان «ابوذر زمان» یاد کردند، اما هجمه‌هایی از سوی مخالفان آیت‌الله طالقانی، که یکی از مبارزین بزرگ علیه شاه بود، به راه افتاد.

مرحوم سید محمود علایی طالقانی عمری طولانی را صرف مبارزه با استبداد پهلوی کرده بود. او برای نخستین بار پس از ۱۵ خرداد ۱۳۴۲، دستگیر شد و با حکم ۱۰ ساله در زندان عشرت‌آباد محبوس شد. ولی به علت کهولت سن پس از ۴ سال آزاد شد. اما آزادی او از زندان و ادامه‌ی فعالیت‌های مبارزاتی‌اش، علی‌رغم حکم «منع منبر» منجر به تبعید وی به شهر زابل گردید. مدتی از حضور او در این شهر نگذشته بود که مجدداً به تحریک مردم به اعتراض علیه حکومت پهلوی پرداخت تا جایی که فرماندار زابل تقاضای انتقال او به شهر دورافتاده‌تر سراوان را مطرح کرد ولی مسئولین شهر سراوان از پذیرش او امتناع می‌کردند و پس از سراوان گزینه‌ی شهر بافت مطرح می‌شود. روایت این سردرگمی و سرکوب نافرجام پیرمردی که بیش از هفت دهه از زندگانی‌اش را گذرانده بود در آیینه‌ی اسناد و مکاتبات داخلی ساواک انعکاس پیدا کرده که در ادامه در معرض دید علاقه‌مندان قرار می‌گیرد.

آقای طالقانی با سفارشی التماس‌گونه فرمودند: فلانی! فقط با آقای خامنه‌ای کار کنید، دیگران در مشهد اعتبار و شایستگی این انقلاب را ندارند. گفتم: انقلاب خراسان، شش‌دانگ با آقای خامنه‌ای است و من هم نه‌تنها امروز، بلکه سال‌هاست با اینکه خود از چند مرجع اجازه‌ی اخذ و مصرف وجوهات دارم، اما حتی وجوهات شخصی خود را به آقای خامنه‌ای می‌پردازم و با ایشان در ارتباط نزدیک هستیم. ایشان دعا فرمودند و دوباره گفتند فقط با آقای خامنه‌ای باشید.

برگزاری اولین نماز جمعه پس از پیروزی انقلاب اسلامی را آیت‌الله سید محمود طالقانی پیشنهاد داد و امام خمینی این مهم را به خود ایشان واگذار کرد. در همین راستا در پنجم مرداد ۱۳۵۸، برابر با سوم ماه رمضان سال ۱۳۹۹، نخستین نماز جمعه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در تهران، به امامت آیت‌الله طالقانی در دانشگاه تهران برگزار گردید.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی انتخابات اصلی‌ترین رکن مشارکت مردم در عرصه سیاسی بود. از این رو مردم و گروه‌های سیاسی در فرآیند تدوین قانون اساسی جدید به اظهار نظرهای مختلفی می‌پرداختند. یکی از این موارد پیشنهاد برای ریاست‌جمهوری آیت‌الله طالقانی بود که عمدتا از سوی سازمان مجاهدین خلق مطرح می‌شد.

روزنامه کیهان در شماره 28 فروردین 1358 عکس حضور از پیش اعلام نشده حاج سید احمد خمینی در دفتر تعطیل شده آیت الله طالقانی و دیدار او با فرزند آیت الله طالقانی را منتشر کرد.

روزنامه‌های شنبه 25 فروردین 1358 به موضوع بازداشت و آزادی دو پسر و یک عروس آیت الله طالقانی پرداختند که دو روز قبل یعنی پنجشنبه 23 فروردین ماه رخ داده بود و منجر به تعطیلی دفتر آیت الله طالقانی و خروج موقت ایشان از تهران شد.

چهاردهم اسفند 1357احمدآباد مستوفی شاهد برپایی مراسم تجلیل از دکتر محمد مصدق بود که همزمان با سالروز درگذشت دکتر مصدق برگزار شد. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، برای نخستین بار بود که چنین تدارکی دیده می‌شد؛ به همین خاطر جریانهای سیاسی مختلف، انواع فراخوان را برای دعوت مردم در رسانه‌های آن موقع منتشر می‌کردند. نقطه مشترک همه این دعوتها نیز، «اجتماع علاقمندان به آرمانهای ضداستعماری و ضد امپریالیستی» بود.

15 روز بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، روزنامه‌ها از برگزاری دیدار خصوصی امام خمینی و آیت الله طالقانی پشت درهای بسته خبر دادند. برخی روزنامه مدت زمان این مذاکرات محرمانه را یک ساعت و برخی دیگر، دو ساعت ذکر کردند.

آیت‌الله طالقانی در پیامی خطاب به یاسر عرفات رهبر چریک‌های فلسطین که به ایران سفر کرده بود، گفت: در این کشور اسلامی یک‌دست اسرائیل قطع شد؛ بر شما است که دست دیگرش را قطع کنید.

