سخنرانی کوبنده آیت‌الله خامنه‌ای در شب عید فطر سال ۵۷
پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ در ساعت ۲۲:۳۰ روز یکشنبه ۱۲ شهریور ۱۳۵۷ همزمان با شب عید سعید فطر مسجد «قبا» در تهران شاهد غریو فریاد‌های مردی است که تاکنون بر همان مسیر اعلام شده گام برداشته و پرچم «ایستادگی و مقاومت» را سرپا نگه داشته است. در آن شب آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای مبارز مشهور و نستوه و شاگرد مبارز امام خمینی با خطبه‌های دلنشین و آتشین خود شور و هیجانی در دل نمازگزاران روزه‌دار به راه انداخت و خود را فردا در بزرگترین تظاهرات سراسری بر علیه رژیم پهلوی پس از اقامه نماز «عید سعید فطر» نشان داد.
مخبر ساواک با اشاره به تجمع ده‌ها هزار نفری مردم در مسجد قبا، گزارش می‌دهد که اولین سخنران این مراسم آیت‌الله خامنه‌ای بوده است. ایشان به‌عنوان سخنران نخستین چنین مراسم بزرگ و مهمی ضمن تفسیر و شرح نهج‌البلاغه بر مبارزه و از بین بردن ظلم و ظالم با برپایی چنین مراسم‌هایی تأکید دارند. پس از سخنرانی آیت‌الله خامنه‌ای، دکتر محمد مفتح با توجه به وقایع و رخداد‌های آن دوره، با بیان جملات کلیدی، مرزبندی مشخصی بین نیرو‌های انقلابی و افراد و احزاب حکومتی ساخته شده که برای ایجاد انحراف انقلاب مردم ایران درست شده‌اند، تعیین می‌کند. تحلیل‌گر ساواک سخنان آیت‌الله خامنه‌ای و دکتر مفتح در این شب را تهییج‌کننده و زمینه‌ساز تظاهرات مردم دانسته است. همچنین متن کلام آیت‌الله خامنه‌ای در سخنرانی شب عید فطر ۱۳۵۷ را در مخالفت صریح با شخص محمدرضا شاه می‌داند.
اصل و متن پیاده شده سند بدین شرح است:
موضوع: سخنرانى در مسجد قبا
از ساعت ۲۲:۳۰ روز ۱۲/ ۶/ ۵۷ سخنرانى در مسجد قبا با شرکت حدود ۲۵۰۰ نفر از طبقات مختلف مردم تشکیل گردید. ابتدا که [آیت‌الله]خامنه‌اى ضمن تفسیر نهج البلاغه اظهار داشت: حاکم فعلى ظالم است و قصد ما از برقرارى چنین مجالس از بین بردن حاکم ظالم است و بنابراین بایستى به فعالیت خود ادامه داده تا نتیجه مثبت عاید گردد. وى اضافه نمود: از آزادى و تغییراتى که در حکومت داده شده کوچکترین اثرى در رویه ما نداشته تا آخرین قطره خون براى ریشه کن کردن حاکم ظالم و اطرافیانش مبارزه خواهیم کرد.
سپس دکتر [محمد]مفتح سخنرانى و اظهار داشت:
۱- ما از آیت‌اللّه هایى که در جراید از آنها نام مى‌برند بى‌اطلاع بوده و مورد شناسایى ما نمى‌باشند. این آیت‌اللّه‌ها دست پرورده و ساخته و پرداخته حکومت است.
۲- احزابى که به‌وجود خواهند آمد جهت این است که مردم در آن جمع و بناى فعالیت را ریخته سپس آنها را به جان هم انداخته و حکومت آنان را تار و مار نماید.
۳- با آزادی‌هایى که اخیراً کسب شده چنان‌چه راحت بنشیند و فعالیت نکنید در نتیجه حکومت ضربه مهلکى بر چهره شناخته شده‌ها خواهد زد.
۴- روز پنجشنبه ۱۶/ ۶/ ۵۷ بازار تهران و کلیه دکاکین و مغازه‌ها به علت همدردى با خانواده شهیدان تعطیل عمومى اعلام مى‌شود و با تماس با شهرستان‌ها ترتیب تعطیل دکاکین و مغازه‌ها داده خواهد شد.
این سخنرانى در ساعت ۲۳:۳۰ خاتمه پذیرفت.
نظریه شنبه: سخنان دکتر خامنه اى و مفتح تحریک آمیز بوده و حاضرین را تشویق به اغتشاش و نا امنى مى‌نمودند و متن کلام دکتر خامنه اى مخالفت با منصور [محمدرضا پهلوی]بوده است. ضمناً در حین سخنرانى مقدارى اعلامیه مضره و مختلف در بین حاضرین پخش شده است و دکتر مفتح افراد شرکت کننده را به نماز عید فطر که در تپه هاى قیطریه برگزار مى‌شود، تشویق مى‌نمود.
نظریه یکشنبه: خبر صحت دارد و منبع توجیه گردید تا در جریان برگزارى نماز عید فطر که روز ۱۳/ ۶/ ۵۷در تپه‌‌هاى قیطریه انجام مى‌گردد قرار گرفته و هرگونه خبر مکتسبه را سریعاً گزارش نماید. توسل
نظریه سه‌‌شنبه: نظریه یکشنبه مورد تأیید است. برهان
نظریه ۲۰/ ﻫ ش: نظریه سه‌‌شنبه تأیید مى‌گردد.
آقاى اخبارى ارشد نگهبان سازمان تهران به دلیل این‌که گزارش فوق به‌طور مشروح توسط کارمند اعزامى از سازمان تهران به مسجد قبا گزارش شده از گرفتن این تلفن‌گرام خوددارى و به همین جهت متن تلفن‌گرام به سازمان تهران منعکس نشده است.
مراتب جهت استحضار به عرض رسید.
کیوان‌فر
ساعت ۰۱ :۳۰روز ۱۳/ ۶/ ۵۷»
