ملاقات آیت‌الله مهدوی کنی و آیت‌الله خامنه‌ای درباره علل گرایش جوانان به مارکسیسم
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ سند مورخ ۳۰ آبان ۱۳۵۶، که دیدار جمعی از روحانیون مبارز در منزل آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای در مشهد را روایت می‌کند، تنها گزارشی از یک ملاقات ساده نیست؛ بلکه آیینه‌ای است تمام‌نما از دغدغه‌ها و راهبردهای جریان اصیل مذهبی در یکی از حسّاس‌ترین مقاطع تاریخ معاصر ایران. برای درک اهمیت این جلسه، باید آن را در بستر جامعه ایران قرار داد، دورانی که امواج انقلاب آرام آرام طلوع می‌کرد و میدان نبردی ایدئولوژیک بین سه جریان اصلیِ ملی‌گرایی سکولار، گفتمان اسلامی و جریان چپ مارکسیستی درگرفته بود.
در این فضای پرتنش، یکی از بزرگ‌ترین دغدغه‌های روشنفکران و مبارزان مذهبی، گرایش و انحرافات جوانان مسلمان به مارکسیسم بود. این پدیده ریشه در عواملی چند داشت: مارکسیسم با شعارهای عدالت‌خواهانه و ظاهری علمی، برای نسل جوان و آرمان‌خواه جذاب به نظر می‌رسید. از سوی دیگر، سرکوب شدید نیروهای مذهبی توسط رژیم پهلوی، این تصور را برای برخی ایجاد کرده بود که شاید مبارزه مسلحانه و ایدئولوژی‌های رادیکال چپ، راهکار مؤثرتری برای تغییر باشد.
در چنین شرایطی، آزادی شیخ محمدرضا مهدوی‌کنی از زندان و سفرش به مشهد، فرصتی را فراهم آورد تا گردهمایی مهمی با حضور چهره‌های اثرگذاری چون سیدعلی خامنه‌ای، شیخ عباس واعظ طبسی، عبدالکریم هاشمی‌نژاد و دیگران تشکیل شود. این گردهمایی نماد پیوند نسل‌های مختلف مبارز و اتحاد عمل روحانیون مرکز و استان‌ها بود.
محور اصلی گفت‌وگو در این جلسه، تحلیل همین معضل و یافتن پاسخی کارآمد به آن بود. نتیجه‌گیری این جمع بسیار کلیدی و راهبردی بود: «بایستی مذهب را در بین جوانان رواج داد تا از مارکسیست دوری نمایند.» این جمله فراتر از یک شعار ساده بود؛ آنان به این درک رسیده بودند که موعظه محض کافی نیست و باید گفتمان پویا، جذاب و انقلابی از اسلام ارائه داد که بتواند هم پاسخگوی نیازهای فکری جوانان باشد و هم جایگزینی عملی در برابر مکاتب رقیب قرار دهد.
در ادامه متن سند از نظر می‌گذرد:
تاریخ گزارش: ۳۶/۸/۳۰(۱۳۵۶)
شیخ مهدوی کنی از روحانیون تهران که مدتی در زندان بود پس از آزادی از زندان به مشهد مسافرت و با سید علی خامنه‌ای تماس گرفته است. شیخ عباس واعظ طبسی، عبدالکریم هاشمی‌نژاد، محمدرضا محامی، هادی و چند نفر دیگر از شیخ مهدوی کنی در منزل خامنه‌ای دیدن کرده و در مورد علل گرایش و انحرافات جوانان مسلمان به مکتب مارکسیستی بحث و گفتگو می‌نمایند و به این نتیحه می‌رسند که بایستی مذهب را در بین جوانان رواج داد تا از مارکسیست دوری نمایند.
نظریه شنبه- خبر فوق صحت دارد
نظریه چهارشنبه- خبر فوق بعید به نظر نمی‌رسد و به احتمال قوی صحت دارد.