یکی از تفریح‌های ما این بود که ساعتی دور هم می‌نشستیم و بنا می‌گذاشتیم که هرکس یکی دو شعر با صدا بخواند. برای بعضی از دوستان، خواندنِ با صدا  سخت بود، ولی با اصرار همه را وادار می‌کردیم و زمینه جالبی بود. در نظر بگیرید که آواز خواندن آقایان طالقانی و منتظری چه صحنه دلپذیری می‌سازد!

سید مهدی طالقانی فرزند آیت‌الله سید محمود طالقانی و از مبارزان سیاسی علیه رژیم پهلوی در 1 بهمن 1402 دار فانی را وداع گفت. وی در دوران حیات خود خاطرات و یا مانده‌های خویش را در گنجینه تاریخ شفاهی مرکز اسناد انقلاب اسلامی به ثبت و ضبط رسانده است که در یکی از خاطرات خود به رابطه آیت الله طالقانی و سازمان مجاهدین خلق اشاره می کند.

همینطور گریه میکرد و میگفت شاه‌حسینی، هزار‌ها نفر از مشروطه تاکنون کشته شدند وخون دادند تارسید به ما وحـالاهم کشته میشوند وهزار‌ها نفر در زندان هستند برای این که ما باشیم.من از تو می‌پرسم که تو چه غلطی کردی برای این کشته‌ها.حالا شدی رییس؟ مـاشین زیر پایت است. برو گاوداری‌ات را بکن. حق مردم چطور می‌شود. آیت‌الله یعنی چه؟

در تکوین نظام فکری و عمل سیاسی آیت الله سید محمود طالقانی، جریان‌های مختلف فکری از جمله جـــریان بیداری اسلامی، جریان اندیشه انقلابــــی، جریان مشروطه‌خــــــواهی، جریان روشنفکری دینی و... اثرگـــذار بوده اند. آیت الله طالقانی از نظرات و آرای بیدارگران جهان عرب نیز بسیار بهره برد و آثار اندیشمندانی چون رشیدرضا، کواکبی، سید قطب و امثالهم را همواره مورد توجه قرار می ­داد.

آیت‌الله سید محمود طالقانی از مبارزین جان بر کف انقلابی بود که در راه اعتلای فرهنگ مبارزه علیه رژیم پهلوی لحظه‌ای فروگذاری به عمل نیاورد. در مناسبت‌های مختلف و فرصت‌های پیش آمده با ایراد سخنرانی و روشنگری به افشاگری علیه رژیم پهلوی می‌پرداخت و در این راستا مورد تعقیب و آزار ساواک و شهربانی قرار گرفته بود. چندین بار توسط سازمان‌های مذکور دستگیر و به مناطق مختلف کشور تبعید شده بود که در محل‌های تبعید نیز دست از مبارزه برنمی‌داشت.

سيد محمود طالقاني، فرزند آيت‌الله ابوالحسن طالقاني در 4 ربيع الاول 1329(1289ش) در طالقان به دنيا آمد.وي در 19 شهريور 1358 در حالي كه مذاكرات مجلس خبرگان اساسي در جريان بود و وي در آن عضويت داشت، درگذشت و در بهشت زهراي تهران به خاك سپرده شد.

طالقانی به رغم شنیدن تغییر ایدئولوژی سازمان، جهت مطمئن شدن از این مسئله حاضر شد تا در یک مأموریت مخفی و خطرناک با یکی از رابطین مجاهد برای دیدار با محمدتقی شهرام و بهرام آرام به محلی ناشناس و نامعلوم برود. شهرام در خصوص این ملاقات می‌گوید: « ظرف نیم ساعت ماجرای تغییر ایدئولوژی را شرح دادم. در طول این مدت آقای طالقانی ساکت بود و حرفی نزد و حرف من تمام شد. با صدایی که آشکارا می‌لرزید پرسید: حالا اسم خودتون و سازمان را چی گذاشته‌اید؟ گفتم: هیچ ! همان «سازمان مجاهدین خلق ایران» که بر افروخته شد و گفت: شما حق نداشتید این کار را بکنید».بنا به اعترافات وحید افراخته که در این ملاقات حضور داشته و در مقابل اعتراض شدید طالقانی به اینکه این سازمانی است با آرم مخصوص و مرامنامه خاص و شما به چه ضوابطی دست به چنین کاری زده‌اید؟ صریحاً به او گفتند: «اگر صدایت در مورد تغییر ایدئولوژی در بیاید، تو را می‌کشیم و وانمود می‌کنیم که رژیم تو را کشته و شهیدنمایت می‌کنیم». طالقانی با شهامت به آن‌ها می‌توپد که: «من عمری از توپ و تانک رژیم امریکایی شما نترسیدم، توقع دارید. اکنون از یک اسلحه قراضه شما بترسم».