سیدی که همیشه تحت نظر ساواک بود!
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ حجت‌الاسلام و المسلمین سید یحیی جعفری از روحانیون مبارز در کرمان و امام جمعه و نماینده امام در آنجا پس از پیروزی انقلاب اسلامی در اول آذر ماه ۱۳۹۹ در سن ۸۹ سالگی دار فانی را وداع گفت.
سید یحیی جعفری که بود؟
حجت‌الاسلام و المسلمین سید یحیی جعفری در ۱۳۱۰ ش در روستای جوربخش کوهبنان کرمان به‌دنیا آمد. پدر و پدربزرگش از علما و روحانیان منطقه‌ی کوهبنان کرمان بودند. وی از پنج سالگی تحصیلات خود را با رفتن به مکتبخانه در زادگاه خود آغاز کرد و سپس به مدرسه‌ی «دوشاب خانه» ی کوهبنان رفت.
پس از پایان دوره‌ی ابتدایی با تشویق شیخ قاسم شریعتی از روحانیون منطقه جهت تحصیل علوم دینی به حوزه‌ی علمیه‌ی کرمان وارد شد و دروس مقدماتی و ادبیات و منطق را تا دوره‌ی سطح از محضر علمایی، چون شیخ علی اصغر صالحی کرمانی، میرزا علی آقا سهرابی، شیخ علی اصغر شیخ الرئیس و محمدعلی موحدی فراگرفت. در ۱۳۲۷ ش به حوزه‌ی علمیه‌ی قم رفت و دروس عالی علوم دینی را از محضر بزرگانی، چون آیات مشکینی، منتظری، مکارم و مجاهد فراگرفت و تفسیر را هم از محضر علامه طباطبایی آموخت.
وی فعالیت‌های سیاسی خود را همزمان با آغاز نهضت اسلامی حضرت امام شروع کرد و در سال ۱۳۴۲ و در پی مطرح شدن مرجعیت امام، جزو روحانیونی بود که مرجعیت ایشان را تبلیغ و رساله‌ی امام را توزیع می‌کرد و در منابر به ایراد سخنرانی‌ها و تبیین اهداف حضرت امام می‌پرداخت.
او بعد از تبعید امام به کرمان بازگشت و به اقامه‌ی نماز در یکی از مساجد کرمان پرداخت. در مدت کوتاهی مسجد محل اقامه‌ی نماز وی به پایگاه انقلابیون کرمان تبدیل شد. وی همچنین با اغلب روحانیون تبعیدی به استان کرمان ارتباط برقرار کرد و این گونه اقدامات منجر به تذکرات ساواک و احضارش می‌شد، ولی وی بی‌اعتنا به این تذکرات و احضار‌ها اقدامات انقلابی خود را تداوم می‌داد. در پی سرکوب تظاهرات مردم تهران در میدان ژاله (شهدا) در ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ مجلس بزرگداشتی در کرمان برپا و طی آن سخنرانی شدیداللحنی علیه رژیم پهلوی ایراد.
او در دوران اوج‌گیری نهضت اسلامی حضرت امام در نیمه‌ی دوم ۱۳۵۷، به اقامه‌ی نماز جمعه در مسجد جامع کرمان مبادرت نمود و با پیروزی انقلاب اسلامی به فعالیت‌های مختلف پرداخت. ابتدا به‌عنوان رئیس عقیدتی سیاسی شهربانی منصوب شد و سپس مسئولیت جمعیت هلال‌احمر کرمان و بعد از آن هم از طرف حضرت امام به عنوان امام جمعه‌ی کرمان منصوب شد و تلاش زیادی در مقابله با نیروهای چپی و مغایر و مخالف با نظام اسلامی انجام داد.
وی همچنین مسئول اعزام روحانیون و مبلغین به جبهه‌های جنگ ایران و عراق در استان کرمان بود. علاوه بر این بار‌ها در جبهه‌های جنگ علیه دشمن بعثی حاضر شد. وی در کنار مسئولیت‌های اجرایی‌ـ مذهبی، به تدریس نیز مبادرت می‌ورزید که از آن جمله می‌توان به تدریس فقه و اصول و منطق و مطول و معالم و مکاسب در حوزه‌ی علمیه‌ی کرمان اشاره کرد. حجت‌الاسلام و المسلمین سید یحیی جعفری در اول آذر ماه ۱۳۹۹ در سن ۸۹ سالگی دار فانی را وداع گفت.
اسنادی از مبارزات سید یحیی جعفری
همانطور که گذشت سید یحیی جعفری به واسطه مبارزاتش در کرمان همواره مورد توجه ساواک بوده است. بطوری که گزارش‌های متعدد از اقدامات و فعالیت‌های او نشان‌دهنده حساسیت ساواک بر روی این روحانی کرمانی است.
