آشوب در حیاط خلوت شاه
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ دانشجویان ایرانی در تهران و خارج از کشور به این باور رسیده‌اند که دولت در حال تدارک پاکسازی دانشگاه‌هاست و ممکن است بازداشت فعالان شناخته‌شده سیاسی را نیز در پی داشته باشد. این نگرانی‌ها که بیش از هر چیز نشان از تشویش حاکم بر دانشگاه تهران دارد، بر شواهد سست و پراکنده‌ای استوار شده است. دانشجویان به افزایش محسوس فعالیت‌های ساواک در میان گروه‌های دانشجویی، چه در محوطه دانشگاه و چه در مراکز خارج از کشور از جمله لندن، اشاره می‌کنند.
دانشجویان تهرانی ادعا می‌کنند پس از آنکه آخرین مناقشه معمول بر سر امتحانات به آشوب کشیده شد، مأموران ساواک به صراحت به آنان اخطار دادند که "دفعه بعد برای همیشه درهم خواهید شکست." باور آنان این است که دولت مصمم شده نفوذ کنفدراسیون دانشجویان ایرانی خارج از کشور را برای همیشه درهم بشکند و با هر کس که محرز شود وابستگی‌ای به این سازمان دارد، با قساوت برخورد کند. همچنین شواهدی در دست است که حضور مأموران ساواک در دو ماه گذشته در اروپا برای جمع‌آوری مدارک درباره تحرکات دانشجویی در طول تابستان و تحت نظر گرفتن تعدادی از ۴۰,۰۰۰ دانشجوی ایرانی مشغول به تحصیل در خارج، افزایش یافته است.
کنفدراسیون که ده سال پیش در لندن تأسیس شد، در ایران غیرقانونی اعلام شده و مدت‌هاست به عنوان کانون فساد و براندازی با گرایش‌های کمونیستی و وابستگی به بعثی‌های عراق شناخته می‌شود. دانشجویان همچنین به انتصاب تازه‌ی رییس جدید دانشگاه تهران — پس از هفته‌ها شایعه — اشاره می‌کنند. مقام ریاست دانشگاه انتصاب سیاسی مهمی محسوب می‌شود و رییس دانشگاه مسئول نظم‌بخشی به دانشجویان است. روایت دانشجویی حاکی از آن است که به رییس جدید اختیارات تام داده شده — از تعطیلی دانشگاه گرفته تا دستگیری‌های دسته‌جمعی — تا آرامش را به دانشگاه بازگرداند. هرچند این روایت چندان هم قابل قبول به نظر نمی‌رسد.
با نزدیک شدن به ماه اکتبر، چشم جهان به ایران خواهد بود؛ جایی که شاه قصد دارد با پذیرایی از حدود ۵۳۰ پادشاه و رئیس‌دولت، باشکوه‌ترین جشن پذیرایی قرن را به مناسبت دو هزار و پانصدمین سالگرد شاهنشاهی ایران تدارک ببیند. شاه به وضوح این مناسبت را مهر تأییدی بر بلوغ سیاسی ایران می‌داند و شخصاً متعهد به اجرای آن است. دانشجویان به خوبی از واکنش احتمالی او به یک تهدید امنیتی آشکار — یعنی شرمساری ناشی از آشوب دانشجویی در خانه — و نیز فرصت طلایی که این جشن هفت‌روزه برای کمپین علیه اسراف‌کاری فراهم می‌آورد، آگاهند. اگرچه هزینه‌ها عمداً کم‌اهمیت جلوه داده می‌شوند، اما تاکنون میلیون‌ها پوند صرف آن شده است.
با این حال، اگرچه امنیت بدون شک بسیار شدید خواهد بود، اما حسی از واهمه در برخی از نگرانی‌های کنونی دانشجویان موج می‌زند که خود می‌تواند تهدید اصلی محسوب شود. در چند ماه گذشته نشانه‌هایی دیده شده که شاه، با روحیه‌ای مطمئن، باور دارد گروه‌های تندرو به اندازه کافی منزوی و افشا شده‌اند تا امکان اندکی آسان‌گیری در تمام سطوح ایران فراهم آید. حتی پیشنهاد شده که شاه ممکن است ممنوعیت حزب توده (کمونیست) را لغو کند. در ژانویه، دانشجویان فرصتی بی‌سابقه یافتند تا در تلویزیون حاضر شوند و شکایات خود از نظام آموزشی و امتحانات را بیان کنند. در فوریه و مارس، تمایل قابل توجهی از سوی ژاندارمری و ساواک برای توجیه برخی اقداماتشان به شکل نیمه‌علنی مشاهده شد. و به تازگی، شاه به شکلی غیرمنتظره نزدیک شد به پذیرش این که محاکمه مخفیانه ۱۳ چریک اشتباه بوده است. شایعات زیادی مبنی بر اعدام آنان بدون محاکمه وجود داشت. محاکمه نظامی حدود ۵۰ نفر باقی‌مانده پس از حادثه سیاهکل — که در آن هفت نفر در جریان حمله یک گروه چریکی کمونیستی به یک پاسگاه پلیس کشته شدند — با اندکی گشودگی در جریان است. به نظر می‌رسد متهمان امکان می‌یابند توبه کنند و از هر دو نفر یکی‌شان، از جوخه آتش رهایی یابند.