یکی از اقدامات حجت‌الاسلام جعفری دیدار با روحانیونی بود که به دلیل مبارزات انقلابی به مناطق مختلف کرمان تبعید شده بودند. ساواک در گزارش‌های خود در دهه چهل جعفری را «از جمله وعاظ مخالف مقیم کرمان» می‌داند و دستور «کنترل رفتار و اعمال» او را برای نزدیکی به روحانیون تبعیدی از جمله آیت‌الله قاضی طباطبایی می‌دهد.
اسناد دیگر نیز نشان از زیر نظر داشتن جلسات و اظهار نظر‌های جعفری توسط ساواک دارد. در سندی به تاریخ ۲۶ شهریور ۱۳۴۸ گزارشی از جلسه او با افراد دیگر در مدرسه معصومیه و اصل شده است. درباره جنگ‌های اسرائیل و اعراب آمده است: «ساعت ۰۹۰۰ روز فوق در مدرسه معصومیه سیدیحیی جعفری و سیدحسین ثمره هاشمی و سیدابوتراب ثمره هاشمی درباره جنگ‌های اسرائیل و اعراب صحبت می‌کردند. سیدیحیی جعفری گفت خدا به فریاد سی هزار زندانی مسلمان برسد که در زندان‌های اسرائیل زندانی هستند. افراد سازمان امنیت ایران با اینکه ادعای مسلمانی دارند و مخالفت مذهبی با زندانیان سیاسی ندارند چه زجر‌ها و شکنجه‌ها که نمی‌کنند چه ظلم‌ها که مرتکب نمی‌شوند. انگشت‌های زندانیان را می‌کشند. حالا یهودی‌های ناجنس و نانجیب که سی هزار مسلمان در زندان‌های آنها به سر می‌برند با آن همه اختلافات نژادی و مذهبی معلوم است که با آنها چگونه رفتار می‌کنند. صحبت از کنفرانس سران کشور‌های اسلامی شد و از اینکه شاهنشاه آریامهر نیز شرکت می‌فرمایند. سید یحیی جعفری گفت همه منتظر نتیجه مذاکرات سازمان ملل هستند و به انتظار سازمان ملل می‌نشینند که دردی را دوا کند و این هم انتظاری است بی‌جا و بیهوده. سیدحسین هاشمی گفت سازمان ملل یعنی آمریکا. یعنی زور. یعنی قلدری. سازمان ملل چه می‌کند و در این مدت چه کرده است همه نوکر آمریکا و همه طرفدار اسرائیل هستند. سید یحیی جعفری گفت مگر شوروی چه می‌کند. اگر شوروی می‌خواست به اعراب کمک کند چرا مثل آمریکا که به اسرائیل کمک می‌کند او به اعراب کمک نمی‌کند بدون شک بین آمریکا و شوروی اسراری است و با هم سازش دارند تا اینکه ملت‌های دیگر را بیچاره کنند همان طور که رادیو پکن (چین کمونیست) می‌گوید. سیدحسین هاشمی گفت مرد یعنی ناصر. سیاستمدار یعنی ناصر که به گفتارش عمل می‌کند و زیر بار اسارت و تملق این و آن نمی‌رود. اگر ناصر شخص متملقی بود البته از لحاظ سیاسی پیش می‌رفت ولی استقلال و عظمت خودش را حفظ می‌کند و خودش را از کمک دیگران بی‌نیاز می‌داند. واقعاً مرد فوق‌العاده‌ایست. الان هم ناصر تنها است که می‌جنگد دیگران فقط سر و صدائی دارند. سیدابوتراب هاشمی گفت یحیی خان (رئیس جمهوری پاکستان) هم در کنفرانس سران کشور‌های اسلامی شرکت می‌کند. سید یحیی جعفری گفت او هم پدر نامردی است مثل. خودمان سیدابوتراب گفت .. مرد ...تر از بت بزرگ ما در دنیا وجود ندارد.»
علاوه بر این ساواک کرمان در سال ۱۳۵۴ او را در کنار روحانیونی همچون علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی، محمدعلی انصاری، شیخ عباس پورمحمدی ماهونکی، محمدجواد حجتی کرمانی و مرتصی فهیم در زمره افراد ممنوع‌الخروج از کشور قرار می‌دهد.
اسناد نشان می‌دهد که در سال ۱۳۵۶ نیز ساواک به عنوان یکی از «وعاظ افراطی» همچنان نگران فعالیت‌های سید یحیی جعفری است. همچنین در سال ۵۷ او به عنوان «یکی از عاملین موثر اغتشاشات کرمان» معرفی می‌شود. با نزدیکی به پیروزی انقلاب اسلامی نیز اقدامات او برجسته‌تر شده به طوری که بنابر گزارش ساواک «بمناسبت چهلمین روز واقعه مسجد جامع کرمان .. دو نفر از وعاظ به نام سید یحیی جعفری و محمدجواد حجتی کرمانی سخنرانی و مردم را باین آشوب و بلوا و کم‌کاری دعوت و خواستار حکومت اسلامی گردیدند.»
